Ngày 20/3, Sở Giao dịch Chứng khoán Thượng Hải (STAR Market) đã tiếp nhận một bản cáo bạch đặc biệt. Unitree Robotics – công ty robot từng gây sốt khi biểu diễn múa Yangge tại Gala Tết Ất Tỵ và biểu diễn võ thuật tại Gala Tết Bính Ngọ – chính thức nộp hồ sơ IPO cổ phiếu loại A.
Trong bản cáo bạch này có vài con số đáng chú ý: Doanh thu năm 2025 đạt 1,708 tỷ NDT, tăng 335%; lợi nhuận ròng (không tính yếu tố bất thường) đạt 600 triệu NDT, tăng 674%; biên lợi nhuận gộp đạt 60,27%.
Trong khi đó, báo cáo của một công ty khác lại cho thấy doanh thu năm 2025 đạt 2 tỷ NDT, nhưng lỗ 790 triệu NDT. Công ty đó là UBTECH Robotics, được biết đến là “cổ phiếu robot hình người số 1”, đã niêm yết tại thị trường chứng khoán Hong Kong cuối năm 2023.
“Cùng một chiếc giường, hai tư thế ngủ”
Robot hình người là “cơn sốt” trên toàn cầu trong 2 năm qua. Nhưng ở Trung Quốc, trong cùng một đường đua, các công ty đang trải qua thực tế hoàn toàn khác nhau: Một bên như công ty Unitree Robotics doanh thu tăng mạnh, đã có lãi, biên lợi nhuận cao ngang hàng xa xỉ phẩm; trong khi bên còn lại như các công ty UBTECH, Dobot, Fourier, AgiBot… đồng loạt thua lỗ, “đốt tiền” để đổi lấy tương lai.
Vì sao? Đây không phải là chuyện công ty này thắng công ty kia, mà là hai logic kinh doanh khác nhau, tạo ra hai kết quả khác nhau.
Bí mật của Unitree: bán cho ai, bán giá nào, bán như thế nào?
Nhìn vào bản cáo bạch, người ta thấy hơn 90% doanh thu robot hình người của Unitree đến từ các viện nghiên cứu, trường đại học và doanh nghiệp công nghệ.
Khách hàng lớn nhất là Tập đoàn JD.com (3,54%), thứ ba là Beijing Chaoyuan Technology (1,55%). Nói cách khác, Unitree chưa thực sự bước vào nhà máy hay hộ gia đình.
Họ không bán “robot hoàn chỉnh”, mà bán một nền tảng phần cứng có thể chạy, nhảy, lộn nhào để các giáo sư nghiên cứu, công ty công nghệ phát triển tiếp và viện nghiên cứu huấn luyện thuật toán.
Những khách hàng này ít nhạy cảm về giá cả, không yêu cầu quá cao về độ bền, cũng không quá khắt khe về hậu mãi.
Họ bán với giá bao nhiêu? Giá bán robot của Unitree giảm mạnh. Năm 2023: 593.400 NDT/chiếc; năm 2024: 260.700 NDT; năm 2025 (3 quý đầu): 167.600 NDT. Chỉ trong 2 năm, giá giảm còn chưa tới 1/3; nhưng biên lợi nhuận lại tăng từ 44,18% (2022) lên 60,27% (2025).
Nguyên nhân là Unitree tự phát triển linh kiện cốt lõi (động cơ, hộp giảm tốc), chi phí phần cứng chỉ khoảng 60.000–70.000 NDT/chiếc và hiệu ứng truyền thông từ các robot tham gia Gala Tết giúp tăng thêm hiệu ích thương hiệu.
Năm 2025, Unitree xuất xưởng hơn 5.500 robot – đứng đầu thế giới. Chi phí bán hàng giảm từ 21% năm 2022, xuống còn 6,51% ba quý năm 2025. Nghĩa là: càng bán nhiều, chi phí tìm khách càng rẻ.
Đây là điển hình của hiệu ứng quy mô: không phải đốt tiền quảng cáo, mà nhờ sự kiện Gala Tết và truyền miệng.
Những thách thức của UBTECH
Khác biệt của UBTECH với Unitree bắt đầu từ khách hàng. UBTECH tập trung vào đối tượng ngành công nghiệp chế tạo.
Trong năm vừa qua, họ triển khai robot hình người tại các nhà máy của BYD, Geely, Mercedes-Benz, Audi, Zeekr, Foxconn…giúp huấn luyện robot làm các công việc lắp ráp, kiểm định, vận chuyển.
Đặc điểm của thị trường này là yêu cầu cực cao, nhạy cảm về giá, yêu cầu về độ bền cũng cao. Một robot vào được nhà máy phải đáp ứng các yêu cầu chạy liên tục 8 giờ, sai số cấp milimet, tích hợp trơn tru với dây chuyền hiện có. Điều này khiến R&D cực kỳ tốn kém. Chi phí R&D năm 2024 của UBTECH tới 478 triệu NDT, nhiều gấp 7 lần Unitree.
Năm 2024, UBTECH chỉ giao được không tới 500 robot Walker S, nhưng chi tới 478 triệu NDT cho R&D, bị lỗ ròng 1,1 tỷ NDT, biên lợi nhuận 30%. Nếu không có vốn từ thị trường Hồng Kông, mô hình này khó sống nổi quá 2 năm.
Về bản chất, UBTECH chọn con đường xa hơn và cũng khó hơn là đánh vào ứng dụng công nghiệp. Nếu thành công thị trường cực lớn (lao động toàn cầu trị giá hàng nghìn tỷ USD), là thị trường tiềm năng. Nhưng con đường này cần phải có thời gian.
Con đường nào bền vững hơn?
Về ngắn hạn, Unitree đang thắng, chuyển lỗ thành lãi, biên lợi nhuận hơn 60%, số lượng giao hàng đứng đầu toàn cầu.
Nhưng con đường này có 3 rủi ro đã được họ viết trong đơn xin IPO: Nhu cầu không ổn định; doanh thu giảm sau hiệu ứng truyền thông; đầu tư “bộ não AI” còn hạn chế, mà giá trị thực sự của robot không là phần cứng, mà là “bộ não”, đầu tư R&D.
Về lâu dài, UBTECH có thể thắng nếu sống sót được qua áp lực về tiền vốn. Nhưng câu hỏi lớn là liệu có trụ nổi không?.
Thời kỳ hoàng kim hay bong bóng của robot?
Tính đến đầu năm 2026, toàn Trung Quốc có hơn 140 công ty robot hình người với ít nhất 6 kỳ lân (trên 10 tỷ NDT). Giống như “cơn sốt” module quang năm 2023 sẽ “thật thì sống, giả sẽ chết”.
Nhưng robot có sự khác biệt lớn với module quang. Nhu cầu về các module quang xuất phát từ một khách hàng cụ thể (nhà cung cấp dịch vụ đám mây) và một kịch bản cụ thể (huấn luyện trí tuệ nhân tạo). Nhu cầu về robot có thể được chia thành ít nhất ba kịch bản (thị trường): nghiên cứu khoa học, công nghiệp chế tạo và gia đình, tốc độ thương mại hóa của mỗi kịch bản hoàn toàn khác nhau.
Lợi nhuận 600 triệu NDT của Unitree đến từ thị trường nghiên cứu và phát triển cũng như lượng người xem từ chương trình Gala Tết Nguyên đán. Khoản lỗ 700 triệu NDT của UBTECH là chi phí đào tạo cho các ứng dụng công nghiệp và nghiên cứu phát triển dựa trên công nghệ não bộ.
Mười năm nữa nhìn lại, người ta có thể thấy rằng 600 triệu NDT đã đảm bảo tấm vé IPO cho Unitree; 700 triệu NDT có thể đã mang lại cho UBTECH một tấm vé khác - tấm vé thực sự thâm nhập vào các nhà máy và thay thế một phần lực lượng lao động.
Theo Sohu
