Dự án điện hạt nhân đầu tiên của Việt Nam hồi sinh
Năm 2009, Quốc hội lần đầu thông qua chủ trương xây dựng dự án Nhà máy điện hạt nhân Ninh Thuận với quy mô 2 nhà máy, tổng công suất 4.000 MW trên diện tích hơn 1.600 ha. Đây không chỉ là dự án năng lượng trọng điểm mà còn được kỳ vọng mở ra kỷ nguyên mới cho khoa học – công nghệ hạt nhân của Việt Nam.
Tuy vậy, đến năm 2016, dự án buộc phải tạm dừng. Theo thông cáo báo chí của Văn phòng Chính phủ khi đó, việc dừng thực hiện dự án không phải với lý do công nghệ. Công nghệ hạt nhân của Liên bang Nga và Nhật Bản dự kiến sử dụng cho các dự án nhà máy điện hạt nhân Ninh Thuận đều là công nghệ tiên tiến nhất và có mức độ an toàn rất cao nên hoàn toàn yên tâm.
Lý do dừng dự án là do điều kiện kinh tế. Cụ thể, tình hình phát triển kinh tế vĩ mô của Việt Nam hiện có nhiều thay đổi so với thời điểm quyết định chủ trương đầu tư Dự án, dư địa về tiết kiệm điện còn nhiều, khả năng liên kết lưới điện khu vực để trao đổi mua bán điện với các nước láng giềng dự kiến sẽ tăng cường trong thời gian tới và đặc biệt là tiềm năng sử dụng các dạng năng lượng tái tạo như gió, mặt trời trở nên khả thi về kinh tế do giá thành sản xuất điện từ các dạng năng lượng này đã giảm đáng kể trong giai đoạn 5 năm qua.
Mặt khác, nước ta đang cần nguồn vốn lớn để đầu tư phát triển các dự án cơ sở hạ tầng đồng bộ, hiện đại để tạo động lực cho phát triển kinh tế - xã hội của đất nước, cũng như nguồn vốn để giải quyết các vấn đề do biến đổi khí hậu gây ra.
Gần một thập kỷ sau, dấu mốc quan trọng đã xuất hiện. Ngày 25/11/2024, tại Hội nghị Trung ương 8 khóa XIII, Ban Chấp hành Trung ương Đảng thống nhất tái khởi động dự án Nhà máy điện hạt nhân Ninh Thuận, đồng thời định hướng nghiên cứu lâu dài về chương trình điện hạt nhân của Việt Nam. Chỉ vài ngày sau, ngày 30/11/2024, Quốc hội thông qua nghị quyết tiếp tục chủ trương đầu tư, tạo bước ngoặt pháp lý để dự án hồi sinh.
Song hành với đó, Luật Điện lực (sửa đổi), Luật Năng lượng nguyên tử (sửa đổi) quy định một số chính sách phát triển điện hạt nhân cũng được Quốc hội thông qua, tạo cơ sở pháp lý cho việc hiện thực hoá chủ trương này.
Đáng chú ý, Luật Năng lượng nguyên tử (sửa đổi) lần đầu tiên khẳng định rõ vai trò của điện hạt nhân như một thành tố chiến lược trong quy hoạch tổng thể năng lượng quốc gia.
Điểm mới quan trọng là Luật đã tạo hành lang pháp lý vững chắc để tái khởi động các dự án điện hạt nhân tại Việt Nam, đặc biệt là dự án Nhà máy điện hạt nhân Ninh Thuận với công nghệ hiện đại như lò phản ứng thế hệ III+, IV và lò phản ứng mô-đun nhỏ (SMR) - loại hình đang được quốc tế đánh giá cao về tính linh hoạt và độ an toàn.
Trong bối cảnh nhu cầu điện năng của Việt Nam tăng trưởng liên tục, quyết định tái khởi động càng có ý nghĩa. Theo Quy hoạch điện VIII, đến năm 2030, công suất nguồn điện cần đạt khoảng 150.000 MW, và có thể lên tới hơn nửa triệu MW vào năm 2050. Với mức tăng trưởng trung bình 10% mỗi năm, nền kinh tế cần một nguồn năng lượng ổn định và bền vững.
Điện mặt trời, điện gió dù phát triển nhanh nhưng vẫn phụ thuộc nhiều vào điều kiện tự nhiên, còn nhiệt điện than lại vướng bài toán giảm phát thải theo cam kết Net Zero.
Trong bối cảnh đó, điện hạt nhân nổi lên như một lựa chọn chiến lược: cung ứng ổn định, giá thành hợp lý, phát thải thấp, vừa bảo đảm an ninh năng lượng, vừa góp phần hiện thực hóa mục tiêu phát triển xanh.
Việc tái khởi động dự án được lãnh đạo Đảng, Nhà nước đặc biệt quan tâm, chỉ đạo.
Ngày 5/12/2025, Tổng bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã khảo sát địa điểm Nhà máy điện hạt nhân Ninh Thuận 1 và yêu cầu chuẩn bị tốt các điều kiện để tái khởi động dự án điện hạt nhân.
Tháng 2/2026, Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính thời điểm này đã giao Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) làm chủ đầu tư Nhà máy điện hạt nhân Ninh Thuận 1, còn Tập đoàn Công nghiệp năng lượng Quốc gia (Petrovietnam) làm chủ đầu tư Nhà máy điện hạt nhân Ninh Thuận 2.
Trong đó, Nhà máy Ninh Thuận 1 đặt tại xã Phước Dinh, huyện Thuận Nam. Nhà máy Ninh Thuận 2 đặt tại xã Vĩnh Hải, huyện Ninh Hải.
Về tiến độ, Thủ tướng Phạm Minh Chính khi đó nêu rõ phải rút ngắn thời gian hoàn thành dự án so với dự kiến trước đây, chậm nhất tới 31/12/2031 phải hoàn thành và phấn đấu hoàn thành trước 31/12/2030 vào dịp kỷ niệm 85 năm thành lập nước, 100 năm thành lập Đảng. Các bộ, ngành, địa phương, cơ quan phải xây dựng đường găng tiến độ theo mục tiêu này.
EVN đã rót bao nhiêu tiền vào dự án hạt nhân?
Tại Báo cáo tài chính hợp nhất năm 2025 đã kiểm toán vừa công bố, Tập đoàn EVN ghi nhận chi phí xây dựng cơ bản dở dang tại Dự án Nhà máy Điện hạt nhân Ninh Thuận 1 là 1.314 tỷ đồng, tăng 2% sau một năm, tương ứng tăng 27 tỷ đồng.
EVN thuyết minh, một số hạng mục xây dựng cơ bản tại Dự án Nhà máy Điện hạt nhân Ninh Thuận 1 đang được sử dụng để thế chấp cho các khoản vay tại ngân hàng và các tổ chức tài chính. Tổng chi phí lãi vay đã vốn hóa trong năm là 2.871 tỷ đồng, tăng hơn 1.000 tỷ đồng so với đầu năm.
Theo báo cáo mới nhất của EVN vào ngày 12/5, Ban Quản lý dự án Điện hạt nhân Ninh Thuận (EVNNPB) cho biết đang phối hợp với các đơn vị tư vấn và các ban chức năng của Tập đoàn tiếp tục hoàn thiện hồ sơ điều chỉnh Báo cáo nghiên cứu tiền khả thi Dự án Nhà máy điện hạt nhân Ninh Thuận 1 để trình cấp có thẩm quyền xem xét, phê duyệt.
EVNNPB cho biết đã hoàn thành đánh giá hồ sơ dự thầu và phê duyệt kết quả lựa chọn nhà thầu gói thầu tư vấn khảo sát và cập nhật hồ sơ phê duyệt địa điểm giai đoạn 1 (SAD1), phục vụ cấp giấy phép sử dụng địa điểm để triển khai công tác khảo sát phục vụ thiết kế Nhà máy điện hạt nhân Ninh Thuận 1.
Cùng với đó, EVNNPB đang triển khai các nhiệm vụ liên quan đến đào tạo nguồn nhân lực cho dự án, chuẩn bị hạ tầng phục vụ thi công, rà soát hệ thống quy chuẩn, tiêu chuẩn kỹ thuật và phối hợp với các cơ quan chức năng trong quá trình hoàn thiện cơ chế, chính sách liên quan đến điện hạt nhân.
Tháng 5/2026, EVNNPB tiếp tục phối hợp với các cơ quan, đối tác liên quan để hoàn thiện hồ sơ điều chỉnh chủ trương đầu tư dự án; triển khai các thủ tục phục vụ khảo sát, lập thiết kế kỹ thuật; đồng thời chuẩn bị các điều kiện cần thiết cho công tác đào tạo nhân lực và triển khai các gói thầu tư vấn hỗ trợ chủ đầu tư.
Phó Tổng giám đốc EVN Nguyễn Tài Anh yêu cầu EVNNPB cùng các ban chức năng của EVN tiếp tục rà soát kế hoạch tổng thể triển khai dự án, chiến lược mua sắm tổng thể của dự án, phương án hợp đồng và các cơ chế tài chính để bảo đảm phù hợp với điều kiện thực tế và quy định hiện hành.
Đồng thời, EVNNPB cần chủ động phối hợp với các cơ quan quản lý nhà nước, đơn vị tư vấn và đối tác liên quan để xử lý các vướng mắc phát sinh trong quá trình đàm phán, chuẩn bị đầu tư và triển khai các bước tiếp theo của dự án; tăng cường đánh giá rủi ro, đề xuất giải pháp khả thi nhằm bảo đảm tiến độ, hiệu quả và kiểm soát rủi ro trong quá trình thực hiện dự án.
