Vào thời điểm “Ngày hội mua sắm 18/6" lớn nhất năm của Trung Quốc đang cận kề, ngày 11/6, Cục quản lý thị trường Bắc Kinh đã chính thức triệu tập đại diện của 5 nền tảng thương mại điện tử lớn gồm Alibaba (Taobao/Tmall), JD.com, Pinduoduo, Douyin và Xiaohongshu tới để làm rõ hàng loạt vấn đề liên quan đến các chương trình khuyến mãi "trợ giá 10 tỷ nhân dân tệ".
Cơ quan này cho rằng nhiều chương trình quảng bá đang tồn tại dấu hiệu quảng cáo gây hiểu nhầm, quy tắc thiếu minh bạch và không công khai đầy đủ thông tin cho người tiêu dùng.
Trong nhiều năm qua, mô hình "trợ giá 10 tỷ tệ" đã gây nhiều tranh cãi khi các sàn thương mại điện tử chủ yếu đóng vai trò trung gian, trong khi phần lớn chi phí giảm giá do người bán gánh chịu, còn rủi ro lại thuộc về người tiêu dùng. Cùng ngày, trang Bình luận CCTV đăng bài "Trợ giá 10 tỷ không thực sự là 10 tỷ – đã là mũi tên cuối đà, đến lúc hạ màn”, nhận định chương trình này đã đi đến giới hạn và "đã đến lúc hạ màn".
"Trợ giá 10 tỷ" nhưng không công bố ai trả tiền
Theo Sở Giám sát và Quản lý Thị trường Bắc Kinh, từ tháng 5, Taobao/Tmall đã quảng bá rầm rộ chương trình "18/6 - Trợ giá 10 tỷ" trên nhiều kênh truyền thông và ứng dụng.
Tuy nhiên, khi cơ quan quản lý yêu cầu giải trình, nền tảng này không chứng minh được rằng đã thực sự chi ra 10 tỷ NDT để trợ giá trong dịp “18/6”. Trên thực tế, đây chỉ là một chương trình tiếp thị được triển khai thường xuyên trong thời gian dài.
Ngoài ra, Taobao nhiều lần từ chối công khai: Tổng số tiền trợ giá thực tế trong dịp “18/6” năm nay; tỷ lệ đóng góp giữa nền tảng và người bán; quy tắc chi tiết của chương trình ở vị trí dễ nhận biết. Một số sản phẩm trong khu vực "trợ giá 10 tỷ" thậm chí còn không công khai rõ đơn vị bán hàng thực tế.
Các nền tảng Pinduoduo, JD.com và Xiaohongshu cũng bị chỉ ra những vấn đề tương tự, đặc biệt là việc không minh bạch số tiền trợ giá thực tế và tỷ lệ chia sẻ chi phí giữa sàn và phía bán hàng.
Trong khi đó, Pinduoduo quy định rằng nếu phát sinh tranh chấp, nền tảng chỉ hỗ trợ trong phạm vi luật định và không chịu trách nhiệm đối với chất lượng hàng hóa.
Xiaohongshu lại đưa điều khoản cho phép nền tảng đơn phương thay đổi quy tắc chương trình khuyến mãi; người dùng tiếp tục tham gia đồng nghĩa với việc chấp nhận các thay đổi đó.
Đối với Douyin, các chương trình như "Lễ hội hàng tốt 18/6" hay "Voucher tiêu dùng 10 tỷ" bị cho là chưa công khai đầy đủ quy tắc khuyến mãi cho người tiêu dùng. Ngoài ra, quá trình xây dựng quy định dành cho nhà bán hàng cũng không có bước lấy ý kiến công khai.
Chuyên gia cảnh báo cuộc đua trợ giá đang bóp méo thị trường
CCTV News dẫn lời ông Lưu Hiểu Xuân, Giám đốc Trung tâm nghiên cứu pháp luật internet thuộc Đại học Khoa học xã hội Trung Quốc nhận định việc các nền tảng liên tục lao vào cuộc đua "trợ giá 10 tỷ" đang làm gia tăng nguy cơ cạnh tranh kiểu "nội quyển" (involution) - tức cạnh tranh khốc liệt nhưng không tạo ra giá trị mới.
Theo ông, các khoản trợ giá quá mức không chỉ làm méo mó cơ chế hình thành giá thị trường mà còn đẩy nhiều doanh nghiệp vào thế khó. Một số nền tảng thậm chí yêu cầu người bán tự gánh toàn bộ chi phí trợ giá. Điều này khiến các cửa hàng rơi vào tình trạng: Không giảm giá thì mất lưu lượng truy cập, giảm giá thì lợi nhuận bị bào mòn hoặc thua lỗ. Hệ quả là biên lợi nhuận ngày càng bị thu hẹp, gây khó khăn cho hoạt động kinh doanh và cản trở đổi mới trong toàn ngành.
Các chuyên gia cũng chỉ ra rằng nhiều nền tảng đã đưa vào điều khoản miễn trừ trách nhiệm cho chính mình trong những trường hợp không thuộc diện bất khả kháng, từ đó đẩy thêm rủi ro sang phía người tiêu dùng.
CCTV: Đã đến lúc cuộc chơi kết thúc
Đây là đợt xử lý điển hình thứ hai trong chiến dịch chấn chỉnh tình trạng cạnh tranh "nội quyển" trên các nền tảng số của Trung Quốc.
Cục Quản lý thị trường Bắc Kinh yêu cầu các doanh nghiệp thương mại điện tử phải nhanh chóng tự rà soát, khắc phục các vi phạm và chuyển hướng cạnh tranh từ "đua trợ giá, đua giảm giá" sang "đua đổi mới, đua chất lượng dịch vụ".
Nhà chức trách cũng cho biết sẽ tiếp tục theo dõi chặt chẽ hoạt động của các nền tảng để duy trì trật tự thị trường.
Trong bài bình luận đăng trên tài khoản WeChat chính thức, Đài Truyền hình trung ương Trung Quốc (CCTV) cho rằng mô hình "trợ giá 10 tỷ" đã dần mất hiệu quả.
Theo bài viết, khi tỷ lệ thâm nhập của thương mại điện tử đã gần chạm ngưỡng bão hòa, mặt trái của chiến lược trợ giá ngày càng bộc lộ rõ: người tiêu dùng nhiều lần gặp tình trạng "tăng giá trước rồi giảm giá", niềm tin bị xói mòn; còn người bán buộc phải hy sinh lợi nhuận để đổi lấy lưu lượng truy cập.
Bài bình luận kết luận: "Đã đến lúc kết thúc trò chơi ‘trợ giá 10 tỷ’ này được rồi!”.
Theo BJNews, Sina
