Rạng sáng ngày 20/1 theo giờ Mỹ, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã đăng tải trên mạng xã hội Truth Social một bức ảnh chế với nội dung ông cầm cờ Mỹ bước chân lên Greenland, phía sau là Phó tổng thống JD.Vance và Ngoại trưởng Marco Rubio. Tấm biển bên cạnh ghi: “Greenland trở thành lãnh thổ Mỹ năm 2026”.
Cùng ngày, ông Trump tiếp tục đăng một bức ảnh khác cho thấy ông đang làm việc với các lãnh đạo châu Âu trong Phòng Bầu Dục. Bản đồ phía sau thể hiện ngoài phần lãnh thổ Mỹ, cả Canada, Greenland và Venezuela đều được phủ quốc kỳ Mỹ.
Ngày 20/1, Trump cũng viết trên mạng xã hội rằng ông đã điện đàm với Tổng thư ký NATO Rutte về vấn đề Greenland, và ông đã đồng ý tổ chức cuộc họp với các bên liên quan tại Davos, Thụy Sĩ. Trump nói rằng ông đã làm rõ với tất cả mọi người rằng Greenland “có ý nghĩa sống còn đối với an ninh quốc gia của Mỹ và an ninh toàn cầu, đây là vấn đề không thể quay đầu”.
Trước đó, nhiều quốc gia EU đang cân nhắc áp thuế nhập khẩu bổ sung đối với 93 tỷ euro hàng hóa Mỹ xuất sang châu Âu, hoặc hạn chế doanh nghiệp Mỹ tiếp cận thị trường EU nhằm đáp trả việc chính quyền Trump áp thuế đối với tám quốc gia châu Âu để đổi lấy Greenland.
Hiện câu hỏi đặt ra là: Vấn đề Greenland liệu có trở thành chất xúc tác cho một vòng chiến tranh thương mại Mỹ–EU mới? Chính quyền Trump liệu có cơ sở pháp lý cho việc áp thuế EU? Và tác động sẽ là gì?
Nguy cơ bùng phát chiến tranh thương mại Mỹ–EU mới
Theo tính toán mới nhất của Oxford Economics, với quy mô thị trường lớn của Mỹ và EU, cú sốc này có thể lan tỏa tới các khu vực khác, khiến tăng trưởng GDP toàn cầu giảm xuống còn 2,6%, thấp hơn khoảng 0,2–0,3 điểm so với mức ổn định 2,8–2,9% trong ba năm gần đây.
Oxford Economics cho biết, gói đáp trả thuế của EU năm ngoái đã bao phủ khoảng 93 tỷ euro hàng xuất khẩu của Mỹ sang EU, tương đương 28% tổng lượng nhập khẩu của EU từ Mỹ năm 2024. EU cũng có thể tận dụng công cụ chống cưỡng ép mới (Anti-Coercion Instrument) để triển khai thêm các biện pháp phản kích.
Để mô phỏng quy mô vụ việc Greenland, Oxford Economics giả định Mỹ thực hiện lời đe dọa từ ngày 1/2 tăng thuế đối với EU và Anh lên 10%, và đến 1/6 tăng tiếp lên 25%, trong khi EU và Anh đáp trả tương xứng.
Dù mức tăng có vẻ thấp hơn một số đợt thuế gần đây, nhưng tăng 25% toàn diện đối với châu Âu sẽ làm thay đổi trật tự thương mại toàn cầu, khiến mức thuế thực tế mà EU phải chịu còn cao hơn cả mức Mỹ áp lên Ấn Độ và các nền kinh tế mới nổi khác.
Kịch bản này cho thấy: Giai đoạn 2026–2027 tăng trưởng kinh tế toàn cầu sẽ giảm còn 2,6%, thấp hơn dự báo khoảng 0,3 điểm; GDP Mỹ năm 2026 giảm còn 2,3%, tác động sẽ xuất hiện trước bầu cử giữa nhiệm kỳ; GDP khu vực đồng euro và Anh giảm 0,3–0,4 điểm
Mô hình cũng cho thấy tác động kéo dài tại châu Âu lâu hơn Mỹ, đặc biệt tại Đức – nền kinh tế mở và phụ thuộc xuất khẩu. Do tầm quan trọng của hai thị trường, tác động đối với thương mại toàn cầu lớn hơn nhiều so với tác động đối với tăng trưởng, nghĩa là phạm vi ảnh hưởng sẽ vượt khỏi hai bên bờ Đại Tây Dương.
Nghiên cứu cho rằng tác động đến lạm phát toàn cầu tương đối hạn chế, nhưng đối với Fed lại có ý nghĩa khác. Oxford Economics đánh giá: Fed hiện ưu tiên thị trường lao động hơn lạm phát, và Mỹ đang có tín hiệu giảm phát rõ rệt trong nửa cuối năm.
Do đó nếu xung đột thương mại xảy ra, Fed có thể thiên về nới lỏng, xét đến độ nhạy kinh tế Mỹ trước điều kiện tài chính.
Đánh giá của Bloomberg Industry Research: Nếu Mỹ thực hiện đe dọa thuế trên, biên thuế trung bình của Mỹ sẽ tăng lên 16,8%, cao nhất từ mùa xuân năm ngoái. Ước tính các biện pháp thuế hiện tại + tăng thêm 10% có thể khiến xuất khẩu của các nước mục tiêu sang Mỹ giảm 50% so với cơ sở trước 2025.
Theo Yicai, QQnews
