Robot chiến đấu vẫn còn cách hiện thực nhiều năm nữa, nhưng drone AI, phương tiện tự hành và các hệ thống ra quyết định bằng máy móc đã hiện diện trên chiến trường.
Liệu những binh sĩ robot AI có thay thế con người trong chiến tranh? Nếu hình dung của bạn về một robot chiến đấu đến từ bộ phim Kẻ hủy diệt (The Terminator), câu trả lời có lẽ là không. Nhưng nếu bạn nghĩ đến các đàn drone được AI điều khiển, xe chiến đấu tự hành, xe tăng robot và những phần mềm có thể đưa ra quyết định tác chiến nhanh hơn con người, thì câu trả lời là điều đó đã và đang diễn ra.
Không còn nghi ngờ, chiến tranh hiện đại ngày càng trở thành cuộc cạnh tranh giữa các cỗ máy. Xung đột tại Ukraine đã cho thấy điều này rõ ràng hơn bất kỳ cuộc chiến nào trong lịch sử. Hàng triệu máy bay không người lái hiện được Ukraine và Nga sản xuất mỗi năm, làm thay đổi hoàn toàn hoạt động trinh sát, hậu cần, hiệu chỉnh pháo binh và tấn công mục tiêu.
Các hệ thống không người lái hiện đã vượt xa số lượng binh sĩ trên nhiều khu vực giao tranh. Tại Ukraine, hàng chục nghìn drone và nền tảng tự động đang được triển khai trên chiến trường. Cuộc chiến này đang mở ra viễn cảnh tương lai, nơi cảm biến, drone và vũ khí được kết nối thành những mạng lưới hỗ trợ bởi AI.
Trong khi đó, cuộc đối đầu Mỹ - Israel với Iran lại cho thấy một thực tế kinh tế khác của chiến tranh hiện đại.
Những drone và tên lửa giá chỉ vài chục nghìn USD liên tục buộc bên phòng thủ phải sử dụng các tên lửa đánh chặn có giá từ hàng trăm nghìn tới hàng triệu USD. Điều này cho thấy các cuộc chiến tương lai có thể được quyết định không chỉ bởi công nghệ vượt trội mà còn bởi tỷ lệ chi phí giữa tấn công và phòng thủ.
Cuộc tiếp quản của robot đã bắt đầu
Thế hệ robot chiến trường đầu tiên không mang hình dáng con người. Chúng là những drone góc nhìn thứ nhất (FPV) mang thuốc nổ, các máy bay trinh sát tự động, xe robot vận chuyển đạn dược và tàu không người lái tấn công chiến hạm.
Tháng 4 vừa qua, Ukraine thông báo một chiến dịch đánh chiếm vị trí của Nga đã được thực hiện hoàn toàn bằng các hệ thống không người lái, bao gồm drone trên không và phương tiện robot mặt đất, mà không cần binh sĩ xung kích trực tiếp tham chiến.
Dù con người vẫn lập kế hoạch và giám sát nhiệm vụ, chiến dịch này đã mang lại cái nhìn rõ nét về cách các trận chiến trong tương lai có thể diễn ra.
Đây cũng chính là lĩnh vực đang thu hút phần lớn đầu tư quân sự hiện nay. Mỹ, Trung Quốc, Nga, Ukraine và nhiều quốc gia NATO đang phát triển máy bay tự hành, phương tiện robot, tàu ngầm không người lái và các hệ thống chỉ thị mục tiêu ứng dụng AI nhằm giảm thiểu rủi ro cho binh sĩ đồng thời gia tăng hiệu quả chiến đấu.
Binh sĩ robot hình người thì sao?
Tương lai đó vẫn còn khá xa. Một trong những ví dụ được theo dõi sát sao nhất là Phantom MK-1, robot hình người do công ty Foundation của Mỹ phát triển.
Đầu năm 2026, hai mẫu Phantom MK-1 đã được đưa tới Ukraine để đánh giá trong điều kiện chiến trường thực tế, chủ yếu thực hiện các nhiệm vụ trinh sát và hậu cần.
Đây được xem là một trong những lần đầu tiên robot hình người được thử nghiệm trong một khu vực chiến sự đang diễn ra. Tuy nhiên, cuộc thử nghiệm cũng phơi bày nhiều hạn chế của công nghệ này.
Phantom MK-1 chỉ mang được tải trọng tương đối nhỏ, thời lượng pin còn hạn chế và vẫn gặp khó khăn với nhiều nhiệm vụ mà con người có thể thực hiện một cách dễ dàng.
Theo các báo cáo từ Ukraine, robot này chủ yếu hữu ích trong công tác hậu cần và hỗ trợ, thay vì trực tiếp tham gia chiến đấu.
Ngay cả ban lãnh đạo Foundation cũng cho rằng robot hình người phù hợp hơn với vai trò tuyến phòng thủ đầu tiên, nền tảng trinh sát hoặc hệ thống bảo vệ lực lượng, thay vì thay thế hoàn toàn bộ binh.
Triết lý của công ty rất đơn giản: “Đừng đưa con người tới nơi mà robot có thể tới trước.”
Vì sao robot hình người vẫn gặp khó khăn?
Vấn đề nằm ở chỗ chiến trường là một trong những môi trường khắc nghiệt nhất mà công nghệ có thể đối mặt.
Một robot hình người phải có khả năng di chuyển qua đống đổ nát, bùn lầy, tuyết, chiến hào, cầu thang và vô số chướng ngại vật khác. Nó phải xử lý những vật thể xa lạ, chống chịu tác chiến điện tử, hoạt động nhiều giờ liên tục mà không cần sạc và đưa ra quyết định trong môi trường luôn thay đổi.
Trên thực tế, robot có thể phải học cách làm việc nhà trước khi học cách chiến đấu.
Những công việc như gấp quần áo, xếp bát đĩa vào máy rửa, dọn dẹp nhà bếp hay di chuyển trong không gian chật hẹp đòi hỏi các năng lực nhận thức, thao tác và suy luận tương tự những gì robot cần để hoạt động độc lập trên chiến trường.
Đó là lý do các công ty như Tesla, Figure, Agility Robotics hay Unitree hiện vẫn tập trung chủ yếu vào nhà máy, kho vận và hoạt động logistics thay vì các ứng dụng quân sự.
Tương lai thực sự của chiến tranh AI
Chiến trường tương lai khó có khả năng bị thống trị bởi những đội quân robot hình người cầm súng trường như trong các bộ phim Hollywood.
Thay vào đó, nhiều khả năng đó sẽ là môi trường nơi binh sĩ con người phối hợp với số lượng lớn các hệ thống tự hành.
Phần mềm AI sẽ xử lý thông tin tình báo. Drone đảm nhiệm nhiệm vụ giám sát và tấn công. Xe robot thực hiện các nhiệm vụ nguy hiểm. Các nền tảng không người lái sẽ ngày càng thay thế con người trong nhiều vai trò trước đây.
Sự thay đổi lớn nhất có thể không nằm ở những cơ thể robot. Nó nằm ở việc AI đang trở thành hệ điều hành vô hình đứng sau quá trình ra quyết định quân sự.
Nói cách khác, binh sĩ robot đang xuất hiện. Chúng chỉ có thể sẽ không giống bất kỳ hình ảnh nào mà Hollywood từng tạo ra.
Theo IE, Defense Blog
