Bộ trưởng Chiến tranh Mỹ Pete Hegseth đã xác nhận Washington tiến hành các cuộc tấn công nhằm vào những “cơ sở trọng yếu” của Iran theo chỉ đạo của Tổng thống Donald Trump, đồng thời cho rằng đây là một phần trong nỗ lực buộc Tehran chấp nhận một thỏa thuận ngừng bắn lâu dài.
Phát biểu với báo giới hôm 10/6 tại thành phố Tampa, bang Florida, khi rời trụ sở Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) – cơ quan phụ trách các hoạt động quân sự của Washington tại Trung Đông và một phần châu Á – ông Hegseth cho biết quân đội Mỹ đã sẵn sàng cho một đợt tấn công quy mô mới.
Những phát biểu này tiếp nối các cảnh báo cứng rắn từ Tổng thống Donald Trump, người trước đó tuyên bố Iran sẽ “phải trả giá” vì kéo dài các cuộc đàm phán quá lâu.
“CENTCOM sẽ rất bận rộn trong đêm nay bởi Tổng thống Trump đã nói rằng chúng ta sẽ đánh Iran thật mạnh, và chúng ta sẽ làm điều đó,” ông Hegseth nói.
Ông cho biết vừa hoàn tất việc rà soát kế hoạch tác chiến cùng Đô đốc Bradley Cooper, Tư lệnh CENTCOM.
“Các cuộc tấn công diễn ra trong đêm nay sẽ mạnh mẽ và dứt khoát,” ông nhấn mạnh. “Nếu cần tiếp tục vào đêm mai, chúng cũng sẽ mạnh mẽ và dứt khoát như vậy.”
Không lâu sau phát biểu của Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ, CENTCOM đăng tải thông báo trên mạng xã hội xác nhận tiến hành các “cuộc không kích tự vệ bổ sung” vào lúc 17h15 theo giờ bờ Đông nước Mỹ (4h00 sáng 11/6, giờ VN).
Theo CENTCOM, các cuộc tấn công được thực hiện nhằm đáp trả “những hành động gây hấn liên tục và vô cớ của Iran”.
Chỉ vài phút sau tuyên bố này, hãng thông tấn nhà nước IRNA của Iran đưa tin hàng loạt vụ nổ đã xảy ra tại Bandar Abbas, đảo Qeshm, Gorgan và Hengam. Hệ thống phòng không tại tỉnh Fars cũng được kích hoạt.
Lệnh ngừng bắn mong manh tiếp tục rạn nứt
Đây là ngày thứ hai liên tiếp Mỹ tiến hành các cuộc tấn công nhằm vào Iran, làm gia tăng sức ép đối với thỏa thuận ngừng bắn vốn đã rất mong manh được thiết lập từ ngày 8/4.
Cuộc xung đột hiện nay bắt đầu từ ngày 28/2, khi chính quyền Tổng thống Trump tham gia cùng Israel trong chiến dịch quân sự nhằm vào Iran.
Cả Washington và Tel Aviv đều khẳng định chiến dịch này là cần thiết để ngăn chặn Iran sở hữu vũ khí hạt nhân, dù Tehran nhiều năm qua liên tục phủ nhận việc theo đuổi chương trình chế tạo bom nguyên tử.
Tuy nhiên, các lý do mà chính quyền Mỹ đưa ra để biện minh cho cuộc chiến đã nhiều lần thay đổi.
Trước đây, Ngoại trưởng Marco Rubio từng nói Washington hành động theo hướng “đánh phủ đầu” vì biết Israel sắp tiến hành chiến dịch quân sự và muốn ngăn chặn nguy cơ trả đũa. Sau đó, ông Rubio đã rút lại phát biểu này.
Trong lần xuất hiện mới nhất, ông Hegseth cho rằng nguyên nhân trực tiếp dẫn đến đợt tấn công mới là sự thất vọng của Mỹ trước cách thức đàm phán của Iran.
“Như Tổng thống Trump đã nói, họ cứ liên tục gõ gõ từng chút một. Bạn có thể nhận ra khi ai đó đang cố kéo dài và mặc cả trong một thỏa thuận,” ông nói. “Thay vì những cú gõ đó, thứ họ nhận được sẽ là bom Mỹ rơi xuống các cơ sở trọng yếu ở Iran.”
Trực thăng Apache bị bắn hạ trở thành chất xúc tác
Sau khi lệnh ngừng bắn tạm thời được công bố hôm 8/4, phần lớn các cuộc giao tranh quy mô lớn giữa Mỹ và Iran đã lắng xuống.
Tuy nhiên, căng thẳng bùng phát trở lại sau vụ một trực thăng tấn công AH-64 Apache của Mỹ bị bắn hạ gần eo biển Hormuz vào đêm thứ Hai.
Tổng thống Trump hôm 12/8 quy trách nhiệm cho Iran về vụ việc. Dù không có quân nhân Mỹ nào thiệt mạng hoặc bị thương, ông tuyên bố Washington “buộc phải đáp trả”.
Trong khi đó, ông Hegseth khẳng định Mỹ không muốn quay trở lại một cuộc chiến toàn diện với Iran. Theo ông, mục tiêu của các đòn tấn công mới là tạo sức ép nhằm khởi động lại các cuộc đàm phán đang đình trệ.
“Không phải vì chúng tôi muốn tái khởi động một cuộc chiến,” ông nói. “Mà vì Bộ Chiến tranh cần thiết lập các điều kiện cần thiết để đạt được thỏa thuận mà Tổng thống Trump mong muốn.”
Hiện hai bên vẫn bất đồng sâu sắc về tương lai chương trình hạt nhân của Iran cũng như vấn đề dỡ bỏ các lệnh trừng phạt kinh tế.
Lo ngại về nguy cơ tấn công hạ tầng dân sự
Trong nhiều tuần qua, ông Trump liên tục đe dọa sẽ tấn công các cây cầu và cơ sở hạ tầng năng lượng của Iran nếu Tehran không nhượng bộ.
Có thời điểm, ông cảnh báo rằng “cả một nền văn minh sẽ phải chết” nếu Mỹ mở rộng các cuộc tấn công.
Những phát biểu này đã làm dấy lên các lo ngại về nhân quyền. Theo luật pháp quốc tế, việc cố ý nhắm mục tiêu vào cơ sở hạ tầng dân sự có thể bị coi là tội ác chiến tranh.
Trong cuộc họp báo tại Tampa, một phóng viên đã đặt câu hỏi trực tiếp với ông Hegseth về khả năng Mỹ tấn công các cây cầu, hệ thống điện hoặc các mục tiêu dân sự khác.
“Nếu các cây cầu hay cơ sở hạ tầng điện lực bị tấn công thì điều đó có thể bị coi là tội ác chiến tranh hay không?” phóng viên hỏi.
Ông Hegseth bác bỏ câu hỏi này, cho rằng đó là cách đặt vấn đề “thiếu thiện chí” và cáo buộc phóng viên đang “nghi ngờ động cơ” của quân đội Mỹ.
Tuy nhiên, ông không loại trừ khả năng một số cơ sở hạ tầng dân sự có thể nằm trong danh sách mục tiêu.
Iran tuyên bố không lùi bước
Về phía Tehran, giới lãnh đạo Iran phát tín hiệu rõ ràng rằng nước này không có ý định nhượng bộ trước áp lực quân sự.
Sau loạt cuộc không kích đầu tiên của Mỹ trong tuần này, Iran đã đáp trả bằng các cuộc tấn công nhằm vào các căn cứ quân sự Mỹ tại Kuwait, Jordan và Bahrain.
Nhiều nhà phân tích chính trị cho rằng phát biểu của ông Hegseth cho thấy Washington đang quay trở lại với chiến lược “ngoại giao pháo hạm” – sử dụng sức mạnh quân sự để đạt được các mục tiêu chính trị.
“Nếu cần đàm phán bằng bom đạn thì chúng tôi sẽ đàm phán bằng bom đạn,” Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ tuyên bố.
Phóng viên Alan Fisher của Al Jazeera nhận định những phát biểu này đánh dấu một bước chuyển đáng chú ý trong cách tiếp cận của chính quyền Trump.
“Nhiều người cho rằng những gì xảy ra trong đêm qua đã vượt xa một vụ trực thăng bị bắn hạ,” ông nói.
Theo Fisher, Nhà Trắng hiện vẫn tránh tuyên bố thỏa thuận ngừng bắn ngày 8/4 đã sụp đổ hoàn toàn. Tuy nhiên, chính quyền Mỹ dường như đang cố sử dụng các đòn tấn công quân sự như một đòn bẩy nhằm tạo ra không gian ngoại giao cho thỏa thuận mà ông Trump mong muốn.
Theo AJ, IRNA
