Iran cuối cùng đã có người lãnh đạo mới. Ngày 9/3 theo giờ địa phương, Hội đồng Chuyên gia Iran chính thức xác nhận ông Mojtaba Khamenei – con trai thứ hai cố lãnh đạo Ali Khamenei - được bầu làm Lãnh tụ tối cao mới của nước này. Gần như ngay khi thông tin được công bố, Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) tuyên bố họ “tôn trọng, trung thành và phục tùng” vị lãnh tụ mới.
Việc này rõ ràng không phải là tin tốt đối với Mỹ, và đặc biệt là với ông Trump. Bởi sự lên nắm quyền của ông Mojtaba rất có thể đồng nghĩa với một điều: Iran sẽ không lùi bước, thậm chí cứng rắn hơn.
Một cuộc kế nhiệm không bình thường
Việc ông Mojtaba lên nắm quyền lãnh đạo Iran rõ ràng không phải là một quá trình chuyển giao chính trị thông thường.
Trong cuộc xung đột giữa Mỹ – Israel với Iran lần này, nhiều nhân vật cứng rắn quan trọng của Iran, bao gồm cả lãnh tụ tối cao Ali Khamenei, đã lần lượt bị ám sát. Có tin vợ, con gái và mẹ của ông Mojtaba cũng đã thiệt mạng trong các cuộc tấn công. Đây thực sự là mối thù “diệt cả gia đình”. Trong bối cảnh đó, việc ông Mojtaba kế nhiệm cha mang đậm màu sắc trả thù.
Trước đó, ông Trump nhiều lần tuyên bố không chấp nhận ông Mojtaba kế nhiệm, cho rằng nếu ông lên nắm quyền thì “sẽ không tồn tại lâu”. Phía Israel cũng từng cảnh báo rằng bất kỳ ai có khả năng trở thành lãnh tụ tối cao mới của Iran đều có thể trở thành mục tiêu bị Mỹ và Israel “loại bỏ”.
Mang trên vai cả mối thù quốc gia lẫn thù gia đình, đồng thời đối mặt với nguy cơ bị ám sát từ Mỹ, nhiều nhà quan sát cho rằng việc ông Mojtaba được bầu chọn có thể khiến Iran bước vào giai đoạn phản công mạnh mẽ chưa từng có.
Iran bắt đầu phản công
Thực tế dường như đang diễn ra đúng như vậy. Ngay trước và sau khi thông tin được chính thức công bố, khu vực căn cứ quân sự Mỹ gần thủ đô Manama của Bahrain đã vang lên nhiều tiếng nổ.
Đây chính là nơi đặt Sở chỉ huy Hạm đội 5 của Hải quân Mỹ, lực lượng hải quân quan trọng nhất của Mỹ tại Trung Đông, phụ trách kiểm soát các tuyến hàng hải chiến lược ở Vịnh Ba Tư và Biển Ả Rập. Đối với Iran, đây được coi là tài sản quân sự quan trọng nhất của Mỹ trong khu vực.
Cùng lúc đó, giới lãnh đạo quân đội Iran tuyên bố, trong mấy ngày tới họ sẽ sử dụng các loại tên lửa tầm xa, tiên tiến hơn trước đây ít được sử dụng để tiến hành các cuộc tấn công. Iran cũng nhấn mạnh một điểm quan trọng: nhịp độ tác chiến hiện tại có thể duy trì ít nhất 6 tháng. Điều này cho thấy Iran dường như đã quyết tâm đối đầu đến cùng với Mỹ và Israel.
Chiến lược quân sự có thể gồm 3 bước.
Theo giới chuyên gia phân tích, từ tình hình hiện tại, chiến lược sắp tới của Iran có thể diễn ra theo ba bước:
Thứ nhất, làm suy yếu hệ thống quân sự của Mỹ tại Trung Đông. Mục tiêu ưu tiên của Iran có thể bao gồm: Hệ thống radar, hệ thống phòng thủ tên lửa, căn cứ hải quân, các trung tâm hậu cần.
Ví dụ, hệ thống phòng thủ tên lửa THAAD của Mỹ triển khai tại Trung Đông có thể trở thành mục tiêu quan trọng. Chỉ khi làm suy yếu các hệ thống này, các cuộc tấn công tên lửa tiếp theo của Iran mới đạt hiệu quả cao hơn.
Thứ hai, tiêu hao hệ thống phòng không của Israel. Israel sở hữu mạng lưới phòng không dày đặc nhất thế giới, trong đó nổi tiếng nhất là hệ thống “Vòm Sắt” (Iron Dome). Iran rất khó phá vỡ hệ thống này trong một lần tấn công, nhưng có thể tiêu hao dần bằng UAV và vũ khí giá rẻ.
Đây là “cuộc chiến chi phí” điển hình: Một UAV của Iran giá chỉ vài chục nghìn USD, trong khi một tên lửa đánh chặn của Iran có thể tốn hàng trăm nghìn đến hơn một triệu USD. Nếu cuộc chiến kéo dài, bên nào chịu áp lực kinh tế lớn hơn là điều dễ thấy.
Thứ ba, tấn công vào huyết mạch năng lượng. Khi hệ thống quân sự bị suy yếu, cơ sở hạ tầng năng lượng sẽ trở thành mục tiêu tiếp theo; ví dụ: Nhà máy lọc dầu, cảng dầu khí, kho dự trữ dầu.
Thông tin nhà máy lọc dầu Haifa bị cháy, được xem là một ví dụ điển hình. Nếu hệ thống năng lượng của Israel bị tổn hại, nền kinh tế và sự ổn định xã hội của nước này sẽ chịu cú sốc lớn.
Bài toán khó cho ông Trump
Đối với Tổng thống Mỹ Trump, tình hình Trung Đông hiện nay rất khó xử: Nếu không phản ứng mạnh, uy tín răn đe của Mỹ sẽ bị nghi ngờ; nhưng nếu leo thang chiến tranh toàn diện, Mỹ có thể lại sa lầy vào một cuộc chiến Trung Đông mới.
Kinh nghiệm 20 năm qua của Mỹ đã cho thấy: Chiến tranh ở Trung Đông rất dễ bắt đầu nhưng rất khó kết thúc. Bài học từ Iraq và Afghanistan vẫn còn đó. Hơn nữa, hiện nay Mỹ còn phải đối mặt với những áp lực chiến lược ở các khu vực khác. Nếu xung đột Trung Đông kéo dài, nguồn lực chiến lược của Mỹ tại khu vực châu Á – Thái Bình Dương chắc chắn sẽ bị phân tán.
Theo góc nhìn này, chiến lược “kéo dài chiến tranh” của Iran thực chất là một phép thử đối với sự kiên nhẫn của Mỹ.
Việc lên nắm quyền của ông Mojtaba Khamenei đã giúp Iran ổn định lại quyền lực trong bối cảnh hỗn loạn. Trong thời gian tới, cuộc đấu giữa Mỹ và Iran chắc chắn sẽ trở nên gay gắt hơn.
Hiện vẫn chưa thể kết luận bên nào sẽ thắng trong cuộc xung đột này, nhưng có một điều gần như chắc chắn: Cơn bão có thể sẽ không chỉ dừng lại ở Trung Đông, và những phản ứng dây chuyền của nó đang dần thay đổi cán cân quyền lực của toàn thế giới.
Theo QQnews
