Lãnh tụ tối cao Iran Ayatollah Mojtaba Khamenei đã ban hành chỉ thị yêu cầu không đưa lượng uranium làm giàu gần cấp độ chế tạo vũ khí ra nước ngoài, theo tiết lộ từ hai nguồn cấp cao Iran. Động thái này được cho là sẽ khiến Tổng thống Mỹ Donald Trump thêm thất vọng và làm các cuộc đàm phán chấm dứt chiến sự Mỹ - Israel với Tehran trở nên phức tạp hơn.
Theo các nguồn tin, chỉ thị mới cho thấy Tehran đang cứng rắn hơn với một trong những yêu cầu then chốt của Washington trong các cuộc thương lượng hòa bình.
Giới chức Israel trước đó nói với Reuters rằng ông Trump đã cam kết với Tel Aviv rằng kho uranium làm giàu cấp độ cao của Iran – loại vật liệu có thể dùng để chế tạo bom hạt nhân – phải được chuyển ra khỏi Iran, đồng thời mọi thỏa thuận hòa bình đều phải có điều khoản liên quan đến vấn đề này.
Trong nhiều năm qua, Israel, Mỹ và các nước phương Tây liên tục cáo buộc Iran tìm cách phát triển vũ khí hạt nhân, đặc biệt sau khi Tehran nâng mức làm giàu uranium lên 60% – cao hơn nhiều so với mức phục vụ dân sự và tiến gần ngưỡng 90% cần thiết cho vũ khí nguyên tử. Iran luôn bác bỏ cáo buộc này.
Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu từng tuyên bố cuộc chiến sẽ chưa thể kết thúc cho đến khi uranium làm giàu được đưa khỏi Iran, Tehran chấm dứt hỗ trợ các lực lượng ủy nhiệm trong khu vực và từ bỏ năng lực tên lửa đạn đạo.
“Chỉ thị của Lãnh tụ tối cao, cũng như sự đồng thuận trong bộ máy lãnh đạo, là kho uranium làm giàu không được rời khỏi đất nước”, một trong hai nguồn tin Iran nói với Reuters trong điều kiện giấu tên vì tính nhạy cảm của vấn đề.
Theo các nguồn tin, giới lãnh đạo Iran tin rằng việc chuyển vật liệu hạt nhân ra nước ngoài sẽ khiến nước này dễ bị tổn thương hơn trước các cuộc tấn công tương lai từ Mỹ và Israel. Trong hệ thống chính trị Iran, Ayatollah Khamenei là người có tiếng nói cuối cùng về những vấn đề chiến lược quan trọng nhất.
Khi được Reuters đề nghị bình luận, người phát ngôn Nhà Trắng Olivia Wales chỉ nói rằng: “Tổng thống Trump đã nêu rất rõ các lằn ranh đỏ của Mỹ và sẽ chỉ chấp nhận một thỏa thuận đặt lợi ích người dân Mỹ lên trên hết”.
Bộ Ngoại giao Iran hiện chưa phản hồi yêu cầu bình luận.
Nghi kỵ sâu sắc trong giới lãnh đạo Iran
Một lệnh ngừng bắn mong manh hiện vẫn tồn tại sau cuộc chiến bắt đầu bằng các đòn không kích của Mỹ và Israel nhằm vào Iran từ cuối tháng 2. Sau đó, Iran đáp trả bằng các vụ tấn công nhằm vào những quốc gia vùng Vịnh có căn cứ quân sự Mỹ, đồng thời giao tranh cũng bùng phát giữa Israel và lực lượng Hezbollah được Tehran hậu thuẫn tại Lebanon.
Tuy nhiên, nỗ lực hòa bình vẫn chưa đạt đột phá lớn nào. Việc Mỹ phong tỏa các cảng của Iran và việc Tehran siết kiểm soát eo biển Hormuz – tuyến vận chuyển dầu mỏ chiến lược của thế giới – đang khiến tiến trình đàm phán do Pakistan làm trung gian thêm khó khăn.
Hai nguồn tin Iran cho biết trong nội bộ Tehran đang tồn tại sự nghi ngờ sâu sắc rằng khoảng lặng hiện nay chỉ là “đòn nghi binh chiến thuật” của Washington nhằm tạo cảm giác an toàn trước khi mở lại các cuộc không kích.
Ông Mohammad Baqer Qalibaf – trưởng đoàn đàm phán hòa bình của Iran – ngày 20/5 tuyên bố “những động thái công khai và ngấm ngầm của kẻ thù” cho thấy Mỹ đang chuẩn bị cho các cuộc tấn công mới.
Trong khi đó, ông Trump cũng nói Washington sẵn sàng tiến hành thêm các đòn đánh nếu Iran không chấp nhận thỏa thuận hòa bình, dù ông cho biết Mỹ có thể chờ thêm vài ngày để “nhận được câu trả lời đúng đắn”.
Theo các nguồn tin, hai bên đã bắt đầu thu hẹp một số bất đồng, nhưng khoảng cách lớn vẫn tồn tại liên quan tới chương trình hạt nhân Iran, đặc biệt là số phận kho uranium làm giàu và yêu cầu của Tehran về việc được công nhận quyền làm giàu uranium.
Theo Reuters
