Nga vừa lần đầu công bố hình ảnh chính thức của biến thể Su-57 hai chỗ ngồi – mẫu tiêm kích thế hệ 5 mới được cho là mang định danh Su-57D – sau khi chiếc máy bay này thực hiện chuyến bay đầu tiên hôm 19/5.
Thông tin được Tập đoàn chế tạo máy bay thống nhất Nga (UAC) công bố chỉ một ngày sau khi ảnh rò rỉ của mẫu chiến đấu cơ bí ẩn xuất hiện trên mạng, xác nhận chương trình mà giới chức Nga đã úp mở suốt hơn 5 năm qua cuối cùng đã bước ra ánh sáng.
Điểm dễ nhận thấy nhất của Su-57D là phần buồng lái kéo dài rõ rệt, với vị trí phi công thứ hai được nâng cao phía sau người lái chính – thiết kế gợi nhớ các dòng Su-30 hai chỗ nổi tiếng từng rất thành công của Nga.
Tuy nhiên, điều khiến giới quan sát quân sự đặc biệt chú ý không chỉ là thêm một ghế ngồi, mà là vai trò mới mà Moscow có thể đang chuẩn bị cho Su-57 trong chiến tranh tương lai.
Phó Thủ tướng thứ nhất Nga Denis Manturov xác nhận chương trình Su-57D đã chính thức bước vào giai đoạn bay thử nghiệm.
“Các cuộc thử nghiệm bay của nguyên mẫu Su-57 phiên bản hai chỗ đã bắt đầu. Ngoài những đặc tính chiến đấu độc đáo, máy bay còn có khả năng đảm nhiệm vai trò huấn luyện chiến đấu và chỉ huy – điều phối tác chiến,” ông Manturov tuyên bố.
Trong khi đó, Tổng giám đốc UAC Vadim Badeha nhấn mạnh phiên bản mới sẽ đóng vai trò quan trọng trong kế hoạch xuất khẩu của Nga.
“Chúng tôi đang tiếp tục mở rộng khả năng của dòng tiêm kích thế hệ 5 tiên tiến nhất. Tôi tin rằng phiên bản hai chỗ sẽ giúp Su-57 thành công hơn đáng kể trên thị trường quốc tế,” ông nói.
Giới phân tích quân sự cho rằng Su-57D có thể được thiết kế để hoạt động như “máy bay chỉ huy trên không” cho các drone chiến đấu không người lái thế hệ mới, đặc biệt là UAV tàng hình hạng nặng S-70 Okhotnik – mẫu “wingman” mà Nga đang phát triển để phối hợp cùng Su-57.
Trong chiến tranh hiện đại, khi drone ngày càng đóng vai trò trung tâm, việc có thêm một sĩ quan chuyên trách điều khiển UAV, xử lý dữ liệu và chỉ huy tác chiến có thể giúp tiêm kích thế hệ 5 phát huy tối đa sức mạnh.
Trung Quốc trước đó cũng từng phát triển biến thể hai chỗ của tiêm kích tàng hình J-20 với mục tiêu tương tự.
Ngoài nhiệm vụ chỉ huy drone, Su-57D còn được cho là nhằm phục vụ khách hàng nước ngoài – nơi các mẫu chiến đấu cơ hai chỗ của Nga từ lâu luôn bán chạy hơn biến thể một chỗ.
Trong quá khứ, Su-30MKI của Ấn Độ hay Su-30MKK của Trung Quốc đều xuất phát từ các biến thể hai chỗ của dòng Su-27, và số lượng sản xuất cuối cùng vượt xa các phiên bản tiêm kích nguyên bản.
Điều này khiến nhiều chuyên gia tin rằng Su-57D có thể mới là “át chủ bài xuất khẩu” thực sự của Nga, chứ không phải Su-57 tiêu chuẩn.
Ấn Độ hiện được xem là ứng viên tiềm năng nhất.
Hồi tháng 1/2026, Bộ Quốc phòng Ấn Độ xác nhận các cuộc đàm phán về việc sản xuất Su-57 theo giấy phép đã bước vào “giai đoạn kỹ thuật nâng cao”. Một số nguồn tin quốc phòng Nga cho rằng New Delhi đặc biệt quan tâm tới phiên bản hai chỗ ngồi.
Nếu thương vụ thành công, Su-57D có thể trở thành nền tảng chiến đấu cơ thế hệ 5 chủ lực của không quân Ấn Độ trong nhiều thập kỷ tới.
Hiện Su-57 là một trong chỉ bốn tiêm kích thế hệ 5 đang được sản xuất hàng loạt trên thế giới, bên cạnh J-20 và J-35 của Trung Quốc cùng F-35 của Mỹ.
Khác với nhiều đối thủ, Su-57 đã được Nga đưa vào chiến đấu cường độ cao tại Ukraine trong thời gian dài. Máy bay không chỉ thực hiện các đòn tấn công chính xác vào mục tiêu mặt đất mà còn tham gia chế áp phòng không Ukraine và được cho là từng giao chiến ngoài tầm nhìn với chiến đấu cơ đối phương.
Một trong những điểm mà Nga luôn quảng bá mạnh mẽ là chi phí vận hành Su-57 thấp hơn đáng kể so với các chiến đấu cơ tàng hình phương Tây.
Theo thiết kế, Su-57 được tối ưu để có chi phí khai thác và bảo dưỡng gần tương đương các dòng Su-27 và Su-30 đời cũ mà nó thay thế. Điều này cho phép không quân Nga chuyển đổi sang tiêm kích thế hệ 5 mà không phải tăng mạnh ngân sách vận hành.
Đây là điều hoàn toàn trái ngược với Mỹ.
Nhiều ước tính cho thấy F-22 và F-35 có chi phí bay mỗi giờ cao hơn từ 60-100% so với F-15 và F-16 thế hệ trước. Việc chuyển sang chiến đấu cơ thế hệ 5 từng khiến quy mô phi đội Mỹ suy giảm, đồng thời gây áp lực lớn lên ngân sách và tỷ lệ sẵn sàng chiến đấu.
Trong khi đó, Moscow đang cố chứng minh rằng họ có thể sở hữu tiêm kích tàng hình nhưng vẫn duy trì được “chiến tranh giá rẻ” – điều đặc biệt quan trọng trong bối cảnh xung đột kéo dài và ngân sách quân sự toàn cầu ngày càng bị bào mòn.
Theo MW
