Ít nhất 10 tàu nước khác đã mạo danh tàu Trung Quốc
Theo Financial Times (Anh) ngày 6/3, dựa trên phân tích nền tảng theo dõi tàu Marine Traffic, trong tuần vừa qua có ít nhất 10 tàu đã thay đổi tín hiệu thành “chủ tàu Trung Quốc”, “toàn bộ thủy thủ Trung Quốc” hoặc “có thủy thủ Trung Quốc”.
Dữ liệu từ Hiệp hội thị trường Lloyd’s cho biết hiện có khoảng 1.000 tàu với tổng giá trị khoảng 25 tỷ USD bị mắc kẹt tại vịnh Ba Tư và vùng biển xung quanh.
Để tránh trở thành mục tiêu, một số tàu còn sử dụng cách khác: chỉnh sửa tín hiệu GPS để đánh lừa vũ khí dẫn đường. Nền tảng phân tích hình ảnh vệ tinh vận tải TankerTrackers.com cho biết các tàu này trên nền tảng dữ liệu vận tải xuất hiện như đang dày đặc xếp chồng lại với nhau.
Các tàu thay đổi tín hiệu này rất đa dạng, bao gồm tàu container, tàu chở dầu, có tàu chở đầy hàng hóa, cũng có tàu trống rỗng.
Theo Financial Times, thuyền trưởng chịu trách nhiệm về tín hiệu transponder, vốn dùng để giao tiếp với tàu gần đó và tránh va chạm, nhưng cột thông tin đích đến có thể dễ dàng chỉnh sửa.
Ông Matthew Wright, nhà phân tích của công ty dữ liệu vận tải Kpler, cho biết: “Họ gần như có thể thay đổi bất cứ thông tin gì, điền gì cũng được. Thủy thủ đang cố che giấu mối liên hệ với cảng, điểm đến hoặc quốc tịch, có yếu tố lừa đảo nhất định trong đó”.
Hiện nay, đa số tàu vẫn mắc kẹt trong vịnh Ba Tư. Dữ liệu theo dõi tàu cho thấy tàu Iron Maiden treo cờ Quần đảo Marshall (MARSHALL ISLANDS, IMO: 9691149) đã thay đổi tín hiệu nhận dạng AIS thành “thuộc sở hữu Trung Quốc” (China-owner) và đi qua eo biển Hormuz trót lọt hôm 4/3.
Ngoài việc mạo danh “Trung Quốc”, một số tàu cũng chọn danh tính khác. Hôm thứ Bảy tuần trước (28/2), đúng ngày nổ ra xung đột, tàu chở khí hóa lỏng (LPG Tanker) Bogazici (IMO 9237747) mang cờ Panama khi qua Hormuz đã phát tín hiệu “thuộc sở hữu người Hồi giáo, vận hành bởi Thổ Nhĩ Kỳ”, và chỉ khôi phục tên gốc sau khi đã ra khỏi vùng nguy hiểm.
Ông Wright cho biết việc thay đổi danh tính để tránh rủi ro không phải lần đầu, sớm nhất có thể truy ngược về năm 2023 tại Biển Đỏ, khi lực lượng dân quân vũ trang Houthi ở Yemen tấn công các tàu thương mại. Trong tình hình hiện nay, các thủy thủ sẵn sàng thử bất cứ cách nào để giảm thiểu rủi ro bị tấn công.
Kể từ khi chiến tranh bùng phát, để phản ứng trước hành động không kích dữ dội của Mỹ – Israel, Iran đã phản kích nhắm mục tiêu vào các căn cứ Mỹ, các cơ sở năng lượng và tàu qua eo Hormuz. Hiện nay, eo biển Hormuz – tuyến vận chuyển năng lượng toàn cầu – gần như bị đóng lại, khiến khoảng 20% nguồn cung dầu và khí hóa lỏng toàn cầu bị gián đoạn.
Các nguồn tin cho biết, Trung Quốc và Iran có quan hệ thân thiện, Trung Quốc lại phụ thuộc nhiều vào nguồn cung năng lượng Trung Đông, nên đã yêu cầu Iran mở lối đi an toàn cho các tàu liên quan.
Một số lãnh đạo ngành đường biển Trung Đông tiết lộ, hiện vẫn có tàu vượt qua eo Hormuz thành công. Đó là các tàu hoặc thuộc sở hữu Trung Quốc, hoặc thuộc sở hữu Iran. Đây có thể là lý do chính khiến nhiều tàu chọn cách thay đổi danh tính.
Vì sao nhiều tàu nước khác mạo danh Trung Quốc?
Theo các chuyên gia phân tích, có nhiều lý do chính khiến nhiều tàu chọn cách “mạo danh Trung Quốc” khi đi qua eo biển Hormuz trong bối cảnh căng thẳng hiện nay:
Thứ nhất, quan hệ Trung Quốc – Iran khá thân thiết. Trung Quốc và Iran có quan hệ kinh tế và năng lượng chặt chẽ. Trung Quốc nhập khẩu dầu và khí đốt từ Iran, đồng thời duy trì quan hệ ngoại giao ổn định với Iran. Trong một số tình huống quân sự hay căng thẳng, các lực lượng Iran ít có khả năng tấn công hoặc kiểm tra tàu Trung Quốc, vì họ muốn duy trì quan hệ với Bắc Kinh.
Thứ hai, do an toàn thương mại. Khi Mỹ và đồng minh Israel tấn công Iran, tàu thuộc các nước phương Tây hoặc đồng minh của Mỹ có nguy cơ bị coi là “mục tiêu tiềm năng”. Việc hiển thị là tàu Trung Quốc giúp thủy thủ giảm nguy cơ bị tấn công nhầm, đặc biệt là từ các lực lượng Iran đang trả đũa hoặc bảo vệ vùng biển của họ.
Thứ ba, hệ thống nhận dạng AIS dễ giả mạo. Hầu hết tàu thương mại sử dụng hệ thống AIS để báo vị trí, quốc tịch, và cả hành trình. AIS có thể chỉnh sửa thủ công trước khi vào vùng nguy hiểm, cho phép tàu tuyên bố sai lệch quốc tịch hoặc chủ sở hữu. Đây là thủ thuật an toàn mà nhiều tàu áp dụng trong vùng chiến sự.
Thứ tư, hạn chế tối đa rủi ro cho thủy thủ và hàng hóa. Eo biển Hormuz là tuyến vận chuyển dầu khí chiến lược, nhưng lại rất hẹp. Trong chiến tranh, chỉ một cuộc tấn công cũng có thể gây ra thiệt hại lớn về sinh mạng và kinh tế. Mạo danh Trung Quốc là cách “tự bảo vệ” tối ưu trong bối cảnh này.
Ngày 4/3, bà Mao Ninh, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Trung Quốc khi trả lời tại buổi họp báo do bộ này tổ chức, đã nhấn mạnh: “Eo biển Hormuz và vùng biển xung quanh là tuyến thương mại quốc tế quan trọng, việc bảo đảm an ninh, ổn định tại khu vực này phù hợp lợi ích chung của cộng đồng quốc tế. Trung Quốc kêu gọi tất cả các bên ngừng hành động quân sự ngay lập tức, tránh căng thẳng leo thang, ngăn tình hình bất ổn ảnh hưởng nghiêm trọng tới kinh tế toàn cầu”.
Trước đó, ngày 2/3, Bộ trưởng Ngoại giao Trung Quốc Vương Nghị đã có cuộc điện đàm với Ngoại trưởng Iran Seyed Abbas Araghchi.
Theo Guancha, QQnews
