Từ đầu thế kỷ XXI, Dubai (UAE) luôn được xem là một trong những đô thị thành công nhất của thời đại toàn cầu hóa. Trong mắt nhiều người, đây giống như một “thành phố tương lai” tách biệt khỏi thực tế đầy bất ổn của Trung Đông. Khi mà nhiều quốc gia trong khu vực còn vật lộn với xung đột chính trị, mâu thuẫn tôn giáo và khó khăn kinh tế, Dubai lại nổi tiếng với những tòa nhà chọc trời, các khu dân cư xa hoa, trung tâm tài chính quốc tế và môi trường thuế ưu đãi.
Giới siêu giàu mới nổi trên khắp thế giới coi Dubai là điểm đến lý tưởng, vừa an toàn, thuận tiện, vừa có cơ hội gia tăng tài sản. Đặc biệt sau đại dịch COVID-19, dòng tiền quốc tế đổ mạnh vào đây, đẩy thị trường bất động sản liên tục lập đỉnh mới, trong khi các dịch vụ ngân hàng tư nhân và văn phòng quản lý tài sản gia đình (Family Office) phát triển nhanh chóng. Dubai dần được xem là một trong những trung tâm tài sản toàn cầu quan trọng nhất, bên cạnh Singapore, Hong Kong và London.
Tuy nhiên, có một thực tế mà nhiều người đã bỏ qua: Dubai dù khác biệt đến đâu cũng chưa bao giờ thực sự tách khỏi Trung Đông. Một cuộc chiến trong khu vực giữa Mỹ, Israel với Iran đã khiến “giấc mơ Dubai” mà vô số người nước ngoài theo đuổi xuất hiện những vết nứt đầu tiên.
Chiến sự khiến giá thuê chuyên cơ từ vùng Vịnh tăng gấp đôi
Tháng 2 năm nay, sau khi Mỹ và Israel phối hợp tấn công Iran, căng thẳng quân sự tại Trung Đông leo thang nhanh chóng. Để đáp trả, Iran đã tiến hành các cuộc tấn công nhằm vào các căn cứ quân sự Mỹ ở khu vực vùng Vịnh, khiến những sân bay đầu mối hàng không quan trọng như Dubai, Abu Dhabi của UAE và Doha của Qatar phải lần lượt đóng cửa.
Tại sân bay Dubai khi đó đã xuất hiện cảnh tượng hiếm thấy sau nhiều năm: khu nhà ga VIP vốn phục vụ giới du lịch hạng sang và doanh nhân bỗng chật kín những người tìm cách rời khỏi thành phố càng sớm càng tốt. Các công ty chuyên cơ tư nhân nhận được số lượng lớn cuộc gọi đặt chỗ đến London, Zurich, Paris hay Lisbon.
Việc sân bay đóng cửa khiến hoạt động điều phối máy bay bị tê liệt, còn nguồn cung chuyên cơ trở nên khan hiếm chưa từng có. Một số đơn vị cho biết nhu cầu tăng cao đến mức không còn đủ máy bay để đáp ứng. Nhiều hành khách vốn quen đi khoang thương gia buộc phải chia sẻ chi phí thuê chuyên cơ với những gia đình hoàn toàn xa lạ.
Giá thuê máy bay riêng cũng tăng chóng mặt. Chặng bay từ vùng Vịnh sang châu Âu có thời điểm tăng từ khoảng 100.000 euro lên tới 200.000 euro. Trang tin Singtao đưa tin, sau khi Dubai bị tên lửa Iran oanh kích hôm 1/3, một thương gia Hong Kong đã chi 2 triệu HKD để thuê chuyên cơ chở ông và gia đình bay về.
Trang Semafor - hãng truyền thông kỹ thuật số của Mỹ, chuyên đưa tin về chính trị, kinh doanh, công nghệ và các vấn đề quốc tế - từng đưa tin, do sân bay ở Riyadh (Arab Saudi) là một trong số ít sân bay trong khu vực vẫn hoạt động, nhiều lãnh đạo doanh nghiệp cùng gia đình mắc kẹt ở các nước Vùng Vịnh phải di chuyển đường dài bằng ô tô tới thủ đô Arab Saudi trước khi lên chuyên cơ hoặc chuyến bay thương mại để rời đi. Các công ty an ninh tư nhân thậm chí đã đặt trước nhiều xe SUV để đưa khách từ Dubai đến Riyadh.
Người giàu và doanh nghiệp nước ngoài ồ ạt rời đi
Cuối tháng 3, tạp chí Nhật Bản Nikkei SPA! cho biết chỉ khoảng hai tuần sau khi chiến sự Iran bùng phát, diện mạo Dubai đã thay đổi hoàn toàn, thậm chí bị ví như một “thành phố ma”. Du khách biến mất, cộng đồng người Nhật rời đi khiến cả thành phố trở nên vắng vẻ, đìu hiu. Nhiều trung tâm thương mại lớn, bao gồm Dubai Mall và Mall of the Emirates, gần như không có người.
Các doanh nghiệp nước ngoài cũng sơ tán nhân viên. Theo truyền thông Nhật Bản, Dubai có khoảng 340-350 công ty Nhật hoạt động, phần lớn là doanh nghiệp lớn. Sau khi Dubai bị Iran oanh kích, khoảng 70-80% người Nhật đã rời khỏi Dubai, thậm chí có công ty chỉ giữ lại giám đốc điều hành.
Không chỉ các căn cứ quân sự và sân bay, một số trung tâm dữ liệu tại Dubai cũng bị tấn công, khiến người dân có thời điểm không thể sử dụng điện thoại để thanh toán điện tử. Các khách sạn Fairmont trên quần đảo nhân tạo hình cây cọ hay Jumeirah Burj Al Arab nổi tiếng của Dubai cũng chịu ảnh hưởng nghiêm trọng.
Theo Guardian, xung đột đã giáng đòn mạnh vào nền kinh tế Dubai, đe dọa làm bốc hơi nguồn thu du lịch. Mỗi năm, ngành du lịch Dubai mang về khoảng 30 tỷ USD. Hơn 90% cư dân thành phố là người nước ngoài, trong đó có một trong những cộng đồng tỷ phú đông đảo nhất thế giới, những người được hưởng chính sách miễn thuế thu nhập, thuế lãi vốn và thuế thừa kế.
Khác với nhiều tiểu vương quốc khác ở vùng Vịnh, Dubai không sở hữu nguồn tài nguyên dầu mỏ dồi dào. Các nhà phân tích cho rằng nếu chiến tranh kéo dài, danh tiếng của Dubai với tư cách là điểm đến du lịch và trung tâm đầu tư, ngân hàng, bất động sản của phương Tây sẽ tiếp tục bị tổn hại, gây thiệt hại kinh tế rất lớn; các ngân hàng lớn như Citibank và Standard Chartered cũng đã rút nhân viên khỏi Dubai với lý do an ninh.
Làn sóng người nước ngoài và các KOL rời đi còn kéo theo những hệ lụy khác. Hàng trăm con chó, mèo bị chủ bỏ lại trong các trung tâm cứu hộ, bị buộc bên cột đèn hoặc nhốt trong thùng giấy trên đường phố. Các tổ chức bảo vệ động vật ở Dubai gọi tình trạng này là “ghê tởm”.
Trong khi đó, đối với hàng triệu lao động nhập cư làm các công việc xây dựng, giao hàng, lái xe và lao động phổ thông, chuyện mua vé máy bay về nước gần như là điều không thể. Dubai hiện có khoảng 2 triệu người Ấn Độ, 700.000 người Nepal và 400.000 người Pakistan sinh sống, trong đó nhiều người là lao động thu nhập thấp, thường xuyên đối mặt với tình trạng bị bóc lột và không có khả năng tự do hồi hương.
Chiến tranh phơi bày sự mong manh trong vị thế của Dubai
Khi xung đột dần hạ nhiệt, cuộc sống tại Dubai cũng bắt đầu trở lại bình thường. Các hãng hàng không tăng dần số chuyến bay, ngành du lịch khởi động các chương trình kích cầu, các trung tâm mua sắm lại đông đúc du khách quốc tế, còn giao dịch bất động sản cũng dần phục hồi.
Nhìn bề ngoài, thành phố dường như đã vượt qua khủng hoảng. Nhưng theo nhiều nhà phân tích, vấn đề cốt lõi không phải là con người có quay trở lại hay không, mà là niềm tin có được khôi phục hoàn toàn hay không.
Cuộc chiến đã buộc giới đầu tư toàn cầu phải nhìn nhận lại mức độ mong manh của Dubai, và nhận thức ấy sẽ không biến mất chỉ vì lệnh ngừng bắn được thiết lập.
Tác động sâu sắc nhất của cuộc khủng hoảng không nằm ở sự sụt giảm doanh thu du lịch, mà ở việc cách nhìn nhận rủi ro đã thay đổi. Trong suốt hai thập kỷ qua, lợi thế cạnh tranh lớn nhất của Dubai là khiến nhà đầu tư tin rằng thành phố này tuy nằm ở Trung Đông nhưng không bị cuốn vào các vấn đề của Trung Đông.
Thế nhưng xung đột năm nay đã nhắc nhở thị trường rằng Dubai rốt cuộc vẫn nằm ở trung tâm vùng Vịnh, chứ không phải ở châu Âu hay Đông Á. Khi tên lửa, máy bay không người lái và nguy cơ phong tỏa hàng hải trở thành tiêu điểm trên các mặt báo, các tổ chức tài chính toàn cầu buộc phải tính toán lại rủi ro khu vực.
Nhiều ngân hàng quốc tế bắt đầu rà soát mức độ hiện diện ở Trung Đông, các công ty bảo hiểm điều chỉnh phí bảo hiểm rủi ro chiến tranh, còn các doanh nghiệp logistics đánh giá lại nguy cơ gián đoạn các tuyến hàng hải qua vùng Vịnh. Không ít tập đoàn đa quốc gia dù chưa rời khỏi Dubai nhưng đã bắt đầu xây dựng các phương án dự phòng.
Những thay đổi này có thể tác động tới dòng chảy vốn toàn cầu trong cả thập kỷ tới. Bởi một khi thị trường tài chính đã định nghĩa lại rủi ro, rất hiếm khi mọi thứ có thể quay trở về trạng thái ban đầu.
Theo LTN, Singtao
