Chiến tranh Nga - Ukraine đang trải qua sự thay đổi căn bản về hình thái tác chiến, chuyển từ cuộc chiến giữa các binh sĩ sang cuộc đấu về công nghệ robot.
Sau khi máy bay không người lái trên không (UAV) và tàu không người lái trên mặt nước (USV) được sử dụng rộng rãi trong thực chiến, phương tiện chiến đấu mặt đất không người lái (UGV) hiện cũng đang được triển khai theo đơn vị quy mô lớn ra tiền tuyến.
Hiện nay, “khu vực sát thương tuyệt đối” trên chiến trường Ukraine đã mở rộng từ tuyến trực tiếp tiếp xúc ra phía sau khoảng 20–25 km. Trong phạm vi này, tỷ lệ sống sót của bộ binh truyền thống giảm mạnh.
Để đối phó với tỷ lệ thương vong của binh sĩ cực cao, hai bên bắt đầu đẩy nhanh việc vũ trang hóa các hệ thống robot mặt đất. Nhiệm vụ của chúng cũng được nâng cấp từ vận chuyển hậu cần và đưa thương binh về tuyến sau sang chiến đấu phòng thủ trận địa, tấn công hỏa lực, tấn công tự sát.
Cuộc đấu chiến thuật của các robot mặt đất
Phía quân đội Ukraine đã tiến hành sự điều chỉnh tổ chức chưa từng có. Lữ đoàn K2 của họ đã thành lập một tiểu đoàn UGV chuyên biệt đầu tiên trên thế giới. Thiếu tá Oleksandr Afanasiev, người chỉ huy tiểu đoàn, nói: “Chiến tranh bằng robot đã bắt đầu”.
Đơn vị này gắn súng máy hạng nặng Kalashnikov lên các UGV, cho phép chúng chiến đấu trong những khu vực nguy hiểm mà bộ binh không dám tiến vào. Afanasiev nhấn mạnh: “Các phương tiện mặt đất không người lái sẵn sàng chấp nhận rủi ro và hy sinh”.
Ngoài robot tấn công, tiểu đoàn này còn sử dụng UGV kiểu “kamikaze” (cảm tử). Những xe tự hành chở đầy chất nổ và gần như không phát ra tiếng động này có thể lặng lẽ tiếp cận và phá hủy vị trí của đối phương. Khác với cánh quạt của drone trên không thường phát ra tiếng ồn dễ nhận biết, những UGV này, giúp tăng tính bí mật, nâng cao tỷ lệ thành công của các cuộc tập kích.
Trước tình trạng thiếu hụt nhân lực nghiêm trọng và khó khăn trong việc tuyển quân, quân đội Ukraine cho rằng robot là chìa khóa để bảo toàn lực lượng. Afanasiev nói: “Bộ binh cần sự hỗ trợ của UGV. Ukraine có thể mất robot, nhưng không thể mất những người lính được đào tạo bài bản”.
Theo hồ sơ chiến đấu của Lữ đoàn cơ giới độc lập số 33: một UGV gắn súng máy do Ukraine điều khiển đã phục kích tiêu diệt thành công một xe bọc thép chở quân của Nga; thậm chí có UGV đã giữ vững vị trí phòng thủ trong nhiều tuần mà không cần binh sĩ con người tham gia.
Theo Business Insider một UGV Droid TW 12.7 do công ty DevDroid của Ukraine phát triển được trang bị súng máy M2 Browning cỡ nòng 50 đã được Đại đội tấn công NC-13, Quân đoàn 3 bố trí chốt giữ một vị trí đã đẩy lui các đợt tiến công của quân Nga trong suốt 45 ngày. “Chỉ có hệ thống UGV hiện diện tại vị trí đó", chỉ huy NC-13, Mykola Zinkevych cho biết. "Đây là ý tưởng cốt lõi – dùng robot thì không đổ máu".
Ngoài hỏa lực trực tiếp, UGV cảm tử chạy bằng pin cũng đang trở thành vũ khí hiệu quả để tấn công các công sự của đối phương.
Nga đẩy mạnh trang bị robot chiến đấu
Quân đội Nga cũng đang nhanh chóng triển khai ra chiến trường các robot chiến đấu mặt đất. Nga đã đưa vào thực chiến loại UGV chiến đấu “Kuryer”.
Loại robot này: có thời gian hoạt động tự chủ liên tục tới 5 tiếng đồng hồ, được trang bị súng máy hạng nặng, súng phun lửa và được thiết kế chuyên để dọn sạch chiến hào trong các trận chiến cường độ cao.
Ngoài ra, Nga còn triển khai nhiều xe bánh xích cảm tử “Lyagushka” (Con Ếch) để phá hủy các công sự phòng thủ của Ukraine.
Với việc số lượng robot của cả hai bên tăng nhanh, trên chiến trường đã xuất hiện những tình huống cực đoan: robot mặt đất của hai bên chạm trán và giao chiến trực tiếp với nhau mà không hề có binh sĩ con người tham gia tại hiện trường.
Thiếu nhân lực thúc đẩy bùng nổ công nghiệp quân sự
Đằng sau sự bùng nổ công nghệ này là sự cạn kiệt nguồn nhân lực gần như không thể đảo ngược. Quân đội Ukraine đang phải đối mặt với khủng hoảng thiếu binh lính nghiêm trọng. Tốc độ tuyển quân ở hậu phương không thể bù đắp kịp mức tiêu hao ở tiền tuyến.
Do đó: dùng tổn thất của máy móc để thay thế thương vong của con người đã trở thành nhu cầu chiến lược, không còn chỉ là lựa chọn chiến thuật.
Công suất sản xuất của ngành công nghiệp quân sự đã phản ánh rõ xu hướng này. Dữ liệu cho thấy, Công ty quốc phòng Tencore của Ukraine trong năm 2025 đã bàn giao hơn 2.000 UGV terMIT cho quân đội. Giám đốc Tencore Maksym Vasylchenko, thậm chí dự báo rằng nhu cầu UGV của quân đội Ukraine năm 2026 đã tăng vọt lên tới 40.000 chiếc; trong đó, 10–15% sẽ được vũ trang để trở thành lực lượng trực tiếp tấn công tuyến đầu.
Một nhà sản xuất khác là Devdroid cũng cho thấy sự tăng trưởng tương tự: trong năm 2025, công ty này đã sản xuất hàng trăm robot chiến đấu chuyên dụng Droid TW 12.7.
Do môi trường tác chiến điện tử cực kỳ phức tạp và thường xuyên bị nhiễu tín hiệu điều khiển, các công ty quân sự đang phát triển hệ điều hành tự chủ hơn để nếu liên lạc điều khiển từ xa bị gián đoạn, các robot chiến đấu mặt đất vẫn có thể thực hiện lệnh theo lập trình sẵn; thậm chí trong tương lai các UGV có thể tự di chuyển tới khu vực chiến đấu, tìm và tiêu diệt mục tiêu.
Robot đối đầu robot
Hiện tại, các chỉ huy tiền tuyến vẫn nhấn mạnh nguyên tắc “con người trong vòng kiểm soát”: con người vận hành từ xa phải đưa ra lệnh khai hỏa cuối cùng để tránh tấn công nhầm dân thường và bắn nhầm quân mình.
Tuy nhiên, dưới áp lực sinh tồn khốc liệt của chiến tranh, những ràng buộc đạo đức dựa trên luật nhân đạo quốc tế đang dần bị nới lỏng.
Các UGV hiện đại đã có khả năng di chuyển bán tự động, trinh sát phát hiện mục tiêu, khi các thuật toán tiếp tục được cải tiến nâng cấp, việc loại bỏ sự can thiệp của con người và trao quyền khai hỏa cho máy móc chỉ còn là vấn đề thời gian.
Những dự đoán của cựu Tổng tư lệnh quân đội Ukraine Valery Zaluzhnyi về chiến tranh tương lai đang dần trở thành hiện thực. Trong tương lai, chiến tranh sẽ không còn là từng vũ khí chiến đấu riêng lẻ; mà sẽ là hàng trăm hoặc hàng nghìn drone và robot giá rẻ có trí tuệ nhân tạo tạo thành các bầy đàn chiến đấu khổng lồ, tấn công đồng thời từ trên không, trên mặt đất, trên biển, tạo nên các cuộc tấn công bão hòa đa chiều.
Hai bên Nga, Ukraine đều đang biến ý tưởng “chiến tranh giữa máy móc thuần túy” thành thực tế trên chiến trường, và việc phát triển robot chiến đấu hình người cũng đã được đưa vào chương trình nghiên cứu.
Giám đốc điều hành hãng sản xuất UGV Devdroid, Yuriy Poritsky của Ukraine, dự đoán rằng khi năng lực sản xuất và công nghệ của hai bên tiếp tục tăng: “Chỉ là vấn đề thời gian trước khi UGV tấn công của chúng tôi đối đầu trực tiếp với UGV tấn công của họ trên chiến trường”.
Ông cũng cho rằng trong tương lai robot hình người cũng có thể được đưa vào chiến đấu: “Điều đó sẽ không còn là khoa học viễn tưởng nữa”.
Theo QQnews, Singtao
