Nhiều tháng sau khi xung đột giữa Iran và Mỹ bùng phát, cùng với đợt leo thang giao tranh mới với Israel, cuộc sống thường nhật của người dân Iran ngày càng bị bao trùm bởi hai mối quan tâm lớn: chiến tranh và mưu sinh.
Tại thủ đô Tehran, trong hai ngày qua, nhiều người vẫn đến cơ quan làm việc như thường lệ nhưng tâm trí luôn hướng về những tin tức mới nhất liên quan đến nguy cơ chiến sự lan rộng, trong bối cảnh Tổng thống Mỹ Donald Trump tiếp tục tuyên bố rằng một thỏa thuận với Tehran vẫn có thể đạt được.
Một nhân viên văn phòng 33 tuổi tại phía tây Tehran cho biết người dân vẫn liên tục kiểm tra điện thoại để cập nhật tình hình. Tuy nhiên, khi nghe thấy những tiếng nổ lớn vang lên từ xa vào giữa trưa ngày 8/6, tiếp theo là thêm ít nhất hai tiếng nổ khác trong đêm, không phải ai cũng lập tức bỏ chạy.
“Ở một mức độ nào đó, bạn dần quen với điều này và vẫn tiếp tục làm việc, trò chuyện như thể mọi thứ đều bình thường. Nhưng thực tế thì hoàn toàn không bình thường chút nào,” người này chia sẻ với Al Jazeera và đề nghị được giấu tên.
Trước đó, quân đội Israel đã tiến hành các đợt không kích nhằm vào Tehran cùng nhiều thành phố khác của Iran, đồng thời tấn công một tổ hợp hóa dầu tại Bandar-e Mahshahr ở phía tây nước này. Các cuộc tấn công diễn ra sau khi Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) phóng tên lửa về phía Israel nhằm đáp trả cuộc không kích nhằm vào khu Dahiyeh ở vùng ngoại ô phía nam thủ đô Beirut của Lebanon.
Giới lãnh đạo Israel tuyên bố các đợt tấn công mới có thể tiếp tục được triển khai, trong khi Tehran cảnh báo sẽ có những đòn đáp trả mạnh mẽ hơn nếu Lebanon tiếp tục bị tấn công.
Dù các vụ phóng tên lửa hiện đã tạm dừng, căng thẳng vẫn ở mức cao. Trước đó, Iran và Mỹ đã liên tục đấu hỏa lực về đêm trong hơn một tuần. Cùng lúc đó, Washington vẫn duy trì các biện pháp phong tỏa và trừng phạt, khiến nền kinh tế vốn đã gặp nhiều khó khăn của Iran càng thêm áp lực.
Tối 8/6, Tổng thống Donald Trump còn cáo buộc Iran bắn hạ một trực thăng quân sự Apache của Mỹ tại eo biển Hormuz và tuyên bố Washington “phải có phản ứng” trước vụ việc.
Trong một quán cà phê nhỏ ở trung tâm Tehran, một nữ nhân viên tiếp thị số cho biết cô không tin Iran và Mỹ có thể đạt được một thỏa thuận lâu dài, đồng nghĩa với việc tương lai vẫn đầy bất ổn.
“Hai bên đơn giản là không thể hòa hợp với nhau,” cô nói. “Làm sao họ có thể đạt được thỏa thuận khi bên này nói một đằng còn bên kia lại nói một nẻo?”
Một huấn luyện viên thể hình tại Tehran cho rằng hai nước có thể công bố một thỏa thuận tạm thời nào đó, nhưng điều đó cũng chưa chắc mang lại hy vọng cho nhiều người Iran.
“Trong kịch bản tốt nhất, nó chỉ giúp trì hoãn mọi chuyện đến sau World Cup hoặc thêm vài tháng nữa. Nhưng đó cũng chỉ là vài tháng mà cuộc sống của chúng tôi tiếp tục khó khăn hơn,” anh nói với Al Jazeera, đồng thời nhận định rằng xung đột cuối cùng vẫn sẽ quay trở lại.
Nền kinh tế đang bị bào mòn từng ngày
Trong lúc các bên tiếp tục đấu khẩu và căng thẳng quân sự chưa có dấu hiệu hạ nhiệt, người dân Iran phải đối mặt với một thực tế khắc nghiệt hơn nhiều: duy trì cuộc sống bình thường ngày càng trở nên khó khăn.
Chủ quán cà phê tại Tehran cho biết ông đã buộc phải loại bỏ nhiều món khỏi thực đơn vì giá nguyên liệu liên tục biến động trong khi nhu cầu khách hàng giảm mạnh.
Hiện tại, ông phải trả mức giá cao gấp khoảng 2,5 lần cho cùng một kilogram cà phê so với chỉ ba tuần trước. Nếu so với chưa đầy bốn năm trước, giá nguyên liệu đã tăng tới khoảng 20 lần.
“Mỗi lần đọc tin tức hay nghe ông Trump nói có thể đạt được thỏa thuận trong hai ngày hoặc hai tuần nữa là tôi lại đau đầu,” ông nói. “Điều duy nhất tôi biết là chính tôi đang bị nghiền nát bởi tất cả chuyện này.”
Theo ông, hầu hết những người ông tiếp xúc hằng ngày vì công việc, từ chủ tiệm bánh, chủ cửa hàng tạp hóa đến khách hàng, đều than phiền về tình trạng giá cả leo thang.
“Nhiều người bán hàng nói rằng giá họ bán hôm nay nhanh chóng trở nên lạc hậu so với giá nhập hàng tiếp theo.”
Những khó khăn này cũng xuất hiện ở nhiều lĩnh vực khác của nền kinh tế. Truyền thông quốc tế dẫn lời các chủ doanh nghiệp Iran cho biết họ ngày càng khó dự đoán chi phí nguyên liệu và giá bán trong tương lai. Không ít người cho rằng việc lập kế hoạch kinh doanh theo tháng, thậm chí theo tuần, đã trở nên gần như bất khả thi trong bối cảnh xung đột và các biện pháp hạn chế thương mại liên tục tác động tới thị trường.
Nền kinh tế Iran từ lâu đã phải đối mặt với lạm phát kéo dài, bắt nguồn từ tình trạng quản lý yếu kém, tham nhũng và tác động tích lũy của các lệnh trừng phạt Mỹ khiến nước này bị cô lập khỏi nhiều thị trường quốc tế.
Tuy nhiên, chiến tranh và các biện pháp phong tỏa đã khiến tình hình xấu đi nhanh chóng.
Theo số liệu của Trung tâm Thống kê Iran được dẫn trong bài viết, lạm phát theo năm đã vượt 83% vào cuối tháng 5. Riêng lạm phát thực phẩm lên tới 130%.
Nhiều mặt hàng thiết yếu như dầu ăn và trứng hiện có giá cao gấp hơn bốn lần so với cùng kỳ năm trước.
Tác động của chiến tranh và phong tỏa không chỉ thể hiện qua các con số thống kê. Theo nhiều báo cáo quốc tế gần đây, đồng rial của Iran tiếp tục mất giá mạnh, khiến chi phí nhập khẩu thực phẩm, thuốc men và nguyên liệu sản xuất tăng vọt. Nhiều doanh nghiệp nhỏ phải thu hẹp hoạt động hoặc tạm đóng cửa vì sức mua suy giảm, trong khi các hộ gia đình ngày càng khó duy trì mức sống trước đây. Một số chuyên gia nhận định nền kinh tế Iran đang chịu áp lực lớn nhất trong nhiều năm qua khi chiến sự kéo dài tiếp tục làm gia tăng bất ổn trên mọi lĩnh vực.
Internet vẫn là nỗi lo thường trực
Khi những đoạn video ghi lại cảnh tên lửa Iran được phóng từ Kermanshah và nhiều địa điểm khác hướng về Israel lan truyền trên mạng xã hội hôm đầu tuần, nhiều người dân lập tức lo ngại chính quyền sẽ tiếp tục hạn chế hoặc cắt internet như những lần trước.
Một thanh niên sống ở phía tây Tehran cho biết anh đã chuẩn bị sẵn nhiều gói VPN để đề phòng tình huống mạng Internet bị phong tỏa.
“Tôi đã mua một gói 10 GB và còn dự phòng thêm hai gói khác,” anh nói với Al Jazeera.
Dù việc cắt mạng hoàn toàn đã không xảy ra, tốc độ internet tại Iran vẫn bị hạn chế đáng kể.
Lưu lượng truy cập chỉ mới được khôi phục một phần vào cuối tháng 5, sau gần 3 tháng gián đoạn nghiêm trọng do các biện pháp hạn chế mà chính quyền áp dụng với lý do an ninh.
Một số quan chức và những người ủng hộ chính quyền thậm chí còn chỉ trích Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian vì không tiếp tục duy trì tình trạng phong tỏa internet hoàn toàn cho đến khi chiến tranh kết thúc.
Tương lai vẫn phủ bóng bất định
Trong khi đó, các nỗ lực ngoại giao vẫn chưa mang lại bước đột phá rõ ràng. Dù Tổng thống Donald Trump nhiều lần tuyên bố một thỏa thuận với Tehran có thể đạt được trong thời gian ngắn, các nhà quan sát cho rằng khoảng cách giữa hai bên vẫn còn rất lớn, đặc biệt liên quan tới chương trình hạt nhân, các lệnh trừng phạt và vai trò của Iran tại Trung Đông.
Điều này khiến nhiều người dân Iran tin rằng tình trạng bất ổn hiện nay có thể còn kéo dài trong nhiều tháng tới.
Trong khi đó, vào mỗi buổi tối, tại nhiều tuyến phố ở Tehran, những nhóm người ủng hộ chính quyền vẫn tập trung dưới sự bảo vệ của lực lượng an ninh để vẫy cờ và hô khẩu hiệu phản đối Mỹ và Israel.
Tuy nhiên, số lượng người tham gia hiện đã giảm đáng kể so với thời điểm những ngày đầu cuộc chiến bùng phát.
Theo AJ, Euronews, Guardian
