Trong thế giới ngoại giao đầy tính toán và nghi thức lạnh lùng, hiếm có mối quan hệ giữa hai nguyên thủ nào được xây dựng theo cách cá nhân và nhiều màu sắc như giữa Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình và Tổng thống Nga Vladimir Putin.
Có những cuộc gặp được ghi nhớ bằng các thỏa thuận hàng tỷ USD. Có những cuộc gặp được định hình bởi chiến tranh hay các liên minh địa chính trị. Nhưng giữa ông Tập và ông Putin, thế giới còn chứng kiến cả bánh kếp Nga, bánh cuốn Thiên Tân, rượu vodka, trà ven hồ và những lời lẽ thân tình hiếm thấy giữa hai nhà lãnh đạo quyền lực bậc nhất hành tinh.
Tối 19/5, ông Putin đáp xuống Bắc Kinh trong chuyến thăm cấp nhà nước kéo dài hai ngày theo lời mời của ông Tập — chỉ vài ngày sau khi Tổng thống Mỹ Donald Trump rời Trung Quốc sau chuyến công du được theo dõi sát sao.
Tại sân bay, nhà lãnh đạo Nga được trải thảm đỏ đón tiếp, bắt tay thân mật với Ngoại trưởng Trung Quốc Vương Nghị giữa hàng danh dự và tiếng hô “hoan nghênh” vang lên từ nhóm thanh niên cầm cờ Nga - Trung.
Theo lịch trình công bố từ Điện Kremlin, ông Putin sẽ ở tại khu nhà khách quốc gia Điếu Ngư Đài — nơi Trung Quốc thường dùng để tiếp đón các nguyên thủ thân thiết nhất. Sáng 20/5, ông sẽ dự lễ đón chính thức tại quảng trường Thiên An Môn trước khi hội đàm với ông Tập. Hai nhà lãnh đạo cũng dự kiến có một buổi uống trà riêng không chính thức, được xem là khoảng thời gian để trao đổi sâu hơn về các vấn đề chiến lược.
Sự thân mật này không phải điều mới xuất hiện.
Từ khi chính thức lên nắm quyền năm 2013, ông Tập đã gặp ông Putin hơn 40 lần — con số vượt xa các cuộc gặp của nhà lãnh đạo Trung Quốc với bất kỳ nguyên thủ phương Tây nào khác.
Với một chính trị gia vốn nổi tiếng kín tiếng như ông Tập, việc ông từng gọi ông Putin là “người bạn tốt nhất và thân thiết nhất” được xem là cực kỳ hiếm hoi.
Trong cuộc phỏng vấn với truyền thông Nga năm 2019, ông Tập nói rằng ông Putin là “nhà lãnh đạo nước ngoài mà tôi có mối quan hệ gần gũi nhất”.
“Tôi vô cùng trân trọng tình hữu nghị sâu sắc với Tổng thống Putin”, ông Tập nói khi đó. “Mỗi lần gặp gỡ ông Putin đều để lại cho tôi những ký ức rất vui vẻ.”
Về phần mình, ông Putin cũng nhiều lần dành những lời lẽ đặc biệt cho người đồng cấp Trung Quốc.
Trong cuộc trả lời phỏng vấn với truyền thông nhà nước Trung Quốc năm 2018, ông Putin nói rằng ông Tập là “một con người chân thành, dễ gần” và là “một đối tác cực kỳ đáng tin cậy”.
“Chủ tịch Tập Cận Bình có lẽ là nhà lãnh đạo nước ngoài duy nhất mà tôi từng cùng tổ chức sinh nhật”, ông Putin kể.
Câu chuyện đó bắt đầu từ Hội nghị APEC tại Bali năm 2013, khi chuyến công du trùng đúng dịp sinh nhật lần thứ 61 của ông Putin. Ông Tập khi đó đã chuẩn bị bánh sinh nhật cho người đồng cấp Nga và cùng ông ăn xúc xích, uống vodka trong buổi tiệc riêng.
Tình bạn giữa hai người sau đó dần được xây dựng bằng hàng loạt khoảnh khắc đời thường hiếm thấy giữa các nguyên thủ.
Năm 2014, ông Tập tới thành phố Sochi dự lễ khai mạc Thế vận hội mùa đông theo lời mời của ông Putin — thời điểm Nga đang đối mặt áp lực quốc tế sau khủng hoảng Crimea.
Theo truyền thông Trung Quốc, ông Tập khi đó nói với ông Putin rằng: “Theo truyền thống Trung Hoa, khi hàng xóm có việc vui, tôi phải đích thân tới chúc mừng.”
Nhiều nhà quan sát coi chuyến đi đó là tín hiệu cho thấy Bắc Kinh sẵn sàng đứng cạnh Moscow trong lúc quan hệ Nga - phương Tây xuống mức căng thẳng.
Đến năm 2018, hai nhà lãnh đạo tiếp tục khiến dư luận chú ý khi cùng nhau làm đồ ăn trong chuyến thăm của ông Putin tới Trung Quốc.
Tại Thiên Tân, ông Putin thử làm món “jian bing guozi” — bánh kếp trứng cuộn giòn, loại bánh cuốn nổi tiếng của thành phố — rồi đích thân mang cho ông Tập thưởng thức.
“Ông phải nhớ đấy nhé, chính tay tôi làm đấy”, ông Putin nói với ông Tập, theo truyền thông Trung Quốc.
Không dừng lại ở đó, ông Putin còn làm cả bánh bao nhân thịt. Nhà hàng Go Believe của Thiên Tân sau này thậm chí còn quét 3D chiếc bánh bao đó để lưu giữ như một “kỷ vật ngoại giao”.
Hai nhà lãnh đạo sau đó tiếp tục lên tàu cao tốc từ Bắc Kinh tới Thiên Tân và cùng thả puck khai mạc một trận hockey.
Trong chuyến thăm đó, ông Tập còn trao cho ông Putin Huân chương Hữu nghị đầu tiên của Trung Quốc, gọi nhà lãnh đạo Nga là “người bạn cũ tốt đẹp của nhân dân Trung Quốc”.
Vài tháng sau, tới lượt ông Tập sang Nga và cùng ông Putin mặc tạp dề xanh làm bánh blini truyền thống của Nga, ăn cùng trứng cá muối và uống vodka.
Những hình ảnh ấy được truyền thông hai nước khai thác mạnh như biểu tượng cho mối quan hệ “không giới hạn” giữa Moscow và Bắc Kinh.
Sau khi chiến sự Ukraine bùng nổ năm 2022, mối quan hệ này càng thu hút sự chú ý.
Ngay trước khi Nga mở chiến dịch quân sự quy mô lớn tại Ukraine, hai nước tuyên bố xây dựng quan hệ đối tác chiến lược “không có giới hạn” bên lề Olympic mùa đông Bắc Kinh.
Từ đó tới nay, ông Tập luôn cố gắng giữ thế cân bằng ngoại giao: vừa thể hiện Trung Quốc là “người thúc đẩy hòa bình”, vừa không cắt đứt quan hệ với đồng minh chiến lược quan trọng nhất của mình.
Trong chuyến thăm cấp nhà nước tới Trung Quốc năm 2024, ông Putin và ông Tập còn cùng đi dạo tại Trung Nam Hải — khu quyền lực tối cao của Trung Quốc — rồi ngồi uống trà bên hồ trong bầu không khí được Bắc Kinh mô tả là “rất thư thái”.
Đáng chú ý, đây cũng là lần đầu tiên Trung Quốc tiếp đón cả lãnh đạo Nga lẫn Mỹ chỉ trong cùng một tháng bên ngoài khuôn khổ hội nghị đa phương.
Giới quan sát cho rằng điều này cho thấy Bắc Kinh đang cố đặt mình vào vị trí trung tâm của tam giác quyền lực Mỹ - Nga - Trung trong bối cảnh trật tự thế giới ngày càng phân cực và bất ổn.
Ngoài ông Trump và ông Putin, chỉ trong vòng nửa năm qua, Trung Quốc còn tiếp đón Tổng thống Pháp Emmanuel Macron và Thủ tướng Anh Keir Starmer.
Nhưng nếu những chuyến thăm đó chủ yếu xoay quanh thương mại, cạnh tranh và mặc cả địa chính trị, thì với ông Putin, Bắc Kinh dường như đang muốn gửi đi một thông điệp khác: Giữa thời kỳ thế giới rạn nứt vì chiến tranh và đối đầu, Moscow vẫn là “người bạn cũ” đặc biệt nhất của Trung Quốc.
Theo SCMP, TASS
