Các hình ảnh vệ tinh mới nhất cho thấy kho dự trữ xe tăng chiến đấu chủ lực của Nga đang suy giảm nghiêm trọng và có thể tiến gần tới ngưỡng cạn kiệt sau hơn 4 năm giao tranh cường độ cao tại Ukraine, trong bối cảnh quân đội Nga đồng thời mở rộng đáng kể quy mô các đơn vị thiết giáp tiền tuyến.
Trước khi chiến sự toàn diện bùng nổ vào tháng 2/2022, Nga sở hữu kho dự trữ xe tăng lớn nhất thế giới, với nhiều ước tính cho rằng nước này thừa hưởng hơn 20.000 xe tăng từ thời Liên Xô. Tuy nhiên, lực lượng dự bị khổng lồ này đã bị thu hẹp đáng kể trong thập niên 2010 khi phần lớn các dòng T-54/55, T-62 và T-64 bị loại bỏ hoặc tháo dỡ. Một số xe tăng trong kho cũng được xuất khẩu hoặc chuyển giao cho các đối tác, bao gồm xe tăng T-72 bán cho Venezuela và T-62 viện trợ cho Syria.
Tổn thất thiết giáp của Nga đặc biệt nặng nề trong những tháng đầu chiến sự. Các đơn vị Ukraine, với sự hỗ trợ của cố vấn và nhân sự quân sự từ các nước NATO như lực lượng Thủy quân Lục chiến Hoàng gia Anh, đã sử dụng hiệu quả các loại tên lửa chống tăng hiện đại như Javelin để gây thiệt hại lớn cho lực lượng xe tăng Nga.
Theo các hình ảnh vệ tinh gần đây nhất, quân đội Nga hiện chỉ còn khoảng 2.088 xe tăng trong kho tại 9 cơ sở lưu trữ được xác định. Số xe này bao gồm các dòng T-54/55, T-62, T-64, T-72 và T-80.
Trong số đó, căn cứ số 904 hiện chỉ còn khoảng 50 xe tăng và chủ yếu đóng vai trò là điểm trung chuyển giữa các kho dự trữ và đơn vị tác chiến tiền tuyến. Điều này cho thấy số xe tại đây đã được chuẩn bị để đưa trở lại biên chế chiến đấu.
Việc kho dự trữ giảm xuống chỉ còn khoảng 2.000 xe tăng được xem là dấu hiệu đáng lo ngại bởi nhiều khả năng đây là những phương tiện xuống cấp nặng nhất và khó phục hồi nhất. Những xe có tình trạng kỹ thuật tốt hơn đã được đưa ra khỏi kho từ những năm đầu chiến sự.
Đặc biệt, các dòng T-72B và T-80BV/U/UD – vốn được đánh giá là những mẫu xe tăng tương đối hiện đại và có tiềm năng nâng cấp lớn – nhiều khả năng hiện ở trong tình trạng kỹ thuật rất kém. Việc chúng vẫn nằm trong kho suốt bốn năm qua cho thấy nhiều xe có thể không còn phù hợp để tái đưa vào hoạt động.
Trong nỗ lực bù đắp tổn thất, ngành công nghiệp quốc phòng Nga đã tăng mạnh sản lượng xe tăng. Nếu giai đoạn 2020-2021 Nga chỉ sản xuất khoảng 90-110 xe tăng mỗi năm, thì đến năm 2024 con số này đã tăng lên khoảng 280-300 xe, tương đương mức tăng gần gấp ba lần.
Tuy nhiên, sản lượng hiện nay vẫn thấp hơn rất xa so với thời kỳ Liên Xô. Vào giữa và cuối thập niên 1980, Liên Xô từng sản xuất khoảng 4.000 xe tăng T-72 và T-80 mỗi năm. Vì vậy, tốc độ sản xuất hiện tại được cho là không đủ để bù đắp các tổn thất tại chiến trường Ukraine.
Việc Nga chưa thể mở rộng mạnh hơn năng lực sản xuất xe tăng bất chấp bốn năm đầu tư và huy động nguồn lực cũng phản ánh sự suy giảm đáng kể của nền công nghiệp quốc phòng nước này kể từ khi Liên Xô tan rã. Điều này càng đáng chú ý khi các xe tăng T-80 từng là sản phẩm chủ lực của Liên Xô có độ phức tạp và chi phí sản xuất cao hơn đáng kể so với mẫu T-90M đang được chế tạo hiện nay.
Ngoài những xe tăng bị phá hủy hoặc bị thu giữ tại Ukraine, một nguyên nhân khác khiến kho dự trữ Nga suy giảm là việc mở rộng quy mô lực lượng thiết giáp tiền tuyến. Các nhà phân tích ước tính quân đội Nga sở hữu khoảng 3.000 xe tăng hoạt động khi chiến sự bắt đầu, trong khi hiện nay con số này đã vượt 4.000 xe.
Một số chuyên gia cho rằng nếu tình trạng thiếu hụt tiếp tục trầm trọng hơn, Bộ Quốc phòng Nga có thể tìm đến Triều Tiên để bổ sung lực lượng thiết giáp. Mẫu xe tăng Chonma-20 của Bình Nhưỡng được đánh giá có năng lực tương đối tương đồng với T-90M của Nga.
Tuy vậy, quy mô sản xuất xe tăng thực tế của Triều Tiên hiện vẫn chưa được công khai. Ngoài các mẫu hiện đại hơn, Bình Nhưỡng còn sở hữu số lượng rất lớn xe tăng T-54/55 và T-62 có thể được sử dụng cho mục đích xuất khẩu.
Trong dài hạn, ngành công nghiệp quốc phòng Nga được dự báo sẽ tiếp tục nâng dần sản lượng T-90. Theo đánh giá của nhóm nghiên cứu Conflict Intelligence Team, sản lượng xe tăng mới của Nga có thể đạt mốc 1.000 chiếc vào giữa năm 2028 và khoảng 3.000 chiếc vào giữa năm 2035.
Điều đó đồng nghĩa với việc ưu tiên hàng đầu của Moskva trong những năm tới sẽ là tìm cách vượt qua giai đoạn thiếu hụt xe tăng trước khi năng lực sản xuất mở rộng đạt được các mục tiêu dài hạn này.
Theo MW
