Chỉ vài ngày sau cuộc gặp giữa Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình và Tổng thống Mỹ Donald Trump tại Bắc Kinh, Trung Quốc và Nga đã đồng loạt tung ra một tuyên bố cứng rắn hiếm thấy, trực diện chỉ trích Washington về hệ thống phòng thủ tên lửa “Golden Dome” (Vòm Vàng), các hoạt động quân sự quanh Trung Quốc và chiến lược hạt nhân của Mỹ.
Sau hội đàm giữa ông Tập và Tổng thống Nga Vladimir Putin hôm 20/5 tại Bắc Kinh, hai nước phát đi thông điệp cho thấy Moscow và Bắc Kinh đang siết chặt phối hợp chiến lược trong bối cảnh cục diện toàn cầu ngày càng căng thẳng.
Trong tuyên bố chung được Điện Kremlin công bố, Trung Quốc và Nga cảnh báo dự án lá chắn tên lửa “Golden Dome” của Mỹ có thể gây ra “hậu quả nghiêm trọng đối với an ninh quốc tế”, đồng thời làm xói mòn ổn định chiến lược toàn cầu.
Đây là lần hiếm hoi Bắc Kinh và Moscow cùng công khai chỉ đích danh một chương trình quân sự mới của Mỹ với ngôn từ mạnh như vậy.
“Golden Dome” là hệ thống phòng thủ tên lửa nhiều tầng do ông Donald Trump thúc đẩy, được Washington quảng bá như “lá chắn bảo vệ nước Mỹ trước các mối đe dọa tên lửa hiện đại”. Tuy nhiên, theo Trung Quốc và Nga, dự án này thực chất đang làm thay đổi cán cân hạt nhân toàn cầu và kích hoạt một cuộc chạy đua quân sự mới.
Tuyên bố được đưa ra chỉ vài ngày sau khi ông Trump kết thúc chuyến thăm Bắc Kinh, nơi ông và Chủ tịch Tập Cận Bình nhất trí thúc đẩy “mối quan hệ ổn định chiến lược mang tính xây dựng”.
Nhưng đằng sau những tín hiệu hòa dịu đó, Bắc Kinh và Moscow rõ ràng vẫn xem Washington là mối đe dọa chiến lược dài hạn.
Trong tuyên bố chung, Nga và Trung Quốc cũng lên án các hành động “khiêu khích” của một số quốc gia sở hữu vũ khí hạt nhân, dù không nêu đích danh Mỹ.
Hai nước cáo buộc “một số cường quốc hạt nhân” đang tìm cách triển khai cơ sở hạ tầng quân sự và tên lửa tầm ngắn, tầm trung sát biên giới các quốc gia khác có vũ khí hạt nhân, làm gia tăng rủi ro chiến lược toàn cầu.
Giới quan sát cho rằng điều này ám chỉ trực tiếp tới việc Mỹ triển khai hệ thống tên lửa Typhon tại Philippines cũng như tăng cường hiện diện quân sự ở Nhật Bản — những động thái Bắc Kinh nhiều lần chỉ trích gay gắt.
Nga và Trung Quốc cũng chỉ trích Washington về vấn đề kiểm soát vũ khí hạt nhân sau khi Hiệp ước Cắt giảm vũ khí chiến lược mới (New START) hết hiệu lực hồi tháng 4.
Theo tuyên bố, Bắc Kinh ủng hộ đề xuất của Moscow về việc Nga và Mỹ tiếp tục duy trì các giới hạn số lượng đầu đạn hạt nhân theo khuôn khổ hiệp ước cũ.
Trong khi đó, Moscow cho biết họ “tôn trọng lập trường” của Trung Quốc trong việc phản đối các cuộc đàm phán kiểm soát hạt nhân ba bên giữa Nga - Mỹ - Trung Quốc.
Bắc Kinh từ lâu đã bác bỏ ý tưởng này, cho rằng kho vũ khí hạt nhân của Trung Quốc vẫn nhỏ hơn rất nhiều so với Mỹ và Nga.
Ngoài vấn đề hạt nhân, hai nước còn cam kết mở rộng hợp tác quân sự, bao gồm tăng cường tuần tra trên không, tuần tra trên biển và tập trận chung.
Đặc biệt, Trung Quốc và Nga cũng lần đầu tiên công khai nhấn mạnh ý định thúc đẩy hợp tác về ứng dụng quân sự của trí tuệ nhân tạo (AI).
Dù không nêu chi tiết, động thái này cho thấy Moscow và Bắc Kinh đang xem AI là một mặt trận chiến lược mới trong cuộc cạnh tranh công nghệ - quân sự với Mỹ.
Tuyên bố chung cũng đề cập tới tình hình Trung Đông. Hai nước đồng loạt lên án các cuộc không kích của Mỹ và Israel nhằm vào Iran, cho rằng các hành động này đang phá hoại ổn định khu vực.
Nga và Trung Quốc cũng phản đối việc “ám sát lãnh đạo các quốc gia có chủ quyền”, được cho là nhắm tới các chiến dịch của Mỹ nhằm vào Iran và Venezuela trong những năm gần đây.
Bên cạnh đó, Moscow và Bắc Kinh còn bày tỏ lo ngại về việc Mỹ “quân sự hóa các khu vực vĩ độ cao”, đặc biệt là Bắc Cực — nơi đang trở thành đấu trường địa chính trị mới giữa các cường quốc.
Giới phân tích nhận định tuyên bố lần này cho thấy Trung Quốc và Nga đang ngày càng công khai phối hợp để đối trọng với ảnh hưởng quân sự và chiến lược của Mỹ trên phạm vi toàn cầu.
Theo SCMP, Kremlin.ru
