Tổng thống Mỹ cho biết Cộng hòa Hồi giáo Iran “rất muốn” nối lại đàm phán sau khi ông ra lệnh phong tỏa eo biển Hormuz.
“Tôi có thể nói với các bạn rằng phía bên kia đã gọi cho chúng tôi. Họ rất muốn đạt được một thỏa thuận”, ông Trump phát biểu bên ngoài Phòng Bầu dục hôm đầu tuần, nhưng không nêu rõ quan chức nào của Iran đã tiếp cận.
Trước đó vào Chủ nhật, các cuộc đàm phán hòa bình tại Islamabad đổ vỡ sau khi ông J.D. Vance, người dẫn đầu phái đoàn Mỹ, nói rằng Iran từ chối nhượng bộ về chương trình hạt nhân.
Ông Trump cho biết ông “tin chắc” Tehran cuối cùng sẽ đồng ý kiềm chế tham vọng hạt nhân, nhưng sẽ “không bao giờ có thỏa thuận” nếu nước này không làm vậy, cho thấy các lằn ranh đỏ của Washington không thay đổi.
“Iran sẽ không có vũ khí hạt nhân và chúng tôi sẽ lấy lại số bụi đó”, ông tiếp tục nói, dường như ám chỉ kho uranium làm giàu của Tehran. “Hoặc chúng tôi sẽ lấy lại từ họ, hoặc chúng tôi sẽ chiếm lấy”.
Iran tuyên bố bất kỳ nỗ lực nào nhằm hạn chế hoạt động tại eo biển Hormuz sẽ vấp phải “phản ứng mạnh mẽ và quyết liệt”, đồng thời có thể chấm dứt lệnh ngừng bắn kéo dài 2 tuần với Mỹ. Tuy nhiên, lệnh ngừng bắn vẫn được duy trì kể từ khi Mỹ bắt đầu phong tỏa eo biển này.
Khoảng 15 tàu chiến Mỹ đã chặn eo biển nhằm ngăn chặn việc Iran thu phí. Chính quyền Tehran bị cho là đã thu tới 2 triệu USD cho mỗi tàu chở dầu muốn đi qua tuyến hàng hải này, nơi vận chuyển khoảng 1/5 lượng dầu khí toàn cầu.
Hiện chưa rõ những tàu nào trực tiếp thực thi lệnh phong tỏa, nhưng lực lượng hải quân Mỹ tại Trung Đông gồm tàu sân bay, tàu khu trục tên lửa dẫn đường và tàu tấn công đổ bộ.
Hôm thứ Hai, ông Trump nói Mỹ cho đến nay chưa nhắm vào các “tàu tấn công tốc độ cao” của Iran trong các đợt không kích nhằm vào hải quân nước này vì chúng chưa bị coi là mối đe dọa đáng kể.
Tuy nhiên, ông cảnh báo: “Nếu bất kỳ tàu nào trong số đó đến gần khu vực PHONG TỎA của chúng tôi, chúng sẽ bị TIÊU DIỆT ngay lập tức, bằng cùng cách mà chúng tôi xử lý những kẻ buôn ma túy trên biển. Nhanh chóng và tàn khốc”.
Các bên trung gian hiện đang âm thầm nỗ lực khôi phục đàm phán trước khi lệnh ngừng bắn giữa Mỹ và Iran hết hạn vào ngày 21/4.
Theo Axios, các nhà ngoại giao Pakistan, Ai Cập và Thổ Nhĩ Kỳ đang chạy đua với thời gian để đạt được thỏa thuận hòa bình.
Một quan chức nói với Axios: “Chúng tôi chưa rơi vào bế tắc hoàn toàn... cả hai bên vẫn đang mặc cả. Đây là một khu chợ”.
Một quan chức Mỹ cho biết đàm phán sẽ tiếp tục và thỏa thuận nằm trong tầm tay nếu Iran linh hoạt hơn. Một nguồn tin khác nói với NBC rằng “sự can dự vẫn tiếp diễn” và đang có “tiến triển” trong nỗ lực đạt thỏa thuận.
Iran được cho là thêm tự tin nhờ việc tiếp tục kiểm soát eo biển Hormuz, qua đó gây sức ép lên kinh tế toàn cầu và tạo áp lực chính trị trong nước đối với ông Trump.
Ông Seyed Abbas Araghchi, Ngoại trưởng Iran, nói Tehran bước vào đàm phán với “thiện chí”, nhưng phải đối mặt với “những yêu sách tối đa, các mục tiêu thay đổi liên tục và lệnh phong tỏa”.
Ông Trump cho biết đã có 34 tàu đi qua tuyến hàng hải chiến lược này trước khi Mỹ phong tỏa, gọi đó là “mức cao nhất kể từ khi việc đóng cửa ngu ngốc này bắt đầu”. Tuy nhiên, con số này chỉ tương đương khoảng 25% lưu lượng trước chiến tranh.
Cũng trong hôm đầu tuần, Thủ tướng Anh Keir Starmer cho biết ông đã triệu tập một hội nghị thượng đỉnh của các nhà lãnh đạo sẽ họp trong tuần này để phối hợp cùng Tổng thống Pháp Emmanuel Macron về việc mở lại eo biển Hormuz.
Thủ tướng Anh nói nhóm này sẽ tập trung vào “nỗ lực ngoại giao... nhằm chấm dứt xung đột thông qua đàm phán và bảo đảm eo biển được mở cửa”, cũng như “kế hoạch quân sự để bảo đảm an toàn hàng hải ngay khi môi trường ổn định được thiết lập”.
Anh đã từ chối tham gia chiến dịch phong tỏa của ông Trump và thay vào đó sẽ triển khai tàu rà phá thủy lôi để dọn tuyến hàng hải, nhưng nhiều khả năng chỉ thực hiện khi giao tranh kết thúc.
Ông Starmer, người có quan hệ xấu đi với ông Trump kể từ khi chiến tranh nổ ra, nói rằng Tổng thống Mỹ đã “sai” khi đe dọa hủy diệt nền văn minh Iran cách đây một tuần.
Ông Trump từng tuyên bố sẽ ném bom Iran trở về “thời kỳ đồ đá” bằng cách tấn công hạ tầng dân sự nếu Tehran không chấp nhận lệnh ngừng bắn hai tuần. Một thỏa thuận cuối cùng đã đạt được vào phút chót trước hạn chót hôm thứ Ba tuần trước.
Thủ tướng Anh, người khẳng định nước Anh sẽ “đứng ngoài cuộc chiến” vì không phục vụ lợi ích quốc gia, cũng gọi các cuộc không kích của Israel vào Lebanon là “sai trái” và nói rằng chúng phải “dừng lại ngay”.
Việc Israel ném bom Beirut đã khiến Iran tức giận, đe dọa lệnh ngừng bắn, nhưng Mỹ và Israel cho rằng Lebanon không nằm trong phạm vi thỏa thuận đình chiến.
Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu được cho là nói lệnh ngừng bắn với Iran có thể kết thúc “bất cứ lúc nào” sau các cuộc trao đổi với ông Vance.
Theo các nguồn tin, ông Netanyahu nói trong cuộc họp nội các rằng Phó Tổng thống Mỹ nhấn mạnh Washington không thể chấp nhận việc Iran “vi phạm trắng trợn” các điều kiện ngừng bắn, bao gồm yêu cầu mở lại ngay eo biển Hormuz.
Ông Vance cũng được cho là nói với phía Israel rằng ưu tiên của Mỹ là thu giữ lượng uranium làm giàu của Iran và “đảm bảo sẽ không có hoạt động làm giàu nào trong những năm tới”.
Theo Telegraph
