Nga vừa ghi dấu một cột mốc quan trọng trong chương trình phát triển hàng không dân dụng khi chiếc MS-21-310 sản xuất hàng loạt đầu tiên thực hiện chuyến bay đầu tiên. Theo phía Nga, máy bay được chế tạo hoàn toàn bằng các linh kiện và hệ thống do các doanh nghiệp trong nước sản xuất.
Chuyến bay đánh dấu thời điểm MS-21-310 chuyển từ giai đoạn chế tạo sang bước thử nghiệm phục vụ quá trình chứng nhận. Đây được xem là một trong những bước quan trọng nhất để Nga từng bước xây dựng lại ngành hàng không dân dụng dựa trên công nghệ nội địa, trong bối cảnh Moscow muốn giảm và tiến tới loại bỏ sự phụ thuộc vào máy bay cùng linh kiện phương Tây.
Từ phụ thuộc Boeing, Airbus đến tham vọng tự chủ
Nga từng sở hữu một ngành công nghiệp hàng không dân dụng thuộc nhóm phát triển nhất thế giới trong thời Liên Xô. Tuy nhiên, sau khi Liên Xô tan rã năm 1991, ngành sản xuất máy bay dân dụng của nước này suy giảm mạnh.
Trong nhiều thập kỷ sau đó, các hãng hàng không Nga ngày càng phụ thuộc vào máy bay do Boeing và Airbus sản xuất. Trong khi đó, hoạt động sản xuất máy bay chở khách trong nước không còn giữ được quy mô như trước.
MS-21 được phát triển nhằm đảo ngược xu hướng này.
Điểm đáng chú ý ở chiếc MS-21-310 mới nhất là mức độ nội địa hóa cao hơn đáng kể so với các nguyên mẫu trước đây. Những phiên bản MS-21 thử nghiệm ban đầu vẫn sử dụng một lượng đáng kể hệ thống nhập khẩu và linh kiện có nguồn gốc phương Tây.
Ngược lại, chiếc MS-21-310 sản xuất hàng loạt đầu tiên được Nga tuyên bố trang bị hoàn toàn bằng thiết bị do các doanh nghiệp trong nước phát triển và chế tạo.
Máy bay sử dụng động cơ turbofan PD-14 của Nga, cùng hệ thống điện tử hàng không, hệ thống điều khiển bay, cánh composite và nhiều thiết bị quan trọng khác được phát triển trong khuôn khổ chương trình thay thế hàng nhập khẩu của Moscow.
Trong chuyến bay đầu tiên, các phi công thử nghiệm đánh giá khả năng ổn định, điều khiển cũng như hoạt động của những hệ thống trên máy bay. Tập đoàn hàng không vũ trụ quốc doanh Rostec cho biết toàn bộ mục tiêu được đặt ra cho chuyến bay đã hoàn thành.
Không chỉ là một mẫu máy bay chở khách
Ý nghĩa của chương trình MS-21-310 vượt xa việc đưa thêm một mẫu máy bay chở khách mới vào khai thác.
Đối với Nga, đây là một trong những dự án công nghiệp và công nghệ có ý nghĩa chiến lược, liên quan trực tiếp đến khả năng chống chịu của nền kinh tế, năng lực tự chủ hàng không vũ trụ và tương lai của ngành hàng không dân dụng.
Mục tiêu quan trọng nhất của chương trình là giảm sự phụ thuộc vào các nhà sản xuất và chuỗi cung ứng hàng không phương Tây.
Các biện pháp trừng phạt và hạn chế thương mại đã khiến Nga gặp khó khăn trong việc tiếp cận máy bay, phụ tùng, động cơ, hệ thống điện tử hàng không và vật liệu composite từ những tập đoàn như Boeing, Airbus, Pratt & Whitney, Honeywell và Collins Aerospace.
Trong bối cảnh đó, MS-21-310 được kỳ vọng trở thành phương án thay thế nội địa, giúp các hãng hàng không Nga duy trì hoạt động mà không phụ thuộc hoàn toàn vào nguồn cung từ nước ngoài.
Đây là vấn đề đặc biệt quan trọng khi đội bay của nhiều hãng hàng không Nga hiện vẫn sử dụng số lượng lớn máy bay Boeing và Airbus.
MS-21-310 và bài toán đội bay già hóa
Các máy bay do phương Tây sản xuất vẫn đóng vai trò quan trọng trong mạng lưới hàng không dân dụng Nga. Tuy nhiên, việc tiếp cận phụ tùng và dịch vụ kỹ thuật bị hạn chế khiến công tác bảo dưỡng ngày càng trở thành bài toán khó.
Trong điều kiện bình thường, các hãng hàng không có thể dựa vào mạng lưới cung ứng toàn cầu để thay thế linh kiện, bảo dưỡng động cơ và cập nhật hệ thống máy bay.
Nhưng khi chuỗi cung ứng bị gián đoạn, việc duy trì hoạt động của đội bay trở nên phức tạp hơn.
Nếu MS-21-310 có thể bước vào sản xuất hàng loạt với quy mô đủ lớn, Nga sẽ có một dòng máy bay mà phần lớn chuỗi cung ứng có thể được kiểm soát trong nước. Điều này không chỉ giúp giảm rủi ro về phụ tùng mà còn tạo điều kiện để Moscow chủ động hơn trong bảo dưỡng và nâng cấp máy bay trong dài hạn.
Từ động cơ đến cánh composite, Nga phải xây lại cả hệ sinh thái
Một trong những điểm đáng chú ý của MS-21-310 là dự án này buộc Nga phải phát triển đồng thời nhiều năng lực công nghiệp vốn trước đây có thể dựa vào nguồn cung nước ngoài.
Trong quá trình nội địa hóa máy bay, các doanh nghiệp Nga phải xây dựng hoặc mở rộng năng lực sản xuất động cơ, hệ thống điện tử hàng không, máy tính điều khiển bay, cánh composite, hệ thống thủy lực và nhiều loại linh kiện điện tử.
Điều này khiến MS-21 trở thành một dự án có tác động lan tỏa lớn đối với ngành công nghiệp.
Một công nghệ được phát triển cho máy bay dân dụng cũng có thể được ứng dụng trong các lĩnh vực khác, từ hàng không vũ trụ quân sự đến điện tử, vật liệu mới và các ngành công nghiệp công nghệ cao.
Nói cách khác, mục tiêu của Nga không chỉ là tự sản xuất một chiếc máy bay mà còn là xây dựng lại toàn bộ hệ sinh thái công nghiệp cần thiết để duy trì ngành hàng không.
Bài toán lớn nhất vẫn là sản xuất hàng loạt
Chuyến bay đầu tiên của MS-21-310 là một bước tiến đáng kể, nhưng chưa đồng nghĩa với việc Nga đã hoàn tất quá trình thay thế máy bay phương Tây.
Sau chuyến bay thử, máy bay còn phải trải qua các chương trình kiểm tra và chứng nhận cần thiết trước khi có thể được đưa vào khai thác thương mại.
Thách thức lớn hơn nằm ở khả năng sản xuất hàng loạt với tốc độ ổn định, đảm bảo chất lượng và xây dựng được chuỗi cung ứng đủ lớn để đáp ứng nhu cầu của các hãng hàng không.
Đối với một ngành công nghiệp phức tạp như hàng không dân dụng, việc thiết kế và chế tạo một nguyên mẫu là một chuyện; duy trì sản xuất hàng chục hoặc hàng trăm máy bay với độ tin cậy cao lại là bài toán hoàn toàn khác.
Nếu Nga giải quyết được bài toán này, MS-21-310 có thể trở thành một trong những trụ cột giúp nước này tái thiết ngành hàng không dân dụng sau nhiều năm phụ thuộc vào máy bay nước ngoài.
Một dự án dân sự mang ý nghĩa chiến lược
MS-21-310 cũng có một ý nghĩa khác đối với Nga trong bối cảnh nước này đang theo đuổi mục tiêu tăng khả năng tự chủ công nghiệp.
Một ngành công nghiệp có khả năng sản xuất máy bay dân dụng trong nước đồng nghĩa với việc quốc gia đó sở hữu năng lực về động cơ, vật liệu, điện tử, điều khiển bay và nhiều công nghệ hàng không quan trọng.
Những năng lực này có giá trị vượt ra ngoài lĩnh vực vận tải hành khách.
Trong trường hợp xảy ra xung đột kéo dài hoặc gián đoạn nghiêm trọng chuỗi cung ứng quốc tế, năng lực sản xuất máy bay trong nước còn có thể hỗ trợ các nhu cầu hậu cần và vận tải đặc biệt.
Vì vậy, đối với Moscow, MS-21-310 không đơn thuần là một mẫu máy bay mới. Nó là phép thử đối với khả năng Nga có thể tự xây dựng và duy trì một ngành hàng không dân dụng hiện đại trong điều kiện bị hạn chế tiếp cận công nghệ và linh kiện phương Tây.
Chuyến bay đầu tiên của chiếc MS-21-310 sản xuất hàng loạt vì thế được xem là một dấu mốc quan trọng. Tuy nhiên, thành công thực sự của chương trình sẽ chỉ được xác định khi Nga có thể chuyển từ những chuyến bay thử nghiệm sang sản xuất ổn định và đưa máy bay vào khai thác thương mại trên quy mô lớn.
Theo MW
