Việc hải quân Iran triển khai các tàu ngầm tấn công hạng nhẹ có nguồn gốc Triều Tiên tới eo biển Hormuz đang làm dấy lên nhiều lo ngại về khả năng đe dọa các khí tài chủ lực của hải quân Mỹ trên biển. Đặc biệt, lớp tàu ngầm Ghadir – được Iran sản xuất theo giấy phép dựa trên thiết kế và công nghệ của Triều Tiên – đang thu hút sự chú ý của giới phân tích quân sự trong bối cảnh chiến sự và căng thẳng tại Trung Đông leo thang.
Các đánh giá về hiệu suất của những tàu ngầm diesel-điện có năng lực tương tự trong các cuộc diễn tập với hải quân Mỹ trước đây cho thấy nhiều lỗ hổng nghiêm trọng mà các cụm tác chiến tàu sân bay Mỹ có thể phải đối mặt nếu đụng độ các tàu này. Những cuộc tập trận với hải quân Thụy Điển, Australia, Chile và Nhật Bản từng cho thấy các chiến thuật như nằm yên dưới đáy biển đã gây khó khăn lớn cho năng lực chống ngầm của Mỹ.
Do thường xuyên tham gia tập trận với hải quân Mỹ, các tàu ngầm lớp Collins của Australia là một trong những đối tượng được thử nghiệm nhiều nhất trong các kịch bản đối đầu với chiến hạm Mỹ. Trong cuộc tập trận RIMPAC năm 2000, tàu ngầm Collins được cho là đã “đánh chìm” 2 tàu ngầm hạt nhân Mỹ và áp sát nguy hiểm tàu sân bay USS Abraham Lincoln.
Điều đáng chú ý là cuộc tập trận đã được lên kế hoạch từ trước và cụm tàu sân bay Mỹ biết rõ tàu ngầm Australia đang hoạt động trong khu vực mục tiêu được chỉ định, nhưng vẫn không thể phát hiện nó.
Một năm sau đó, trong chiến dịch Tandem Thrust 2001, nhà phân tích Derek Woolner cho biết một tàu Collins đã “đánh chìm 2 tàu tấn công đổ bộ của Mỹ ở vùng biển sâu chỉ khoảng 70–80 mét, gần bằng chiều dài của chính chiếc tàu ngầm”.
Đến tháng 10/2002, một tàu Collins khác tiếp tục “săn và tiêu diệt” tàu ngầm hạt nhân USS Olympia trong cuộc diễn tập gần Hawaii. Chỉ huy tàu ngầm Australia nhận xét rằng tốc độ và khả năng tăng tốc vượt trội của tàu Mỹ không hề mang lại lợi thế, bởi “càng đi nhanh thì càng gây nhiều tiếng ồn”.
Năm 2003, các tàu Collins tiếp tục được cho là đã “đánh chìm” hai tàu ngầm tấn công hạt nhân và một tàu sân bay Mỹ trong các cuộc mô phỏng tác chiến. Tạp chí Defense Week ngày 1/10/2003 cho biết tư lệnh Hạm đội Thái Bình Dương của Mỹ khi đó đã cố gắng giảm nhẹ mức độ nghiêm trọng của kết quả tập trận này.
Không chỉ Australia, các tàu ngầm diesel-điện của Thụy Điển cũng từng khiến hải quân Mỹ chật vật. Phó đô đốc Mỹ Kirkland H. Donald năm 2004 xác nhận rằng vào mùa thu năm 2000, tàu ngầm HSwMS Halland của Thụy Điển đã “thể hiện năng lực đáng kinh ngạc” khi đối đầu tàu USS Annapolis – một trong những tàu ngầm tốt nhất của Mỹ thời điểm đó.
Ông Donald thừa nhận cuộc tập trận này, cùng nhiều cuộc tập trận khác, cho thấy sự khó khăn trong việc săn tìm một tàu ngầm diesel được chế tạo tốt, bảo dưỡng tốt và có thủy thủ đoàn được huấn luyện bài bản. Một số báo cáo chưa được xác nhận cho rằng USS Annapolis thực tế đã bị “đánh chìm” trong diễn tập.
Trong các cuộc tập trận với tàu ngầm diesel-điện Nhật Bản, độ êm gần như tuyệt đối của các tàu này khiến sonar Mỹ cực kỳ khó phát hiện, cho phép chúng nhiều lần “đánh chìm” tàu chiến Mỹ trong các kịch bản mô phỏng. Các tàu ngầm tấn công của Chile cũng được cho là đạt kết quả tương tự.
Lịch sử nhiều thập kỷ đối đầu của hải quân Mỹ với các tàu ngầm diesel-điện cho thấy những tàu ngầm do Triều Tiên cung cấp cho Iran, như lớp Ghadir, có thể trở thành mối đe dọa cực lớn đối với các cụm tác chiến tàu sân bay Mỹ, bao gồm tàu đổ bộ tấn công, tàu ngầm hạt nhân tấn công và cả tàu sân bay.
Số lượng lớn tàu ngầm mà Iran triển khai, kết hợp với điều kiện sonar phức tạp tại eo biển Hormuz, có thể khiến thách thức này càng nghiêm trọng hơn.
Hiện chưa rõ trình độ huấn luyện của thủy thủ Iran có đạt tới tiêu chuẩn của Triều Tiên hay không. Tuy nhiên, các lực lượng khác của quân đội Iran thời gian qua đã cho thấy mức độ chuẩn bị tương đối tốt khi đối đầu với lực lượng Mỹ, góp phần khiến cục diện chiến sự trở nên bất lợi hơn cho chiến dịch do Mỹ dẫn đầu.
Hiện Iran được cho là đang biên chế từ 14 đến 20 tàu ngầm lớp Ghadir, cùng nhiều tàu ngầm diesel-điện khác do Triều Tiên sản xuất. Các tàu này có thể mang theo nhiều loại ngư lôi và tên lửa hành trình khác nhau.
Theo MW
