Tài sản của các tỷ phú toàn cầu đã tăng vọt lên mức kỷ lục 18,3 nghìn tỷ USD, trong bối cảnh giới siêu giàu ngày càng tìm cách gia tăng quyền lực “vì lợi ích của chính họ”, theo một báo cáo do tổ chức từ thiện toàn cầu Oxfam công bố hôm 19/1.
Báo cáo cho biết số lượng tỷ phú trên thế giới đã vượt mốc 3.000 người trong năm ngoái, và tổng tài sản của nhóm này tăng thêm 16%, tương đương 2,5 nghìn tỷ USD.
Đáng chú ý, kể từ năm 2020 đến nay, tài sản của các tỷ phú đã tăng tới 81%. Oxfam mô tả giai đoạn vừa qua là “một thập kỷ tốt đẹp đối với giới tỷ phú”.
Trong khi người giàu ngày càng giàu hơn, nỗ lực giảm nghèo trên toàn cầu lại chững lại, với mức độ nghèo đói hiện nay “về cơ bản vẫn tương đương năm 2019”, theo thông cáo của Oxfam.
Tổ chức này cũng chỉ ra rằng giới siêu giàu thường sử dụng tài sản để củng cố quyền lực chính trị cũng như quyền kiểm soát truyền thông. Oxfam dẫn ví dụ Elon Musk tham gia vào chính quyền Mỹ từ đầu năm 2025, Jeff Bezos sở hữu tờ The Washington Post, và tỷ phú Vincent Bolloré thâu tóm kênh tin tức CNews của Pháp.
“Ảnh hưởng quá lớn của giới siêu giàu đối với các chính trị gia, nền kinh tế và truyền thông đã làm trầm trọng thêm bất bình đẳng và khiến chúng ta đi chệch hướng trong cuộc chiến chống nghèo đói”, Amitabh Behar, Giám đốc điều hành Oxfam, nhận định trong báo cáo mang tên “Chống lại sự thống trị của người giàu: Bảo vệ tự do trước quyền lực của giới tỷ phú”.
Từ năm 2014, Oxfam đều đặn công bố các báo cáo về bất bình đẳng trùng với thời điểm Diễn đàn Kinh tế Thế giới (WEF) họp thường niên tại Davos, Thụy Sĩ. Năm ngoái, tổ chức này dự báo thế giới có thể xuất hiện ít nhất 5 nghìn tỷ phú trong vòng một thập kỷ, đồng thời kêu gọi các chính sách thuế toàn cầu nhằm buộc người giàu đóng góp công bằng hơn.
Năm nay, hội nghị Davos khai mạc từ ngày 19/1, dự kiến quy tụ khoảng 65 nguyên thủ quốc gia và 850 giám đốc điều hành doanh nghiệp, trong đó Tổng thống Mỹ Donald Trump sẽ phát biểu trước các đại biểu vào ngày 21/1.
“Khoảng cách ngày càng rộng giữa người giàu và phần còn lại của xã hội đang tạo ra một sự thiếu hụt chính trị vô cùng nguy hiểm và không bền vững”, ông Behar cảnh báo.
Ông cho rằng nhiều chính phủ đang đưa ra những lựa chọn sai lầm, chiều theo giới tinh hoa và bảo vệ tài sản của họ, trong khi lại đàn áp quyền lợi của người dân và sự phẫn nộ trước thực tế chi phí sinh hoạt ngày càng trở nên đắt đỏ và khó chịu đựng.
Trong năm 2025, dự luật “to lớn và tuyệt đẹp” của ông Trump đã đưa ra hàng loạt ưu đãi thuế cho người giàu, trong đó những người có thu nhập từ 1 triệu USD trở lên được hưởng mức tăng thu nhập khoảng 3%.
Trái lại, phần lớn người Mỹ hiện không còn đủ khả năng chi trả cho một “mức sống tối thiểu chấp nhận được”, theo báo cáo năm 2023 của Viện Ludwig vì Thịnh vượng Kinh tế Chung. Dữ liệu điều tra dân số Mỹ công bố tháng 9/2025 cho thấy khoảng 10% người Mỹ sống trong cảnh nghèo đói vào năm 2024.
Oxfam kêu gọi các chính phủ xây dựng kế hoạch quốc gia nhằm giảm bất bình đẳng, đánh thuế mạnh vào giới siêu giàu để hạn chế quyền lực của họ, thiết lập “hàng rào” chặt chẽ hơn giữa tiền bạc và chính trị, đồng thời tăng cường bảo vệ quyền tự do ngôn luận.
Báo cáo được công bố trong bối cảnh hơn 2.500 người đã thiệt mạng tại Iran kể từ khi các cuộc biểu tình phản đối cuộc khủng hoảng kinh tế kéo dài bùng phát từ tháng trước. Oxfam cho biết riêng năm ngoái đã ghi nhận hơn 140 cuộc biểu tình chống chính phủ “đáng kể” tại 68 quốc gia, và các cuộc biểu tình này “thường bị chính quyền đáp trả bằng bạo lực”.
“Nghèo về kinh tế tạo ra đói khát. Nghèo về chính trị tạo ra sự phẫn nộ”, ông Behar nói.
Theo Oxfam, các quốc gia giàu đang “cắt giảm viện trợ nhanh và mạnh hơn bao giờ hết”. Những biện pháp này, bao gồm cả việc đóng cửa Cơ quan Phát triển Quốc tế Mỹ (USAID), có thể dẫn tới thêm 14 triệu ca tử vong trên toàn cầu vào năm 2030.
Theo CNBC
