Các hình ảnh mới được Lữ đoàn Cơ giới Độc lập số 160 của Ukraine công bố cho thấy một biến thể đặc biệt của xe tăng chiến đấu chủ lực M1A1 Abrams mang tên "Lucifer", với hàng loạt cải tiến tập trung vào khả năng sống sót trước các cuộc tấn công bằng máy bay không người lái (UAV) và đạn tuần kích.
Điểm nổi bật nhất của phiên bản này là hệ thống lồng chống UAV quy mô lớn được lắp đặt trên tháp pháo và thân xe. Khác với các khung bảo vệ dạng mái đơn giản từng xuất hiện phổ biến trên chiến trường Ukraine, cấu trúc của "Lucifer" được thiết kế theo dạng mô-đun, cho phép tháp pháo vẫn xoay chuyển linh hoạt trong khi duy trì khả năng bảo vệ từ phía trên.
Các kỹ sư Ukraine được cho là đã phải giải quyết nhiều thách thức để tách riêng các mô-đun bảo vệ tháp pháo khỏi các tấm giáp bên hông và phía sau thân xe. Giải pháp này giúp duy trì khả năng tác chiến của Abrams đồng thời tăng cơ hội sống sót trước các đòn tấn công từ trên cao – mối đe dọa ngày càng lớn trên chiến trường hiện đại.
Abrams liên tiếp tổn thất nặng tại Ukraine
Khả năng sống sót của xe tăng Abrams tại Ukraine từ lâu đã gây tranh cãi. Ngay sau khi tham chiến vào tháng 2/2024, các xe tăng Mỹ đã chịu tổn thất đáng kể trước UAV cảm tử, đạn tuần kích và hỏa lực chống tăng của Nga.
Đến đầu tháng 6/2025, giới phân tích phương Tây ước tính quân đội Ukraine đã mất 27 trong tổng số 31 xe tăng Abrams do Mỹ viện trợ, tương đương khoảng 87% số lượng được bàn giao. Phần lớn bị phá hủy, trong khi một số chiếc bị bỏ lại trên chiến trường và rơi vào tay Nga.
Mặc dù tổn thất rất lớn, Ukraine vẫn tiếp tục nhận thêm Abrams. Năm 2025, Australia chuyển giao 49 xe tăng Abrams đã loại biên khỏi biên chế của nước này.
Tuy nhiên, nhiều nguồn tin cho biết các xe tăng Australia chuyển giao đã phục vụ trong thời gian dài và bị hao mòn đáng kể. Một nguồn tin Mỹ am hiểu chương trình chuyển giao từng nhận định với ABC News rằng các phương tiện này sẽ "rất khó duy trì hoạt động" trong điều kiện chiến tranh cường độ cao.
Nhiều binh sĩ Ukraine trước đó cũng phàn nàn về các vấn đề bảo dưỡng của Abrams, từ tình trạng ăn mòn đến yêu cầu hậu cần phức tạp, làm dấy lên nghi ngờ về khả năng khai thác hiệu quả số xe tăng được Australia viện trợ.
Nỗ lực cứu Abrams khỏi "ác mộng UAV"
Việc Ukraine tìm cách tăng cường giáp bảo vệ cho Abrams không phải điều mới mẻ. Từ giữa năm 2024, Kiev đã bắt đầu lắp giáp phản ứng nổ Kontakt-1 có nguồn gốc Liên Xô lên các xe tăng Mỹ nhằm tăng khả năng chống đạn chống tăng và UAV.
Những cải tiến này được triển khai sau khi Abrams chịu tổn thất nặng trong các trận đánh đầu tiên với quân đội Nga từ tháng 2 đến tháng 4/2024. Tuy nhiên, tỷ lệ hao hụt vẫn ở mức cao mỗi khi các xe tăng được đưa ra tiền tuyến.
Một trong những điểm yếu lớn nhất của Abrams là kích thước đồ sộ và chiều cao vượt trội so với các thiết kế xe tăng Nga và Liên Xô. Điều này khiến Abrams trở thành mục tiêu dễ bị phát hiện hơn trên chiến trường và khó che giấu trước mạng lưới UAV trinh sát dày đặc.
Trong khi đó, từ năm 2024, nhiều xe tăng Nga đã bắt đầu được trang bị các hệ thống phòng vệ chủ động để đối phó với các cuộc tấn công từ trên cao bằng UAV hoặc đạn tuần kích. Ngược lại, các xe tăng Abrams trong biên chế Ukraine hiện vẫn chưa được trang bị rộng rãi các hệ thống tương tự.
Các quốc gia được đánh giá đi đầu trong lĩnh vực phòng vệ chủ động cho xe tăng hiện nay gồm Israel, Trung Quốc và Hàn Quốc.
Mỹ chuẩn bị thay thế Abrams bằng thế hệ mới
Những gì diễn ra tại Ukraine đã làm dấy lên nhiều nghi ngờ về khả năng thích nghi của các mẫu xe tăng phương Tây trong môi trường chiến tranh hiện đại, nơi UAV giá rẻ có thể tiêu diệt các phương tiện trị giá hàng triệu USD.
Nhiều chuyên gia cho rằng đây là một trong những nguyên nhân khiến quân đội Mỹ quyết định từ bỏ kế hoạch nâng cấp từng phần đối với dòng M1A2 Abrams để chuyển sang chương trình phát triển hoàn toàn mới mang tên M1E3 Abrams.
M1E3 dự kiến sẽ được thiết kế lại sâu rộng với trọng lượng nhẹ hơn đáng kể, mức tiêu thụ nhiên liệu thấp hơn, khả năng cơ động cao hơn và giảm 25% quân số kíp lái. Xe cũng được định hướng dựa nhiều hơn vào các hệ thống tác chiến mạng và phòng vệ chủ động thay vì chỉ phụ thuộc vào lớp giáp dày truyền thống.
Theo một số đánh giá, M1E3 có thể đạt tiêu chuẩn xe tăng thế hệ thứ tư với nhiều đặc điểm thiết kế tương đồng các mẫu xe tăng hiện đại nhất thế giới.
Trong bối cảnh Ukraine khó có khả năng tiếp cận các dòng xe tăng thế hệ mới trong tương lai gần, những phiên bản cải tiến như "Lucifer" được xem là nỗ lực kéo dài vòng đời của Abrams và giảm thiểu các điểm yếu trước sự thống trị ngày càng lớn của UAV trên chiến trường hiện đại.
Theo MW
