Áp lực vốn cho mục tiêu tăng trưởng 10%
Tại hội thảo “Huy động hiệu quả nguồn vốn, phục vụ mục tiêu tăng trưởng hai con số” do Báo Lao Động phối hợp với Bộ Tài chính Việt Nam và Ngân hàng Nhà nước Việt Nam tổ chức chiều 12/3, các nhà quản lý và chuyên gia tài chính đã cùng bàn thảo về vai trò của hệ thống tài chính ngân hàng trong việc khơi thông dòng vốn cho nền kinh tế.
Phát biểu tại hội thảo, Phó thống đốc NHNN Phạm Thanh Hà cho biết Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng đã đặt mục tiêu tăng trưởng GDP bình quân giai đoạn 2026–2030 từ 10%/năm trở lên. Đây là mục tiêu chiến lược, thể hiện khát vọng phát triển của Việt Nam trong kỷ nguyên mới.
Tuy nhiên, theo ông Hà, tăng trưởng kinh tế cao chỉ thực sự có ý nghĩa khi được đặt trong nền tảng ổn định vĩ mô, kiểm soát tốt lạm phát và đảm bảo các cân đối lớn của nền kinh tế. Trong bối cảnh kinh tế thế giới đối mặt nhiều rủi ro từ xung đột địa chính trị, biến đổi khí hậu hay biến động giá năng lượng, yêu cầu đặt ra với chính sách tiền tệ ngày càng phức tạp.
“Chính sách tiền tệ cần được điều hành linh hoạt, chủ động nhằm cân đối hài hòa giữa kiểm soát lạm phát và hỗ trợ tăng trưởng, đồng thời đảm bảo cung ứng đủ nguồn vốn tín dụng cho sản xuất, kinh doanh và tiêu dùng của người dân, doanh nghiệp”, ông Hà nhấn mạnh.
Bên cạnh quy mô tín dụng, chất lượng dòng vốn cũng trở thành yếu tố quan trọng. Ngân hàng Nhà nước định hướng tín dụng vào các lĩnh vực sản xuất - kinh doanh, các ngành ưu tiên và các động lực tăng trưởng mới như kinh tế số, kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn, trong đó khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo đóng vai trò trung tâm.
Còn theo ông Nguyễn Lê Nam - Phó Vụ trưởng Vụ Chính sách tiền tệ, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, bối cảnh kinh tế vĩ mô thời gian qua đặt ra nhiều thách thức cho công tác điều hành chính sách tiền tệ. Những bất ổn địa chính trị, chính sách đối ngoại của Mỹ hay sự thận trọng của các ngân hàng trung ương lớn đã tác động mạnh tới thị trường tiền tệ và ngoại hối.
Trước bối cảnh đó, Ngân hàng Nhà nước đã điều hành chính sách tiền tệ theo hướng chủ động, linh hoạt và phối hợp chặt chẽ với chính sách tài khóa nhằm ổn định kinh tế vĩ mô và hỗ trợ tăng trưởng. Các công cụ như nghiệp vụ thị trường mở, điều hành lãi suất, can thiệp thị trường ngoại tệ được sử dụng đồng bộ để đảm bảo thanh khoản cho hệ thống tổ chức tín dụng và ổn định thị trường.
Nhờ các giải pháp này, năm 2025 tín dụng toàn hệ thống tăng trưởng hơn 19% - mức cao nhất trong nhiều năm trở lại đây. Trong những tháng đầu năm 2026, tín dụng tiếp tục duy trì xu hướng tăng tích cực.
Tuy vậy, ông Nam cũng chỉ ra một thực tế đáng lưu ý tốc độ tăng trưởng tín dụng cao trong khi huy động vốn chưa theo kịp đã tạo áp lực lên thanh khoản và lãi suất. Đặc biệt, tỷ lệ tín dụng/GDP của Việt Nam hiện đã vượt 144%, thuộc nhóm cao trong các quốc gia có thu nhập trung bình thấp.
Điều này cho thấy gánh nặng cung ứng vốn cho nền kinh tế vẫn chủ yếu đặt lên hệ thống ngân hàng, trong khi thị trường vốn chưa phát triển tương xứng để cung cấp nguồn vốn trung và dài hạn.
Đa dạng hóa kênh huy động để giảm gánh nặng cho ngân hàng
Ở góc nhìn ngân hàng thương mại, ông Đoàn Việt Nam - Phó tổng giám đốc Ngân hàng TMCP Đầu tư và Phát triển Việt Nam (BIDV) - cho rằng mục tiêu tăng trưởng hai con số đòi hỏi quy mô đầu tư của nền kinh tế phải được mở rộng đáng kể, đặc biệt trong các lĩnh vực hạ tầng chiến lược, công nghiệp chế biến chế tạo, chuyển đổi số và chuyển đổi xanh.
Theo ước tính của các chuyên gia, riêng năm 2026 nền kinh tế cần khoảng 4,9-5 triệu tỷ đồng vốn đầu tư, tương đương hơn 33% GDP. Đây là quy mô vốn rất lớn, đòi hỏi phải huy động từ nhiều kênh khác nhau.
Đại diện BIDV cho rằng kinh nghiệm từ các nền kinh tế tăng trưởng nhanh cho thấy việc hình thành một hệ sinh thái tài chính đa tầng là yếu tố then chốt.
Trong hệ sinh thái đó, tín dụng ngân hàng vẫn đóng vai trò chủ lực trong tài trợ các dự án hạ tầng và công nghiệp quy mô lớn. Song song với đó, thị trường vốn cần phát triển mạnh để trở thành kênh huy động vốn trung và dài hạn hiệu quả thông qua trái phiếu doanh nghiệp, trái phiếu dự án và cổ phiếu.
Bên cạnh đó, mô hình tài trợ dự án, vốn quốc tế từ các định chế tài chính phát triển hay các quỹ đầu tư hạ tầng cũng được xem là nguồn lực quan trọng để bổ sung nguồn vốn dài hạn cho nền kinh tế.
Theo ông Đoàn Việt Nam, với vai trò ngân hàng thương mại lớn, BIDV sẽ tiếp tục nâng cao năng lực thu xếp vốn cho các dự án quy mô lớn, phát triển các giải pháp tài trợ chuỗi giá trị cho doanh nghiệp và mở rộng hợp tác với các tổ chức tài chính quốc tế nhằm huy động nguồn vốn dài hạn cho các dự án hạ tầng, năng lượng và chuyển đổi xanh.
Trong quá trình triển khai, các ngân hàng vẫn gặp nhiều khó khăn trong cân đối nguồn vốn huy động - cho vay, chịu áp lực từ các chỉ số an toàn của Ngân hàng Nhà nước và thách thức trong việc tăng vốn tự có. Từ thực tiễn này, BIDV kiến nghị Chính phủ và Ngân hàng Nhà nước xem xét một số định hướng chính sách.
Thứ nhất, cần phát triển mạnh thị trường vốn, đặc biệt là hoàn thiện khung pháp lý cho thị trường trái phiếu doanh nghiệp, quỹ đầu tư, cơ chế khuyến khích phát hành trái phiếu dự án và trái phiếu xanh nhằm giảm áp lực cung ứng vốn trung, dài hạn cho hệ thống ngân hàng. Đồng thời, cần xây dựng khung pháp lý riêng cho các công cụ huy động vốn dài hạn của tổ chức tín dụng như trái phiếu ngân hàng, chứng chỉ tiền gửi dài hạn, phù hợp với đặc thù hoạt động của các trung gian tài chính.
Thứ hai, cần có cơ chế tín dụng linh hoạt cho các dự án trọng điểm. Ngân hàng Nhà nước có thể ưu tiên hạn mức tín dụng cho các dự án hạ tầng chiến lược, đồng thời xem xét loại trừ một số khoản cho vay trung, dài hạn thuộc gói tín dụng 500.000 tỷ đồng cho hạ tầng, công nghệ số khỏi các tỷ lệ an toàn hiện hành. Bên cạnh đó, cần thiết lập cơ chế tín dụng riêng cho các lĩnh vực như khu công nghiệp, năng lượng, logistics; đồng thời cho phép cơ chế đặc thù đối với các khoản cấp tín dụng vượt giới hạn cho những tập đoàn lớn thực hiện công trình trọng điểm quốc gia như EVN, PVN.
Thứ ba, tiếp tục hoàn thiện khung pháp lý cho mô hình hợp tác công - tư (PPP), trong đó nghiên cứu cơ chế bảo lãnh doanh thu tối thiểu nhằm tăng khả năng thu hút vốn tư nhân và nguồn lực từ các tổ chức tài chính quốc tế.
Ngoài ra, cần đẩy mạnh thu hút nguồn vốn quốc tế thông qua hợp tác với các định chế tài chính phát triển, đồng thời thúc đẩy thị trường tín dụng carbon và tài chính bền vững để hỗ trợ quá trình chuyển đổi xanh.
Cùng quan điểm về vai trò của tín dụng ngân hàng, ông Nguyễn Quang Ngọc – Phó trưởng Ban Chính sách tín dụng Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Việt Nam (Agribank) - cho rằng dù nền kinh tế đã có nhiều kênh huy động vốn như trái phiếu, cổ phiếu, đầu tư công hay vốn ngoại, tín dụng ngân hàng vẫn là kênh cung ứng vốn chủ đạo, chiếm hơn 50% tổng vốn đầu tư toàn nền kinh tế.
Theo ông Ngọc, đến cuối năm 2025, dư nợ tín dụng của Agribank đạt gần 2 triệu tỷ đồng, tăng gần 15% so với năm trước. Riêng dư nợ cho vay khu vực nông nghiệp, nông thôn đạt khoảng 1,3 triệu tỷ đồng, chiếm 64% tổng dư nợ của ngân hàng và giữ thị phần lớn nhất toàn ngành.
Bên cạnh việc duy trì mặt bằng lãi suất hợp lý để hỗ trợ doanh nghiệp và người dân tiếp cận vốn, Agribank cũng đẩy mạnh tín dụng cho các lĩnh vực tạo giá trị gia tăng cao, phát triển chuỗi giá trị nông sản, công nghiệp chế biến và chuyển đổi số. Ngân hàng đồng thời là một trong những đơn vị tiên phong trong tín dụng xanh, với dư nợ đến cuối năm 2025 đạt hơn 28.000 tỷ đồng, tập trung vào nông nghiệp sạch, năng lượng tái tạo và kinh tế tuần hoàn.
Theo đại diện Agribank, mục tiêu tăng trưởng kinh tế 10% trong năm 2026 đòi hỏi nguồn vốn rất lớn, trong đó tín dụng ngân hàng vẫn giữ vai trò then chốt. Giai đoạn 2026-2030, Agribank sẽ tiếp tục định hướng dòng vốn vào nông nghiệp công nghệ cao, kinh tế xanh, kinh tế số và các lĩnh vực sản xuất - kinh doanh có giá trị gia tăng cao, đồng thời đẩy mạnh chuyển đổi số và kiểm soát chặt chẽ rủi ro tín dụng.
Để nâng cao năng lực cung ứng vốn cho nền kinh tế, Agribank kiến nghị Chính phủ sớm bổ sung vốn điều lệ cho các ngân hàng thương mại Nhà nước, hoàn thiện hệ thống dữ liệu phục vụ thẩm định tín dụng và hỗ trợ xử lý tài sản bảo đảm theo quy định của Luật Các tổ chức tín dụng sửa đổi.
