Tổng thống Mỹ Donald Trump đã liên hệ nỗ lực giành quyền kiểm soát Greenland với việc ông không giành được Giải Nobel Hòa bình, cho rằng bản thân không còn suy nghĩ “thuần túy về Hòa bình” nữa, trong bối cảnh tranh cãi quanh hòn đảo Bắc Cực này có nguy cơ thổi bùng trở lại một cuộc chiến tranh thương mại với châu Âu.
Trong cuộc phỏng vấn với NBC News, ông Trump từ chối trả lời liệu ông có sử dụng vũ lực để chiếm Greenland hay không. Tuy nhiên, ông tiếp tục nhắc lại lời đe dọa sẽ áp thuế đối với các quốc gia châu Âu nếu không đạt được một thỏa thuận.
Ông Trump đã gia tăng sức ép nhằm giành chủ quyền Greenland từ Đan Mạch, một đồng minh NATO, khiến Liên minh châu Âu cân nhắc các biện pháp trả đũa của riêng mình.
Tranh chấp này đe dọa làm rung chuyển NATO – liên minh đã làm trụ cột cho an ninh phương Tây trong nhiều thập kỷ – vốn đã chịu nhiều áp lực vì cuộc chiến ở Ukraine và việc ông Trump từ chối bảo vệ các đồng minh nếu họ không tăng chi tiêu quốc phòng.
Những lời đe dọa của ông Trump đã khiến giới công nghiệp châu Âu lo lắng và tạo ra các cú sốc trên thị trường tài chính. Nhà đầu tư lo ngại sự quay trở lại của tình trạng biến động giống như trong cuộc chiến thương mại năm 2025, vốn chỉ hạ nhiệt khi các bên đạt được các thỏa thuận thuế quan vào giữa năm.
Trong một tin nhắn gửi Thủ tướng Na Uy Jonas Gahr Stoere hôm Chủ nhật vừa qua, ông Trump viết: “Xét việc đất nước của ông quyết định không trao cho tôi Giải Nobel Hòa bình vì đã chấm dứt 8 cuộc chiến trở lên, tôi không còn cảm thấy có nghĩa vụ phải suy nghĩ thuần túy về Hòa bình nữa, dù điều đó vẫn sẽ là yếu tố chủ đạo, nhưng giờ tôi có thể nghĩ đến những gì là tốt và phù hợp cho Hợp chủng quốc Hoa Kỳ”.
Chính phủ Na Uy đã công bố các tin nhắn này trong hôm 19/1.
Trước đó, ông Stoere cùng Tổng thống Phần Lan Alexander Stubb đã gửi tin nhắn kêu gọi hạ nhiệt căng thẳng, và ông Trump phản hồi chưa đầy nửa giờ sau đó.
Ủy ban Nobel trao giải Hòa bình 2025 cho bà Machado, không phải ông Trump
Ủy ban Nobel Na Uy đã khiến ông Trump không hài lòng khi trao Giải Nobel Hòa bình năm 2025 không phải cho ông, mà cho lãnh đạo đối lập Venezuela Maria Corina Machado.
Trong tin nhắn của mình, ông Trump cũng lặp lại cáo buộc rằng Đan Mạch không thể bảo vệ Greenland trước Nga hoặc Trung Quốc.
“… Và vì sao họ lại có ‘quyền sở hữu’ nơi đó chứ?”, ông viết thêm. “Thế giới sẽ không an toàn trừ khi chúng tôi có quyền kiểm soát hoàn toàn và tuyệt đối đối với Greenland”.
Hôm thứ Bảy tuần trước, ông Trump tuyên bố sẽ áp dụng một loạt mức thuế tăng dần từ ngày 1/2 đối với các thành viên EU gồm Đan Mạch, Thụy Điển, Pháp, Đức, Hà Lan và Phần Lan, cùng với Anh và Na Uy, cho đến khi Mỹ được phép mua Greenland – vùng lãnh thổ chỉ có khoảng 57.000 dân.
“Chúng ta đang sống ở năm 2026, bạn có thể giao thương với các quốc gia, nhưng bạn không thể giao dịch con người”, Ngoại trưởng Đan Mạch Lars Lokke Rasmussen nói trong chuyến thăm London hôm thứ Hai.
Trong một bài đăng trên Facebook, Thủ hiến Greenland Jens-Frederik Nielsen khẳng định vùng lãnh thổ này phải được tự quyết định tương lai của mình.
“Chúng tôi sẽ không để mình bị gây áp lực. Chúng tôi kiên định với đối thoại, với sự tôn trọng và với luật pháp quốc tế”, ông nói.
Quân đội Đan Mạch cho Reuters biết binh sĩ của họ đã đổ bộ xuống Kangerlussuaq, miền Tây Greenland, vào thứ Hai trong khuôn khổ cuộc tập trận quân sự Arctic Endurance.
Lãnh đạo EU sắp họp khẩn
Các lãnh đạo EU sẽ thảo luận các phương án tại một hội nghị thượng đỉnh khẩn cấp ở Brussels vào thứ Năm tuần này. Một lựa chọn là gói thuế quan trị giá 93 tỷ euro (108 tỷ USD) áp lên hàng nhập khẩu từ Mỹ, có thể tự động có hiệu lực vào ngày 6/2 sau khi thời hạn đình chỉ 6 tháng kết thúc.
Một lựa chọn khác là “Công cụ Chống Cưỡng ép” (Anti-Coercion Instrument – ACI), chưa từng được sử dụng, có thể hạn chế khả năng tiếp cận các gói thầu công, đầu tư hoặc hoạt động ngân hàng, hoặc hạn chế thương mại dịch vụ – lĩnh vực mà Mỹ đang thặng dư với EU, bao gồm các dịch vụ kỹ thuật số.
EU cho biết họ vẫn đang tiếp tục tiếp xúc với Mỹ “ở mọi cấp độ”, nhưng cũng khẳng định việc sử dụng ACI không bị loại trừ.
Thủ tướng Anh Keir Starmer kêu gọi các đồng minh thảo luận một cách bình tĩnh, đồng thời cho biết ông không tin rằng ông Trump đang cân nhắc hành động quân sự để chiếm Greenland.
Nga từ chối bình luận về việc tham vọng của Mỹ đối với Greenland là tốt hay xấu, nhưng cho rằng khó có thể không đồng tình với các chuyên gia rằng ông Trump sẽ “đi vào… lịch sử thế giới” nếu thực sự giành quyền kiểm soát hòn đảo này.
Theo Reuters
