Elon Musk vẫn từ chối cho phép Ukraine sử dụng mạng vệ tinh Starlink để hỗ trợ dẫn đường cho các cuộc tấn công bằng máy bay không người lái (UAV) nhằm vào các mục tiêu nằm sâu trong lãnh thổ Nga, theo The Atlantic.
Thông tin được tạp chí Mỹ đăng tải hôm 7/8, dẫn lời hai đồng minh thân cận của cựu Bộ trưởng Chuyển đổi số Ukraine Mikhail Fedorov. Theo các nguồn tin này, Fedorov – một trong những nhân vật thúc đẩy mạnh mẽ việc ứng dụng công nghệ và UAV trong chiến tranh Ukraine – đã tìm cách vận động Musk thông qua các kênh không chính thức kể từ khi rời chức hồi tháng trước.
Tuy nhiên, nỗ lực này đến nay chưa mang lại kết quả.
“Cho đến thời điểm hiện tại, chưa có quyết định tích cực nào”, một đồng minh của ông Fedorov nói với The Atlantic. Nguồn tin này cho biết Musk vẫn đưa ra thông điệp rằng “đã đến lúc đạt được một thỏa thuận”.
Ukraine tìm cách thuyết phục Musk
Theo The Atlantic, vấn đề Starlink từng được đưa lên cấp cao nhất trong các cuộc tiếp xúc giữa Kiev và Washington.
Trong chuyến thăm Mỹ hồi tháng trước, Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky được cho là đã đề nghị Tổng thống Donald Trump tác động đến Musk – một đồng minh thân cận của ông Trump – nhằm thay đổi lập trường về việc sử dụng Starlink trong các chiến dịch tấn công.
Tuy nhiên, Trump không đưa ra cam kết rõ ràng.
Starlink đã trở thành một trong những hạ tầng công nghệ quan trọng nhất của Ukraine kể từ khi xung đột với Nga bùng phát vào tháng 2/2022. Hàng chục nghìn thiết bị đầu cuối Starlink do SpaceX cung cấp đã được triển khai tại Ukraine, hỗ trợ liên lạc cho quân đội và duy trì kết nối trong những khu vực bị chiến sự tàn phá.
Đối với lực lượng Ukraine, giá trị của Starlink không chỉ nằm ở khả năng cung cấp internet. Kết nối vệ tinh giúp các đơn vị duy trì liên lạc, truyền dữ liệu và điều phối hoạt động trong điều kiện hạ tầng viễn thông mặt đất bị phá hủy hoặc gián đoạn.
Chính vì vậy, quyền kiểm soát Starlink đã trở thành một đòn bẩy đáng kể trong cuộc xung đột.
Musk từng ngăn Ukraine dùng Starlink tấn công Nga
Lập trường hiện tại của Musk không phải điều mới.
Năm 2023, tỷ phú Mỹ xác nhận ông từng từ chối yêu cầu của Ukraine về việc kích hoạt Starlink để hỗ trợ một cuộc tấn công nhằm vào Hạm đội Biển Đen của Nga và các căn cứ hải quân tại Crimea.
Musk khi đó lập luận rằng nếu chấp thuận, SpaceX sẽ trở thành bên trực tiếp tham gia vào một hành động quân sự quy mô lớn và góp phần làm xung đột leo thang.
Quyết định này từng gây tranh cãi dữ dội, bởi Starlink đã trở thành một phần quan trọng trong năng lực tác chiến của Ukraine. Kiev nhiều lần khẳng định hệ thống liên lạc vệ tinh giúp quân đội duy trì khả năng hoạt động ngay cả khi các mạng lưới thông tin truyền thống bị gián đoạn.
Tuy nhiên, Musk cho rằng SpaceX không nên trở thành một bên tham chiến trực tiếp.
Nga cũng nhiều lần chỉ trích việc Starlink được sử dụng tại Ukraine. Tháng trước, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Nga Maria Zakharova kêu gọi Musk đóng hoàn toàn Starlink tại Ukraine nếu ông thực sự muốn “người dân ngừng chết”.
Ukraine đối mặt thêm sức ép về vũ khí
Nếu thông tin của The Atlantic là chính xác, lập trường của Musk sẽ là một trở ngại đáng kể khác đối với Kiev trong lúc nước này đang tìm cách duy trì năng lực phòng thủ trước các đợt tập kích của Nga.
Báo cáo xuất hiện không lâu sau một loạt diễn biến bất lợi khác trong quan hệ Ukraine - Mỹ.
Theo The Atlantic, chính quyền Trump đã rút lại một cam kết trước đó liên quan đến việc cấp phép cho Ukraine sản xuất tên lửa phòng không Patriot, đồng thời không đáp ứng đề nghị của Kiev về việc cung cấp thêm các tên lửa đánh chặn.
Trong tuần này, ông Zelensky và giới chức quân sự Ukraine cảnh báo nước này đang gặp khó khăn trong việc đối phó với các cuộc tập kích của Nga nhằm vào Kiev và nhiều thành phố khác.
Điều đó khiến vấn đề Starlink trở nên đặc biệt nhạy cảm: nếu Ukraine không thể mở rộng khả năng sử dụng mạng vệ tinh cho các chiến dịch UAV tầm xa, Kiev có thể mất đi một công cụ quan trọng trong việc duy trì hoạt động tác chiến ngoài tiền tuyến.
Biến động nhân sự làm gia tăng bất ổn tại Kiev
Trong khi tranh cãi về Starlink tiếp tục diễn ra, Ukraine cũng đang trải qua những biến động đáng chú ý trong bộ máy quân sự và công nghệ quốc phòng.
Quyết định bất ngờ của Zelensky sa thải Mikhail Fedorov hồi tháng trước từng gây ra các cuộc biểu tình trên đường phố tại nhiều khu vực của Ukraine. Một số nhà hoạt động và người ủng hộ ông Fedorov công khai yêu cầu ông được phục chức.
Ông Fedorov được xem là một trong những nhân vật đóng vai trò quan trọng trong quá trình Ukraine phát triển ngành công nghiệp UAV và chuyển đổi cách thức sử dụng công nghệ trên chiến trường.
Sau làn sóng phản ứng, ông Zelensky tiếp tục thay đổi nhân sự cấp cao trong quân đội khi sa thải Tổng tư lệnh Aleksandr Syrsky. Theo các nguồn tin được The Atlantic dẫn lại, ông Fedorov và ông Syrsky từng có bất đồng về ưu tiên và chiến thuật.
Những diễn biến này cho thấy Kiev đang phải xử lý đồng thời nhiều vấn đề: duy trì nguồn cung vũ khí phương Tây, củng cố năng lực phòng không, mở rộng chiến tranh UAV và giữ quyền tiếp cận các hạ tầng công nghệ có ý nghĩa chiến lược như Starlink.
Trong bối cảnh đó, việc Musk tiếp tục giữ lập trường cứng rắn có thể khiến bài toán công nghệ của Ukraine trở nên khó khăn hơn, đặc biệt khi Kiev ngày càng phụ thuộc vào UAV tầm xa để tạo sức ép lên các mục tiêu quân sự của Nga.
Theo RT, The Atlantic
