Trung Quốc đang thử nghiệm một loại robot câu mực thông minh mà nước này tuyên bố là đầu tiên trên thế giới có khả năng mô phỏng các động tác của con người nhằm thu hút mực nước sâu nổi lên mặt biển.
Thiết bị mới hiện được triển khai thử nghiệm trên tàu nghiên cứu Song Hàng (Song Hang), con tàu đang thực hiện hành trình khảo sát nguồn lợi thủy sản kéo dài 90 ngày tại khu vực Tây Bắc Thái Bình Dương và dự kiến hoạt động đến tháng 9.
Theo các nhà phát triển, robot này có thể tự điều chỉnh hành vi dựa trên phản ứng cắn mồi của mực, qua đó đạt độ chính xác gần với ngư dân lành nghề hơn nhiều so với các hệ thống tự động hóa đang được sử dụng phổ biến trên các tàu khai thác mực hiện nay.
Tàu Song Hàng rời đảo Trường Hưng ngoài khơi Thượng Hải từ ngày 8/6 để thực hiện chương trình điều tra khoa học quy mô lớn về nguồn lợi thủy sản ngoài khơi. Cùng thời điểm đó, robot câu mực thông minh cũng chính thức được đưa lên tàu để bắt đầu giai đoạn thử nghiệm thực địa.
Là quốc gia sản xuất thủy sản lớn nhất thế giới, Trung Quốc sở hữu đội tàu đánh bắt xa bờ khổng lồ với hàng nghìn tàu hoạt động trên khắp các đại dương, trong đó có nhiều đội tàu chuyên khai thác mực ở khu vực Nam Mỹ.
Tuy nhiên, ngành khai thác xa bờ của Trung Quốc cũng nhiều lần trở thành tâm điểm tranh cãi quốc tế với các cáo buộc liên quan đến đánh bắt trái phép, điều kiện lao động kém, tác động môi trường biển và thậm chí là hoạt động thu thập thông tin tình báo.
Trong ngành công nghiệp khai thác mực hiện đại, phương pháp phổ biến nhất là “jigging” – một kỹ thuật sử dụng ánh sáng và chuyển động nhân tạo để dụ mực.
Vào ban đêm, các tàu bật hệ thống đèn công suất cực lớn, đủ sáng để có thể quan sát từ vệ tinh ngoài không gian. Ánh sáng này thu hút các sinh vật nhỏ làm thức ăn cho mực, từ đó kéo đàn mực tập trung quanh tàu.
Sau đó, các dây câu gắn mồi được thả xuống nước và liên tục được giật lên xuống nhằm mô phỏng chuyển động của các loài tôm hoặc sinh vật phù du – con mồi ưa thích của mực. Khi mực cắn câu, hệ thống sẽ kéo chúng lên khoang tàu.
Ông Chen Xinjun, giáo sư Đại học Hải dương Thượng Hải và là người đứng đầu dự án robot đánh bắt thông minh, cho biết phương pháp khai thác truyền thống vẫn phụ thuộc rất nhiều vào kinh nghiệm của thủy thủ trong việc xác định thời điểm mực cắn mồi.
Điều này thường dẫn tới tình trạng thao tác không hiệu quả, làm giảm năng suất khai thác.
Theo ông Chen, nhiều tàu công nghiệp hiện đã sử dụng các thiết bị tự động để thực hiện các chuyển động lặp đi lặp lại như kéo và giật dây câu. Tuy nhiên, các thiết bị này chỉ vận hành theo chương trình cài đặt sẵn dựa trên điều kiện địa phương, thiếu khả năng thích nghi linh hoạt.
Robot mới sử dụng hệ thống cảm biến kết hợp thuật toán điều khiển thích ứng để nhận biết các tín hiệu như mực cắn câu hoặc cố gắng thoát khỏi lưỡi câu. Từ đó, hệ thống có thể điều chỉnh chuyển động theo thời gian thực, giảm đáng kể các thao tác không cần thiết và hạn chế sự phụ thuộc vào phán đoán của con người.
Ngoài ra, robot còn được tích hợp các thuật toán tối ưu hóa nhịp câu nhằm mô phỏng những chuyển động hiệu quả nhất, qua đó nâng cao sản lượng khai thác.
Nhóm nghiên cứu cho biết các cuộc thử nghiệm trên biển sẽ đóng vai trò quan trọng trong việc hiện đại hóa ngành đánh bắt mực của Trung Quốc.
“Đây không chỉ là việc đưa một thiết bị ra đại dương thử nghiệm,” ông Chen nói. “Nó còn là hình ảnh thu nhỏ cho quá trình chuyển đổi của ngành khai thác xa bờ Trung Quốc sang mô hình ‘đánh bắt biển sâu thông minh’.”
Tàu Song Hàng dài 85 mét, do Đại học Hải dương Thượng Hải vận hành, đã thực hiện nhiều chương trình khảo sát nguồn lợi thủy sản kể từ khi được đưa vào hoạt động năm 2017.
Con tàu này từng thu hút sự chú ý của khu vực vào tháng 4/2025 khi bị Lực lượng Tuần duyên Philippines theo dõi trong lúc di chuyển qua biển Sulu, gần các khu vực tranh chấp giữa Bắc Kinh và Manila.
Tháng trước, căng thẳng tiếp tục gia tăng khi Trung Quốc và Philippines cáo buộc lẫn nhau liên quan đến hoạt động khảo sát của tàu nghiên cứu Hướng Dương Hồng 33 (Xiang Yang Hong 33) gần một bãi đá tranh chấp. Bắc Kinh cho rằng một máy bay tuần tra Islander của Tuần duyên Philippines đã tiếp cận tàu nghiên cứu Trung Quốc khi con tàu đang thực hiện nhiệm vụ khoa học trong khu vực.
Theo SCMP
