Iran vừa tuyên bố bổ nhiệm ông Mojtaba Khamenei làm lãnh tụ tối cao mới, kế nhiệm cha là ông Ali Khamenei, trong bối cảnh cuộc chiến kéo dài một tuần giữa Mỹ – Israel và Iran khiến giá dầu vượt 100 USD/thùng.
Ông Mojtaba Khamenei – một giáo sĩ có ảnh hưởng lớn trong lực lượng an ninh Iran và các mạng lưới kinh doanh rộng lớn dưới thời cha mình – từ lâu đã được xem là ứng viên hàng đầu trước cuộc bỏ phiếu hôm Chủ nhật của Hội đồng Chuyên gia, cơ quan gồm 88 giáo sĩ có nhiệm vụ lựa chọn người kế nhiệm lãnh tụ tối cao Iran.
Trong tuyên bố được đưa ra ngay sau nửa đêm theo giờ Tehran, Hội đồng cho biết: “Bằng một cuộc bỏ phiếu quyết định, Hội đồng Chuyên gia đã bổ nhiệm Đại giáo chủ Seyyed Mojtaba Hosseini Khamenei làm Lãnh tụ thứ ba của hệ thống thiêng liêng của Cộng hòa Hồi giáo Iran”.
Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian cho rằng việc bổ nhiệm lãnh tụ tối cao mới là biểu hiện cho ý chí củng cố đoàn kết dân tộc của Iran.
Chức vụ này trao cho ông Mojtaba quyền quyết định cuối cùng trong mọi vấn đề quốc gia của Iran.
Mỹ và Israel phản ứng
Nhà Trắng chưa đưa ra bình luận ngay lập tức về việc Iran có lãnh tụ tối cao mới.
Việc ông Mojtaba lên nắm quyền nhiều khả năng sẽ khiến Tổng thống Mỹ Donald Trump tức giận. Ông từng nói Washington nên có tiếng nói trong việc lựa chọn lãnh tụ tối cao của Iran.
“Nếu ông ta không được chúng tôi chấp thuận, ông ta sẽ không tồn tại lâu”, ông Trump nói với ABC News.
Trước khi thông báo được đưa ra, Israel cũng cảnh báo có thể tấn công bất kỳ ai được chọn làm lãnh tụ tối cao mới.
Cha của ông Mojtaba, lãnh tụ tối cao Ali Khamenei, đã thiệt mạng trong một trong những đợt không kích đầu tiên nhằm vào Iran hơn một tuần trước.
Căng thẳng leo thang, thương vong gia tăng
Mỹ trong hôm Chủ nhật vừa qua đã ra lệnh sơ tán nhân viên không thiết yếu khỏi Đại sứ quán tại Saudi Arabia, động thái mới nhất trong việc cắt giảm nhân sự ngoại giao khi Iran tấn công các cơ sở của Mỹ trong khu vực.
Quân đội Mỹ cho biết một binh sĩ Mỹ thứ bảy đã tử vong vì vết thương trong đợt phản công ban đầu của Iran cách đây một tuần, một ngày sau khi ông Trump chủ trì lễ đưa thi thể 6 binh sĩ khác trở về Mỹ.
Theo Đại sứ Iran tại Liên Hợp Quốc, các cuộc tấn công của Mỹ và Israel đã khiến ít nhất 1.332 dân thường Iran thiệt mạng và hàng nghìn người bị thương.
Giá dầu vượt 100 USD/thùng
Cuộc chiến lan rộng đã tác động nghiêm trọng đến thị trường dầu mỏ.
Giá dầu tăng mạnh khiến thị trường chứng khoán châu Á giảm điểm trong sáng 9/3, khi lo ngại chi phí sinh hoạt tăng cao. Đồng USD tăng mạnh so với euro và yen.
Hợp đồng dầu thô Mỹ tăng hơn 20% trong phiên giao dịch đầu tuần – mức cao nhất kể từ tháng 7/2022 – do lo ngại nguồn cung bị siết chặt và việc vận chuyển dầu qua eo biển Hormuz bị gián đoạn kéo dài.
Giá dầu Brent tăng 17% lên 108,73 USD/thùng, sau khi đã tăng 28% trong tuần trước.
Trên phố Wall, hợp đồng tương lai S&P 500 giảm 1,6%, trong khi hợp đồng tương lai Nasdaq lao dốc 1,7%.
Ông Trump viết trên mạng xã hội rằng giá dầu “sẽ giảm nhanh chóng khi mối đe dọa hạt nhân Iran bị phá hủy”, đồng thời cho rằng mức tăng giá hiện tại “chỉ là cái giá rất nhỏ cho an ninh và hòa bình của Mỹ và thế giới”.
Tehran tuyên bố thách thức
Truyền thông nhà nước Iran cho biết các lãnh đạo lực lượng vũ trang đã tuyên thệ trung thành với ông Mojtaba Khamenei, trong khi Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) khẳng định sẵn sàng tuân theo lãnh tụ tối cao mới.
Ông Ali Larijani, quan chức an ninh cấp cao của Iran, cho biết Hội đồng Chuyên gia vẫn họp để bầu lãnh tụ mới bất chấp các lời đe dọa tấn công.
Theo ông, ông Mojtaba Khamenei có thể lãnh đạo đất nước trong giai đoạn nhạy cảm hiện nay, đồng thời kêu gọi đoàn kết quanh lãnh tụ mới.
Xung đột bước vào “giai đoạn nguy hiểm mới”
Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran Esmaeil Baghaei cho rằng các cuộc tấn công quy mô lớn gần đây đánh dấu “một giai đoạn nguy hiểm mới” của cuộc xung đột và có thể cấu thành tội ác chiến tranh.
Trong khi đó, quân đội Israel nói các kho nhiên liệu bị tấn công được sử dụng để phục vụ nỗ lực chiến tranh của Iran, bao gồm sản xuất nhiên liệu cho tên lửa đạn đạo.
Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu tuyên bố chiến dịch tấn công sẽ tiếp tục không khoan nhượng.
“Chúng tôi có một kế hoạch được tổ chức chặt chẽ với nhiều bất ngờ để làm suy yếu chế độ và tạo điều kiện cho sự thay đổi”, ông nói trong một video.
Trên chuyên cơ Không lực Một, ông Trump nói ông không tìm kiếm đàm phán để kết thúc cuộc chiến.
“Đến một lúc nào đó, có thể sẽ chẳng còn ai để nói câu ‘chúng tôi đầu hàng’”, ông nói.
Theo Reuters
