Thứ trưởng Bộ Quốc phòng Ba Lan Paweł Zalewski mới đây xác nhận rằng tối đa 9 tiêm kích MiG-29 đang được Không quân Ba Lan cho nghỉ hưu sẽ được chuyển giao cho Không quân Ukraine dưới dạng viện trợ. Ông cho biết quá trình này đã nhận được sự phê chuẩn chính trị đầy đủ, và hiện các cơ quan quốc phòng của Ba Lan và Ukraine đang phối hợp chặt chẽ về nhiều vấn đề, bao gồm tình trạng kỹ thuật của máy bay, công tác hậu cần và kế hoạch bảo dưỡng.
Các quan chức Ba Lan cũng liên hệ việc chuyển giao MiG-29 với các cuộc thảo luận về một khuôn khổ trao đổi rộng hơn, theo đó Ba Lan có thể tiếp cận các công nghệ máy bay không người lái và chống UAV do Ukraine phát triển.
Phi đội MiG-29 của Ba Lan hiện đang được thay thế bằng các tiêm kích hạng nhẹ FA-50 đặt mua từ Hàn Quốc vào năm 2022. Dù FA-50 kém hơn đáng kể về tính năng bay, nhưng loại máy bay này có chi phí duy trì và bảo dưỡng thấp hơn nhiều, đồng thời tích hợp hệ thống điện tử hàng không và vũ khí hiện đại.
MiG-29 được phát triển song song với tiêm kích chiếm ưu thế trên không Su-27, như một phiên bản nhẹ hơn và rẻ hơn. Vào đầu những năm 1990, MiG-29 từng thể hiện nhiều ưu thế đáng kể so với các tiêm kích phương Tây trong không chiến tầm nhìn gần, đồng thời đủ khả năng đối đầu với các máy bay như F-16 và F/A-18 trong các tình huống ngoài tầm nhìn.
Sau khi Liên Xô tan rã, Không quân Ukraine tiếp nhận số lượng lớn MiG-29, và những tổn thất của lực lượng này trong giao tranh với Nga từ năm 2022 đã được bù đắp bằng các đợt chuyển giao từ nhiều quốc gia Đông Âu từng thuộc Khối Hiệp ước Warsaw.
Hiện nay, MiG-29 là một trong năm loại tiêm kích đang phục vụ trong Không quân Ukraine, bên cạnh Su-27, tiêm kích cường kích Su-24M, cùng các tiêm kích một động cơ nhẹ hơn như F-16 và Mirage 2000, vốn mới được các nước NATO Tây Âu bàn giao trong thời gian gần đây.
MiG-29 đã chịu những tổn thất đặc biệt nặng nề trong các trận không chiến, trong khi không ghi nhận được bất kỳ chiến công nào được xác nhận trước các máy bay có người lái của Nga. Riêng trong một giai đoạn giao tranh trên không kéo dài khoảng 10 ngày vào tháng 10/2023, được cho là đã có tới 17 chiếc MiG-29 bị bắn hạ trong các cuộc đối đầu trực tiếp với tiêm kích Nga.
Dù tồn tại nhiều hạn chế, trong những tuần đầu của cuộc xung đột, chính phủ Ukraine và truyền thông phương Tây từng đồng loạt đưa tin rằng một phi công MiG-29 với biệt danh “Bóng ma Kiev” đã đạt số lượng chiến công khổng lồ trước các tiêm kích Nga. Tuy nhiên, sau đó các câu chuyện này được xác nhận rộng rãi là không đúng sự thật và chủ yếu được lan truyền nhằm nâng cao tinh thần chiến đấu.
Bất chấp các tổn thất, MiG-29 vẫn được đánh giá cao nhờ khả năng hoạt động xuất sắc từ các đường băng ngắn hoặc dã chiến, đồng thời đã được tích hợp tên lửa chống bức xạ AGM-88 do Mỹ sản xuất, giúp tăng hiệu quả tấn công các hệ thống phòng không của Nga.
Cả 5 loại tiêm kích hiện có trong biên chế Không quân Ukraine đều được xem là đã lỗi thời, với cả nguồn tin Nga và Ukraine đều thừa nhận rằng chúng gần như không đủ khả năng đối đầu với các tiêm kích hiện đại của Nga trong không chiến.
Một biến thể hiện đại hơn của MiG-29 là MiG-29M có năng lực vượt trội đáng kể, được sản xuất cho xuất khẩu với radar mảng pha tiên tiến, tên lửa không đối không dẫn đường radar chủ động, buồng lái kính và các hệ thống điện tử hiện đại, bao gồm liên kết dữ liệu tiên tiến. Khoảng cách công nghệ giữa các máy bay này và những chiếc đang được cung cấp cho Ukraine – vốn được chế tạo từ thập niên 1980 – lên tới hơn hai thập kỷ.
Theo MW
