Theo Bloomberg, ngày 23/4, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã đăng trên mạng xã hội Truth Social cùng ngày: “Tôi đã ra lệnh cho Hải quân Mỹ nổ súng đánh chìm bất kỳ tàu thuyền nào, kể cả chỉ là tàu nhỏ, không được do dự". Ông cho rằng các tàu này đang rải thủy lôi tại eo biển Hormuz.
Mục tiêu mà ông Trump nhắm tới chính là cái gọi là “Mosquito fleet” (Hạm đội muỗi) của Iran - một lực lượng mà giới chức Mỹ đã biết đến từ nhiều năm nay. Đây là dấu hiệu mới nhất cho thấy chiến thuật tác chiến bất đối xứng đang khiến lực lượng hải quân mạnh nhất thế giới của Mỹ gặp khó khăn. Tại tuyến hàng hải năng lượng quan trọng này, máy bay và tàu khu trục Mỹ buộc phải theo dõi từng đàn xuồng cao tốc di chuyển theo nhóm.
Mệnh lệnh của ông Trump cũng làm lung lay tuyên bố trước đó của chính phủ Mỹ rằng “Hải quân Iran đã bị phá hủy”.
Quy mô và cách vận hành của “Hạm đội muỗi”
Quy mô lực lượng tàu nhỏ của Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo (IRGC) hiện vẫn chưa rõ. Theo đánh giá năm 2019 của Cục Tình báo Quốc phòng Mỹ (DIA), khu vực Vịnh Ba Tư có hàng trăm tàu loại này.
Nếu mệnh lệnh trên được thực thi, điều đó có thể báo hiệu sự thay đổi trong phương thức tác chiến của Mỹ, đồng thời làm lung lay thỏa thuận ngừng bắn kéo dài hơn hai tuần qua. Trước đó, Mỹ chủ yếu sử dụng không kích để giảm thiểu rủi ro cho lực lượng của mình. Nhưng việc truy đuổi kiểu “mèo vờn chuột” trên biển có thể khiến các tàu chiến Mỹ trực tiếp rơi vào giao tranh.
Đô đốc William H. McRaven, cựu Tư lệnh Bộ Chỉ huy Tác chiến Đặc biệt Mỹ (United States Special Operations Command, USSOCOM), nhận định: “Đây là một quân bài mà Iran nắm trong tay”.
Chiến lược bất đối xứng của Iran
Theo báo cáo của tuần báo Die Zeit (Đức), Iran cho rằng họ đang có lợi thế trong đàm phán với Mỹ, và điều này không phải không có cơ sở. Dù xét tổng thể về quân sự Iran yếu hơn Mỹ và Israel, nhưng khi xung đột tập trung vào việc kiểm soát eo biển Hormuz, cán cân sức mạnh trở nên cân bằng hơn, Iran chỉ cần dùng một phần nhỏ lực lượng cũng có thể gây rối loạn kinh tế toàn cầu và gây áp lực lên Mỹ.
Gần đây, cả Mỹ và Iran đều bắt đầu sử dụng vũ lực để thực thi phong tỏa. Theo The Wall Street Journal dẫn lời quan chức Mỹ, hiện có hơn 15 tàu chiến Mỹ được triển khai gần eo biển Hormuz.
“Hạm đội muỗi” – vũ khí giá rẻ nhưng nguy hiểm
Iran không có khả năng đối đầu trực diện với hải quân Mỹ, và hạm đội kiểu tàu truyền thống của họ đã bị tổn thất nặng. Thay vào đó, lực lượng IRGC đã sử dụng số lượng lớn tàu cao tốc vũ trang và tàu không người lái (USV). Một trong những mẫu tàu tiên tiến là Tàu có chiều dài khoảng 15m, tốc độ trên 100 km/h; bản nâng cấp mạnh nhất: tới 100 hải lý/giờ (~185 km/h), lượng giãn nước khoảng chục tấn. Những tàu này không thuộc hải quân chính quy mà do Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo kiểm soát.
Điểm đáng gờm nhất của lực lượng này là khả năng ẩn giấu gần như tối đa. Bình thường chúng không đậu ở cảng, mà giấu trong các hang đá nhân tạo dọc bờ Vịnh Ba Tư. Những hang này nằm trên vách núi, vệ tinh khó phát hiện, radar cũng khó quét thấy, chúng gần như “tàng hình”. Khi có tình huống, chúng chỉ mất vài phút để lao ra, có thể tiếp cận mục tiêu chỉ trong vài phút khiến đối phương gần như không kịp phản ứng; đánh xong lại rút vào ẩn nấp, xuất quỷ nhập thần, khiến đối phương rất khó truy tìm.
Iran sử dụng chiến thuật kiểu “bầy đàn” (swarm). Một đợt tấn công có thể gồm hàng chục đến hàng trăm tàu, tấn công từ nhiều hướng cùng lúc, tạo ra bài toán khó cho đối phương.
Thực tế, chiến thuật này đã xuất hiện từ cuộc Chiến tranh Iran – Iraq những năm 1980, khi tàu thương mại (đặc biệt là tàu chở dầu) gần như không có khả năng chống lại các cuộc tấn công của xuồng nhỏ. Từ đó đến nay, tấn công bằng tàu nhỏ trở thành một phần quan trọng trong chiến lược và chiến thuật quân sự của Iran.
Hiệu quả thực tế và khả năng sống sót
Hôm 22/4, Iran đã sử dụng các tàu nhỏ tấn công ít nhất 3 tàu thương mại MSC Francesca, Epaminondas và Euphoria đang di chuyển qua eo biển Hormuz. Lực lượng IRGC đã sử dụng hỏa lực từ tàu cao tốc nhỏ gồm súng máy và rocket chống tăng (RPG). Sau khi tấn công, IRGC đã chiếm giữ 2 tàu container MSC Francesca và Epaminondas, sau đó áp giải các tàu này về vùng biển Iran.
Iran tuyên bố lý do: các tàu này “vi phạm quy định hàng hải”, “không có giấy phép”, “can thiệp hệ thống định vị”. Cuộc tấn công ngày 22/4 cho thấy, một phần “hạm đội muỗi” của Iran vẫn còn nguyên vẹn và Iran vẫn có khả năng gây rối nghiêm trọng tuyến vận tải năng lượng quan trọng của thế giới.
Hiện chưa rõ Iran có bao nhiêu tàu loại này trước chiến tranh: có tin ước tính dao động từ vài trăm đến hơn 1.000 chiếc; khoảng 60% có thể vẫn còn khả năng chiến đấu.
Việc các tàu này vẫn chưa bị phá hủy hoàn toàn là do Iran xây dựng các cơ sở ngầm để cất giấu tàu, tên lửa và UAV khiến vệ tinh trinh sát khó phát hiện; Iran có hệ thống căn cứ ven biển và cảng nhỏ dày đặc quanh Hormuz. Đáng chú ý, cơ sở vận hành tàu nhỏ gần như giống với bến tàu cá, khiến việc phân biệt khó khăn.
Mối đe dọa đối với Hải quân Mỹ
Vì những lý do trên, “Hạm đội muỗi” vẫn là mối đe dọa đáng kể với Mỹ. Cho đến nay, Hải quân Mỹ thường chọn đánh chặn tàu Iran ngoài tầm hoạt động của xuồng nhỏ, điều này cho thấy họ rất thận trọng với mối đe dọa này. Rõ ràng, Mỹ không muốn mạo hiểm để các tàu khu trục đắt tiền và tàu chiến cỡ lớn trở thành mục tiêu của các xuồng cao tốc giá rẻ và máy bay không người lái.
Tóm lại, “Hạm đội muỗi” là ví dụ điển hình của chiến tranh bất đối xứng – Iran dùng phương tiện rẻ, nhỏ nhưng linh hoạt để đối đầu với lực lượng Mỹ mạnh hơn rất nhiều, và trong môi trường như eo biển Hormuz, chiến thuật này vẫn cực kỳ hiệu quả.
Theo QQnews, Sohu
