Các tổ chức nhân quyền và lãnh đạo Palestine đã lên án mạnh mẽ việc Israel thông qua luật cho phép áp dụng án tử hình đối với người Palestine bị kết án với hành vi tấn công gây chết người, cho rằng biện pháp này vi phạm luật pháp quốc tế và mang tính phân biệt đối xử.
Đạo luật được thông qua hôm 30/3 tại Quốc hội Israel (Knesset) quy định án tử hình bằng hình thức treo cổ là hình phạt mặc định đối với người Palestine ở Bờ Tây bị chiếm đóng nếu bị kết tội giết người Israel.
Luật này do Bộ trưởng An ninh Quốc gia Itamar Ben-Gvir thúc đẩy. Ông được trông thấy đang ăn mừng bằng rượu champagne ngay tại nghị trường sau khi đạo luật được thông qua với 62 phiếu thuận và 48 phiếu chống.
“Chúng tôi đã làm nên lịch sử”, ông Ben-Gvir viết trên mạng xã hội, bác bỏ các lời kêu gọi quốc tế yêu cầu rút lại đạo luật. “Tôi nói với người dân Liên minh châu Âu: Chúng tôi không sợ hãi, chúng tôi sẽ không khuất phục”.
Đạo luật được ban hành trong bối cảnh các cuộc tấn công của quân đội Israel và người định cư nhằm vào người Palestine tại Bờ Tây gia tăng, cùng với hàng nghìn vụ bắt giữ, diễn ra song song với cuộc chiến tại Gaza. Hiệp hội Quyền Dân sự Israel cho biết đã đệ đơn kháng cáo lên Tòa án Tối cao Israel nhằm phản đối đạo luật này.
Dưới đây là phản ứng của các tổ chức và lãnh đạo trên khắp thế giới.
Chính quyền Palestine
Bộ Ngoại giao Palestine lên án đạo luật là một “sự leo thang nguy hiểm”. Trong tuyên bố trên mạng xã hội, cơ quan này nhấn mạnh rằng “Israel không có chủ quyền đối với lãnh thổ Palestine” tại vùng bị chiếm đóng.
“Đạo luật này một lần nữa phơi bày bản chất của hệ thống thuộc địa Israel, tìm cách hợp pháp hóa các vụ giết người ngoài tư pháp dưới vỏ bọc pháp lý”, tuyên bố nêu rõ.
Hamas
Phong trào Hamas gọi việc thông qua luật tử hình là một “tiền lệ nguy hiểm đe dọa tính mạng” của người Palestine bị giam giữ trong các nhà tù Israel.
“Quyết định này khẳng định sự coi thường luật pháp quốc tế và các chuẩn mực nhân đạo của chính quyền chiếm đóng”, Hamas cho biết.
Nhóm này kêu gọi cộng đồng quốc tế, bao gồm Liên Hợp Quốc và Ủy ban Chữ thập đỏ quốc tế, hành động ngay lập tức để bảo vệ tù nhân Palestine.
Ông Mustafa Barghouti – Tổng thư ký Sáng kiến Quốc gia Palestine
Ông cảnh báo về “mức độ nghiêm trọng” của đạo luật, cho rằng nó sẽ nhắm vào các tù nhân chính trị và nhà hoạt động Palestine.
Ông cũng cho rằng việc đề xuất một đạo luật “bất công và vô nhân đạo” phản ánh sự dịch chuyển theo hướng “phát xít” trong hệ thống Israel, trong bối cảnh cộng đồng quốc tế không áp dụng các biện pháp trừng phạt thích đáng.
Trung tâm Nhân quyền Palestine (PCHR)
Tổ chức nhân quyền có trụ sở tại Gaza lên án đạo luật “một cách mạnh mẽ nhất”.
“Đạo luật này nhắm vào người Palestine và củng cố chính sách hành quyết ngoài tư pháp lâu dài của Israel dưới vỏ bọc pháp luật, vi phạm rõ ràng luật nhân quyền và luật nhân đạo quốc tế”, PCHR cho biết.
Tổ chức kêu gọi cộng đồng quốc tế “can thiệp khẩn cấp” và cảnh báo rằng “sự im lặng sẽ chỉ làm gia tăng tình trạng miễn trừ trách nhiệm”.
Văn phòng Nhân quyền Liên Hợp Quốc
Cơ quan này kêu gọi Israel “ngay lập tức bãi bỏ luật tử hình mang tính phân biệt đối xử”, cho rằng đạo luật vi phạm nghĩa vụ quốc tế.
“Liên Hợp Quốc phản đối án tử hình trong mọi hoàn cảnh. Việc thực thi luật này sẽ vi phạm lệnh cấm các hình phạt tàn ác, vô nhân đạo hoặc hạ nhục”, cơ quan này nêu rõ.
Ngoài ra, luật này còn bị cho là củng cố tình trạng phân biệt chủng tộc khi chỉ áp dụng với người Palestine.
Tổ chức Ân xá Quốc tế
Tổ chức này kêu gọi Israel hủy bỏ đạo luật, mô tả đây là “biểu hiện công khai của sự tàn nhẫn, phân biệt đối xử và coi thường nhân quyền”.
Bà Erika Guevara-Rosas cho biết đạo luật được thông qua chỉ vài tuần sau khi Israel hủy cáo buộc đối với binh sĩ bị tố tấn công tình dục một tù nhân Palestine.
“Trong nhiều năm, chúng tôi chứng kiến các vụ hành quyết ngoài tư pháp và giết người trái pháp luật đối với người Palestine, trong khi thủ phạm gần như không bị trừng phạt”, bà nói.
Hội đồng châu Âu
Tổng thư ký Alain Berset gọi việc thông qua luật là một “bước thụt lùi nghiêm trọng”.
“Án tử hình là một tàn dư pháp lý không phù hợp với các tiêu chuẩn nhân quyền hiện đại”, ông nhấn mạnh, đồng thời cảnh báo việc áp dụng mang tính phân biệt là không thể chấp nhận.
Ireland
Ngoại trưởng Helen McEntee bày tỏ “đặc biệt lo ngại” về tính phân biệt của đạo luật.
“Quyền sống là quyền cơ bản và Ireland luôn phản đối án tử hình trong mọi trường hợp”, bà nói, đồng thời kêu gọi Israel không thực thi luật.
Italy
Ngoại trưởng Antonio Tajani cho biết Italy cùng Đức, Pháp và Vương quốc Anh đã yêu cầu Israel rút lại dự luật trước khi được thông qua.
“Quyền sống là giá trị tuyệt đối; việc tự cho mình quyền tước đoạt mạng sống là biện pháp vô nhân đạo, vi phạm phẩm giá con người”, ông nhấn mạnh.
Theo AJ
