Tổng thống Mỹ Donald Trump ngày 11/6 tuyên bố Washington sẽ giáng đòn tấn công “rất mạnh” vào Iran trong đêm, đồng thời để ngỏ khả năng giành quyền kiểm soát đảo Kharg – trung tâm xuất khẩu dầu mỏ quan trọng nhất của nước này. Tuyên bố cứng rắn được đưa ra trong bối cảnh các cuộc không kích qua lại giữa Mỹ và Iran tiếp tục làm lung lay lệnh ngừng bắn vốn đã rất mong manh ở khu vực Vùng Vịnh.
Trong khi đó, các nguồn tin Iran và quan chức phương Tây cho biết các cuộc đàm phán gián tiếp giữa Washington và Tehran về một thỏa thuận hòa bình sơ bộ vẫn đang được đẩy mạnh. Tuy nhiên, làn sóng leo thang quân sự trong tuần này đang phủ bóng lên triển vọng sớm chấm dứt cuộc chiến kéo dài hơn ba tháng qua.
Ông Trump cảnh báo Iran sẽ phải trả giá
Ông Trump đưa ra lời đe dọa mới sau khi Mỹ và Iran liên tiếp tiến hành các cuộc tấn công nhằm vào nhau trong hai ngày liên tiếp.
Trên mạng xã hội, ông viết: “Mỹ sẽ tấn công Iran rất mạnh trong đêm nay. Hải quân, không quân, radar, hệ thống phòng không và phần lớn năng lực tấn công của họ đã bị phá hủy.”
Nhà lãnh đạo Mỹ cũng nhắc đích danh đảo Kharg, cơ sở dầu mỏ chiến lược nằm ngoài khơi phía nam Iran.
“Trong tương lai không xa, chúng tôi sẽ kiểm soát đảo Kharg và các cơ sở hạ tầng dầu khí khác, nắm quyền kiểm soát hoàn toàn thị trường dầu khí của họ, giống như những gì chúng tôi đã làm với Venezuela,” ông nói.
Đảo Kharg hiện là cửa ngõ xuất khẩu dầu quan trọng nhất của Iran. Phần lớn lượng dầu xuất khẩu của nước này – thường vào khoảng 2 triệu thùng/ngày, tương đương khoảng 2% nguồn cung dầu toàn cầu – được vận chuyển thông qua hòn đảo này, chủ yếu tới Trung Quốc.
Đáp lại tuyên bố của ông Trump, Chủ tịch Ủy ban An ninh Quốc gia Quốc hội Iran, ông Ebrahim Azizi, cảnh báo Tổng thống Mỹ sẽ phải nhận “phản ứng mạnh mẽ và đau đớn hơn nhiều” nếu đưa ra bất kỳ quyết định quân sự nào mà Tehran cho là “thiếu tính toán”.
Chiến sự kéo dài, giá dầu vẫn biến động thận trọng
Cuộc chiến bùng phát từ cuối tháng 2 sau khi Mỹ và Israel mở các đợt không kích quy mô lớn nhằm vào Iran. Xung đột đã khiến hàng nghìn người thiệt mạng, chủ yếu tại Iran và Lebanon, đồng thời đẩy giá năng lượng toàn cầu tăng mạnh.
Tuy nhiên, bất chấp những lời đe dọa mới từ Washington, giá dầu trong phiên giao dịch ngày 11/6 chỉ biến động nhẹ khi giới đầu tư cân nhắc giữa rủi ro địa chính trị và thực tế nguồn cung đã bị ảnh hưởng từ nhiều tuần trước.
Các chuyên gia lưu ý rằng việc kiểm soát đảo Kharg có thể không làm gián đoạn thêm hoạt động xuất khẩu dầu của Iran trong ngắn hạn, bởi phần lớn dòng chảy dầu mỏ từ nước này đã bị đình trệ sau khi Mỹ áp đặt biện pháp phong tỏa đối với xuất khẩu dầu Iran.
Động thái đó diễn ra sau khi Tehran trên thực tế siết chặt hoạt động hàng hải tại eo biển Hormuz – tuyến vận tải chiến lược vận chuyển khoảng một phần năm lượng dầu giao dịch trên thế giới cùng khối lượng lớn khí tự nhiên hóa lỏng (LNG).
Đàm phán vẫn tiếp diễn phía sau chiến trường
Dù giao tranh leo thang, ba nguồn tin Iran cùng các quan chức phương Tây cho biết các cuộc thương lượng hậu trường giữa Mỹ và Iran vẫn đang được thúc đẩy.
Một nguồn tin Iran nhận định: “Về mặt quân sự, cuộc chiến này đang đi vào ngõ cụt. Người Mỹ không đạt được các mục tiêu của họ thông qua tấn công quân sự. Trong khi đó, các cuộc đàm phán đã đạt được tiến triển nhất định.”
Theo các nguồn tin, một trong những vấn đề quan trọng còn tồn đọng là cơ chế giải ngân hàng tỷ USD tài sản của Iran đang bị phong tỏa ở nước ngoài.
Iran muốn số tiền này được giải ngân trực tiếp cho Tehran, trong khi Mỹ muốn thực hiện từng giai đoạn và chủ yếu phục vụ mục đích nhân đạo.
Ngoài ra, Tehran còn yêu cầu chấm dứt các cuộc tấn công của Israel tại Lebanon, dỡ bỏ các lệnh trừng phạt kinh tế và công nhận quyền kiểm soát của Iran đối với eo biển Hormuz.
Về phía Washington, chính quyền ông Trump yêu cầu Iran phải chấm dứt mọi hạn chế đối với hoạt động hàng hải tại Hormuz và bảo đảm nước này không phát triển vũ khí hạt nhân. Tehran nhiều lần bác bỏ cáo buộc theo đuổi chương trình vũ khí hạt nhân.
“Đàm phán bằng bom”
Trong nhiều tháng qua, ông Trump liên tục khẳng định một thỏa thuận đang ở rất gần. Tuy nhiên, những phát biểu gần đây của giới chức Mỹ cho thấy áp lực quân sự đang được sử dụng như một phần trong chiến lược đàm phán.
Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Pete Hegseth ngày 10/6 tuyên bố: “Nếu cần phải đàm phán bằng bom, chúng tôi sẽ đàm phán bằng bom, và chúng tôi làm điều đó rất giỏi.”
Trả lời Fox News ngày 11/6, ông Trump xác nhận Mỹ vẫn duy trì các cuộc tiếp xúc với Iran.
“Chúng tôi vẫn đang nói chuyện với họ. Nhưng thành thật mà nói, lựa chọn tôi thích nhất vẫn là kiểm soát đảo Kharg. Chỉ là tôi không chắc nước Mỹ có sẵn sàng đi xa đến mức đó hay không,” ông nói.
Ông đồng thời cảnh báo các đợt ném bom trong tương lai có thể “lớn hơn và mạnh hơn rất nhiều”.
Theo đánh giá của các chuyên gia quân sự, nếu Washington thực sự muốn chiếm đảo Kharg, Mỹ sẽ phải triển khai lực lượng trên bộ. Dù mục tiêu này có thể đạt được tương đối nhanh nhờ ưu thế quân sự áp đảo, các binh sĩ Mỹ sẽ phải đối mặt với nguy cơ hứng chịu các cuộc tấn công bằng tên lửa và máy bay không người lái từ Iran trong suốt chiến dịch.
Theo Reuters, Axios
