Đảng Dân chủ tại Hạ viện Mỹ đang chuẩn bị cho khả năng giành lại quyền kiểm soát cơ quan này sau cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ tháng 11, với một chiến lược điều tra rộng nhằm vào các doanh nghiệp, tập đoàn tài chính và tổ chức có quan hệ với Tổng thống Donald Trump.
Thay vì ngay lập tức khởi động quy trình luận tội, các nghị sĩ Dân chủ và trợ lý ủy ban đang tính đến việc sử dụng quyền điều tra của Hạ viện để tổ chức các phiên điều trần, yêu cầu cung cấp tài liệu và trát đòi hồ sơ từ những doanh nghiệp nằm trong quỹ đạo chính trị và kinh doanh của ông Trump, theo bốn nguồn tin am hiểu các cuộc thảo luận.
Cách tiếp cận này phản ánh sự thận trọng của phe Dân chủ sau những gì họ cho là bài học từ nhiệm kỳ đầu tiên của ông Trump. Khi đó, các cuộc luận tội đã tiêu tốn đáng kể thời gian của Quốc hội, đồng thời tạo điều kiện để ông Trump tự mô tả mình là nạn nhân của một chiến dịch chính trị mang động cơ đảng phái.
Lần này, các nghị sĩ Dân chủ tham gia xây dựng kế hoạch muốn sử dụng quyền giám sát của Hạ viện để thu thập một khối lượng bằng chứng đủ lớn, từ đó xem xét cách chính quyền đưa ra quyết định và liệu quyền lực tổng thống có được sử dụng để mang lại lợi ích cho cá nhân ông Trump, đồng minh hoặc các nhà tài trợ hay không.
Một trợ lý cấp cao của phe Dân chủ nói rằng mục tiêu ban đầu không phải là luận tội ông Trump mà là xây dựng hồ sơ điều tra đủ vững chắc để có thể buộc chính quyền phải chịu trách nhiệm.
Đảng Cộng hòa hiện chỉ nắm đa số sít sao tại Hạ viện, trong khi các cuộc thăm dò đang cho thấy phe Dân chủ có cơ hội giành lại quyền kiểm soát trong cuộc bầu cử tháng 11. Nếu thành công, phe Dân chủ sẽ có quyền phát hành trát đòi, yêu cầu nhân chứng ra làm chứng, buộc cung cấp tài liệu, tổ chức các phiên điều trần công khai và tiến hành các thủ tục xử lý hành vi coi thường Quốc hội.
Theo các nguồn tin, phe Dân chủ dự đoán Nhà Trắng sẽ chống lại hoặc phớt lờ những yêu cầu điều tra trực tiếp nhắm vào nhánh hành pháp. Vì vậy, các công ty, nhà thầu và tổ chức tài chính có quan hệ làm ăn với chính quyền có thể trở thành con đường quan trọng để Quốc hội tiếp cận thông tin.
Nhà Trắng tuyên bố ông Trump đang nỗ lực ngăn chặn chương trình nghị sự của phe cánh tả cấp tiến và tiếp tục hướng tới việc duy trì thế đa số của đảng Cộng hòa tại Quốc hội. Một quan chức Nhà Trắng cho biết chính quyền đã sẵn sàng phản hồi các yêu cầu giám sát, bất kể đảng nào kiểm soát Hạ viện và Thượng viện.
Theo ba nguồn tin, Apple, Alphabet, Palantir, Blackstone, BlackRock và các công ty thuộc sở hữu của Elon Musk, trong đó có Tesla, đã xuất hiện trong các cuộc thảo luận vì liên quan đến hợp đồng, vấn đề quản lý hoặc giao dịch với chính quyền. Tuy nhiên, chưa có danh sách mục tiêu cuối cùng và chưa có cuộc điều tra chính thức nào được khởi động.
Các nguồn tin cho biết phe Dân chủ dự kiến xem xét nhiều vấn đề, trong đó có các hợp đồng của Bộ An ninh Nội địa, nguồn tài chính cho kế hoạch xây dựng phòng khiêu vũ mới tại Nhà Trắng của ông Trump, các khoản đóng góp từ doanh nghiệp và những cáo buộc về cơ chế “đổi chác quyền lực lấy lợi ích”.
Họ cũng muốn kiểm tra các công cụ tài chính có liên hệ với gia đình Trump, trong đó có 1789 Capital – quỹ đầu tư mạo hiểm nơi Donald Trump Jr., con trai của tổng thống, là đối tác. Ngoài ra, các quỹ đầu tư quốc gia nước ngoài rót vốn vào những doanh nghiệp có liên hệ với gia đình Trump cũng có thể được xem xét nếu phát sinh câu hỏi về ảnh hưởng của chính quyền.
Do các quỹ nước ngoài có thể khó tiếp cận hơn đối với các ủy ban Quốc hội, phe Dân chủ đang thảo luận khả năng yêu cầu hồ sơ từ các công ty và quỹ có trụ sở tại Mỹ nhưng có liên hệ với gia đình Trump hoặc đóng vai trò trung gian.
Tạo dựng nền móng
Các nghị sĩ Dân chủ đã bắt đầu đặt nền móng cho các cuộc điều tra tiềm năng, theo hai nguồn tin.
Lãnh đạo đảng đang gửi thư tới các công ty, nhà thầu và tổ chức có liên quan đến những lĩnh vực có thể trở thành mục tiêu điều tra. Các yêu cầu này nhằm thu thập hồ sơ ngay từ bây giờ, đồng thời tạo cơ sở cho việc phát hành trát đòi nếu đảng Dân chủ giành lại Hạ viện.
Hạ nghị sĩ Robert Garcia của California, thành viên đảng Dân chủ cấp cao tại Ủy ban Giám sát Hạ viện, và Jamie Raskin của Maryland, thành viên Dân chủ cấp cao tại Ủy ban Tư pháp, đều cho biết các cuộc điều tra hiện có sẽ được mở rộng nếu đảng này giành lại quyền kiểm soát Hạ viện.
Ông Garcia tuyên bố Dân chủ sẽ tập trung vào nhiều vấn đề mà họ cho là có dấu hiệu cần được Quốc hội xem xét, từ các hợp đồng của Lầu Năm Góc liên quan đến các con trai của Trump, hoạt động tiền số của tổng thống cho tới những thỏa thuận với các nhà tài trợ.
Các bức thư của đảng Dân chủ đã yêu cầu thông tin từ công ty truyền thông Paramount Skydance về quan hệ với chính quyền Trump và thương vụ được đề xuất với Warner Bros. Discovery.
Một mục tiêu khác là YouTube và công ty mẹ Alphabet, liên quan tới khoản dàn xếp trị giá 24,5 triệu USD với Trump hồi tháng 9.
Các yêu cầu thông tin cũng được gửi tới GEO Group, doanh nghiệp vận hành nhà tù tư nhân, và công ty an ninh Salus Worldwide Solutions về các hợp đồng với Bộ An ninh Nội địa. Hai nguồn tin cho biết phe Dân chủ cũng muốn xem xét hoạt động của các nhà kinh doanh hàng hóa Vitol và Trafigura liên quan tới việc chính quyền Trump bán dầu Venezuela.
Alphabet và Trafigura từ chối bình luận. Các công ty còn lại không phản hồi yêu cầu bình luận.
Khi đảng Dân chủ vẫn đang là phe thiểu số, các công ty không có nghĩa vụ phải đáp ứng những yêu cầu trên. Tuy nhiên, theo các nguồn tin, việc gửi thư giúp thông báo trước cho những tổ chức có thể trở thành mục tiêu và đồng thời xác định những hồ sơ mà đảng Dân chủ có thể yêu cầu bằng trát đòi nếu giành quyền kiểm soát Hạ viện.
Luận tội không phải nước đi đầu tiên
Lãnh đạo phe Dân chủ tại Hạ viện Hakeem Jeffries từng nói trên chương trình “Meet the Press” của NBC hồi tháng 6 rằng đảng này không loại trừ khả năng luận tội Trump nếu giành lại Hạ viện. Tuy nhiên, ông nhấn mạnh những vấn đề ảnh hưởng trực tiếp đến đời sống kinh tế của người dân sẽ là trọng tâm.
Những người tham gia xây dựng kế hoạch điều tra cũng thừa nhận luận tội vẫn là một lựa chọn nếu các cuộc điều tra phát hiện bằng chứng về hành vi đủ nghiêm trọng để đáp ứng tiêu chuẩn hiến định. Tuy nhiên, đây sẽ không phải bước đi đầu tiên.
Tính toán này phần nào xuất phát từ kinh nghiệm trong nhiệm kỳ đầu của ông Trump. Ông là tổng thống Mỹ đầu tiên bị Hạ viện luận tội hai lần, nhưng đều được Thượng viện tuyên vô tội sau đó.
Một trợ lý cấp cao của Dân chủ cho biết nếu các cuộc điều tra phát hiện bằng chứng đáp ứng ngưỡng cần thiết, đảng này sẽ không ngần ngại tiến hành các bước tiếp theo.
Điểm đáng chú ý trong chiến lược lần này là đảng Dân chủ dường như muốn tránh để cuộc đối đầu với ông Trump ngay lập tức biến thành một trận chiến luận tội. Thay vào đó, họ muốn bắt đầu từ các hợp đồng, dòng tiền, doanh nghiệp, nhà thầu và những tổ chức tài chính nằm xung quanh chính quyền.
Nếu phe Dân chủ thực sự giành lại Hạ viện vào tháng 11, những lá thư đang được gửi đi hiện nay có thể trở thành bước chuẩn bị cho một chiến dịch điều tra quy mô lớn hơn, trong đó quyền phát hành trát đòi và tổ chức điều trần công khai sẽ trở thành những công cụ quan trọng để gây sức ép lên chính quyền Trump.
Theo Reuters
