Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) ngày 14/4 đã hạ triển vọng tăng trưởng kinh tế toàn cầu năm 2026, đồng thời cảnh báo cuộc chiến tại Trung Đông và cú sốc năng lượng từ eo biển Hormuz có thể đẩy thế giới tiến gần một đợt suy giảm mới nếu xung đột kéo dài. Theo Reuters, đây là lần điều chỉnh đáng chú ý đầu tiên của IMF kể từ khi căng thẳng khu vực leo thang mạnh trong những tuần gần đây.
Trong báo cáo Triển vọng Kinh tế Thế giới (World Economic Outlook) công bố tại Hội nghị Mùa xuân IMF - Ngân hàng Thế giới ở Washington, tổ chức này dự báo tăng trưởng toàn cầu năm nay còn 3,1%, thấp hơn ước tính trước đó. IMF đồng thời nâng dự báo lạm phát toàn cầu lên 4,4%, phản ánh tác động của giá dầu, khí đốt và phân bón tăng mạnh.
Theo IMF, kịch bản cơ sở hiện nay được xây dựng trên giả định xung đột chỉ diễn ra trong thời gian ngắn và giá dầu trung bình khoảng 82 USD/thùng trong năm 2026. Tuy nhiên, tổ chức này nhấn mạnh rủi ro đang nghiêng dần về các kịch bản xấu hơn nếu hoạt động hàng hải tại eo biển Hormuz tiếp tục bị gián đoạn.
Hormuz là tuyến hàng hải chiến lược vận chuyển khoảng 20% nguồn cung dầu toàn cầu. Bất kỳ cú sốc nào tại khu vực này đều có thể lan rộng ra toàn bộ nền kinh tế thế giới, từ chi phí vận tải, giá nhiên liệu đến lương thực và chuỗi cung ứng.
Nếu giá dầu vượt 100 USD/thùng
IMF cho biết trong kịch bản bất lợi, khi giá dầu trung bình tăng lên khoảng 100 USD/thùng, tăng trưởng toàn cầu có thể giảm còn 2,5% trong năm 2026, trong khi lạm phát tăng lên 5,4%.
Ở kịch bản nghiêm trọng hơn, nếu gián đoạn năng lượng kéo dài sang năm sau và giá dầu duy trì ở mức cao, tăng trưởng toàn cầu có thể rơi xuống 2% — ngưỡng thường gắn với các giai đoạn suy thoái lớn trong lịch sử kinh tế hiện đại.
Ông Pierre-Olivier Gourinchas, Kinh tế trưởng IMF, nhận định môi trường kinh tế toàn cầu đang thay đổi rất nhanh và ngày càng tiến gần vùng rủi ro. Theo ông, cú sốc lần này xuất hiện đúng lúc nhiều nền kinh tế vẫn chưa phục hồi hoàn toàn sau giai đoạn lạm phát cao và lãi suất kéo dài.
IMF cũng khuyến nghị các chính phủ tránh áp dụng trợ giá nhiên liệu diện rộng vì có thể làm tăng gánh nặng ngân sách. Thay vào đó, hỗ trợ nên tập trung vào nhóm thu nhập thấp và các doanh nghiệp dễ tổn thương.
Tác động sẽ không dừng ở Trung Đông
Theo đánh giá của IMF, những nước nhập khẩu năng lượng, các thị trường mới nổi và các nền kinh tế có dư địa tài khóa hạn chế sẽ chịu ảnh hưởng mạnh nhất. Trong khi đó, các quốc gia xuất khẩu năng lượng có thể hưởng lợi ngắn hạn từ giá dầu tăng, nhưng vẫn đối mặt rủi ro nếu nhu cầu toàn cầu suy yếu.
Khu vực Trung Đông và Bắc Phi được dự báo chịu cú đánh trực tiếp nhất vì vừa là tâm điểm xung đột, vừa phụ thuộc lớn vào thương mại năng lượng. Tuy nhiên, tác động của cuộc khủng hoảng này không dừng ở khu vực.
Thông điệp lớn nhất từ báo cáo mới của IMF là cuộc chiến tại Trung Đông đã vượt ra ngoài phạm vi địa chính trị. Nếu căng thẳng không sớm hạ nhiệt, cú sốc tiếp theo có thể xuất hiện trong đời sống thường ngày của hàng triệu người dân trên thế giới, từ giá xăng, giá thực phẩm cho tới việc làm và tăng trưởng kinh tế.
Theo Reuters, IMF World Economic Outlook
