Một email nội bộ của Lầu Năm Góc đã vạch ra các phương án để Mỹ trừng phạt những đồng minh NATO mà Washington cho là không ủng hộ các chiến dịch của mình trong cuộc chiến với Iran, bao gồm việc đình chỉ Tây Ban Nha khỏi liên minh và xem xét lại lập trường của Mỹ đối với yêu sách của Anh về quần đảo Falkland, một quan chức Mỹ nói với Reuters.
Các lựa chọn chính sách được nêu trong bản ghi chú thể hiện sự thất vọng trước việc một số đồng minh bị cho là miễn cưỡng hoặc từ chối cấp cho Mỹ quyền tiếp cận, bố trí căn cứ và bay qua không phận – gọi chung là ABO – trong cuộc chiến Iran, theo vị quan chức giấu tên mô tả nội dung email.
Email cho rằng ABO là “mức tối thiểu tuyệt đối đối với NATO”, và các phương án này đang được lưu hành ở cấp cao trong Lầu Năm Góc.
Một trong các phương án đề xuất việc đình chỉ những quốc gia “khó hợp tác” khỏi các vị trí quan trọng hoặc mang tính danh giá trong NATO.
Tổng thống Mỹ Donald Trump đã chỉ trích gay gắt các đồng minh NATO vì không triển khai hải quân hỗ trợ mở lại eo biển Hormuz, tuyến hàng hải toàn cầu bị đóng cửa sau khi chiến dịch không kích bắt đầu ngày 28/2.
Ông cũng tuyên bố đang cân nhắc rút Mỹ khỏi NATO. “Nếu là bạn, bạn có làm vậy không?” ông Trump nói với Reuters trong cuộc phỏng vấn ngày 1/4 khi được hỏi về khả năng Mỹ rời liên minh.
Tuy nhiên, email không đề xuất Mỹ rút khỏi NATO, quan chức này cho biết. Nó cũng không đề cập đến việc đóng các căn cứ quân sự tại châu Âu, dù không rõ có bao gồm kế hoạch giảm quân tại khu vực hay không.
Khi được hỏi về bức email, người phát ngôn Lầu Năm Góc Kingsley Wilson nói: “Như Tổng thống Trump đã nói, bất chấp mọi điều Mỹ đã làm cho các đồng minh NATO, họ đã không đứng về phía chúng ta.”
“Bộ Chiến tranh sẽ đảm bảo Tổng thống có các lựa chọn đáng tin cậy để buộc các đồng minh không còn là ‘hổ giấy’ mà phải thực hiện trách nhiệm của mình. Chúng tôi không bình luận thêm về các thảo luận nội bộ,” ông nói.
Chính quyền Trump chỉ trích “tâm lý đòi hỏi” của châu Âu
Cuộc chiến Mỹ–Israel với Iran đã làm dấy lên những câu hỏi nghiêm trọng về tương lai của liên minh NATO 76 năm tuổi, đồng thời làm gia tăng lo ngại chưa từng có rằng Mỹ có thể không bảo vệ các đồng minh châu Âu nếu họ bị tấn công, theo các nhà phân tích và nhà ngoại giao.
Anh, Pháp và một số nước khác cho rằng việc tham gia phong tỏa hải quân do Mỹ dẫn đầu đồng nghĩa với việc tham chiến, nhưng sẵn sàng hỗ trợ giữ eo biển Hormuz mở cửa sau khi có lệnh ngừng bắn lâu dài hoặc khi xung đột kết thúc.
Tuy nhiên, các quan chức trong chính quyền Trump nhấn mạnh rằng NATO không thể là mối quan hệ một chiều.
Họ bày tỏ sự thất vọng với Tây Ban Nha, nơi chính phủ tuyên bố không cho phép sử dụng căn cứ hoặc không phận để tấn công Iran. Mỹ hiện có hai căn cứ quân sự quan trọng tại Tây Ban Nha: căn cứ hải quân Rota và căn cứ không quân Morón.
Các phương án trong email nhằm gửi tín hiệu mạnh tới các đồng minh NATO với mục tiêu “giảm bớt tâm lý đòi hỏi từ phía châu Âu,” quan chức này cho biết.
Phương án đình chỉ Tây Ban Nha khỏi NATO có thể có tác động hạn chế về mặt quân sự, nhưng mang ý nghĩa biểu tượng lớn.
Quan chức này không tiết lộ Mỹ có thể thực hiện điều đó như thế nào, và Reuters cũng chưa xác định được liệu NATO có cơ chế hiện hành để đình chỉ một thành viên hay không.
Thủ tướng Tây Ban Nha Pedro Sanchez nói: “Chúng tôi không dựa vào email. Chúng tôi làm việc dựa trên các tài liệu chính thức và lập trường của chính phủ,” khi được hỏi về báo cáo trước cuộc họp lãnh đạo EU tại Cyprus.
Xem xét lại Falkland và căng thẳng với Anh
Bản ghi nhớ cũng đề xuất phương án xem xét lại sự ủng hộ ngoại giao của Mỹ đối với các “lãnh thổ đế quốc” của châu Âu, bao gồm quần đảo Falkland gần Argentina.
Trang web Bộ Ngoại giao Mỹ cho biết quần đảo này do Anh quản lý nhưng vẫn bị Argentina tuyên bố chủ quyền. Tổng thống Argentina theo khuynh hướng tự do Javier Milei là đồng minh của ông Trump.
Anh và Argentina từng giao chiến ngắn năm 1982 vì quần đảo này, khiến khoảng 650 binh sĩ Argentina và 255 binh sĩ Anh thiệt mạng trước khi Argentina đầu hàng.
Ông Trump nhiều lần công kích Thủ tướng Anh Keir Starmer, gọi ông là “yếu đuối” vì không tham gia chiến dịch với Mỹ chống Iran, cho rằng ông “không phải Winston Churchill” và mô tả tàu sân bay Anh là “đồ chơi”.
Ban đầu Anh không cho phép Mỹ sử dụng hai căn cứ của mình để tấn công Iran, nhưng sau đó đồng ý hỗ trợ các nhiệm vụ phòng thủ nhằm bảo vệ người dân trong khu vực, bao gồm công dân Anh, trước các đòn trả đũa của Iran.
NATO bị đặt dấu hỏi sau chiến tranh Iran
Phát biểu tại Lầu Năm Góc đầu tháng này, Bộ trưởng Chiến tranh Pete Hegseth cho rằng cuộc chiến với Iran đã “làm lộ ra nhiều vấn đề”, lưu ý rằng tên lửa tầm xa của Iran không thể tấn công Mỹ nhưng có thể vươn tới châu Âu.
“Chúng tôi nhận được những câu hỏi, sự cản trở hoặc do dự… Bạn không thể gọi đó là một liên minh nếu các quốc gia không sẵn sàng đứng cùng bạn khi cần thiết,” ông Hegseth nói.
Theo Reuters
