Làn sóng bùng nổ của trí tuệ nhân tạo (AI) đang tạo ra khối tài sản khổng lồ chưa từng có, nhưng đồng thời cũng làm gia tăng tốc độ tập trung của cải vào tay một nhóm nhỏ các ông trùm công nghệ trên thế giới.
Theo thống kê của nhà kinh tế học người Pháp Gabriel Zucman, tổng tài sản của các tỷ phú toàn cầu đã tăng với tốc độ đáng kinh ngạc trong 15 năm qua. Nếu năm 2009 con số này mới ở mức 4.500 tỷ USD thì đến năm 2024 đã vọt lên 14.200 tỷ USD, và năm nay tiếp tục tăng lên 20.100 tỷ USD, tương đương gần 1/5 tổng sản lượng kinh tế toàn cầu trong một năm.
Những con số này không chỉ phản ánh số lượng tỷ phú ngày càng nhiều hay mức độ giàu có ngày càng lớn, mà còn cho thấy của cải đang được tập trung nhanh hơn vào tay một nhóm nhỏ người giàu nhất thế giới. Theo phân tích của tờ The New York Times, cơn sốt AI là một trong những động lực quan trọng thúc đẩy xu hướng này.
AI đẩy giá trị các “gã khổng lồ” công nghệ lên tầm cao mới
Trong vài năm gần đây, dòng vốn đầu tư khổng lồ đã đổ vào một số tập đoàn công nghệ hàng đầu như Nvidia, Microsoft, Apple, Alphabet, Meta và TSMC. Mỗi doanh nghiệp hiện đều có giá trị vốn hóa vượt 1.000 tỷ USD, mang lại khối tài sản khổng lồ cho các nhà sáng lập và cổ đông đời đầu.
Một ví dụ khác là SpaceX, công ty được cho là đang chuẩn bị niêm yết với mức định giá khoảng 1.770 tỷ USD. Nếu thương vụ diễn ra thành công, tỷ lệ sở hữu 42% của Elon Musk có thể giúp ông trở thành người đầu tiên trên thế giới sở hữu tài sản vượt ngưỡng 1.000 tỷ USD.
Thị trường chứng khoán trở thành “cỗ máy tạo của cải”
Theo các báo, thị trường chứng khoán vẫn là công cụ tạo ra tài sản hiệu quả nhất cho giới siêu giàu.
Tại Mỹ, nhóm 0,1% hộ gia đình giàu nhất đang nắm giữ lượng cổ phiếu trị giá khoảng 13.700 tỷ USD, gần gấp đôi tổng giá trị cổ phiếu mà 90% hộ gia đình ở nhóm dưới cùng sở hữu (khoảng 7.100 tỷ USD).
Điều đó đồng nghĩa với việc khi cổ phiếu công nghệ tăng giá, những người hưởng lợi lớn nhất thường không phải các nhà đầu tư nhỏ lẻ mà là tầng lớp giàu có nhất.
Tuy nhiên, người lao động lại ngày càng nhận phần nhỏ hơn trong chiếc bánh kinh tế. Trong khi tài sản của giới tỷ phú tăng mạnh, phần lợi ích mà người lao động nhận được từ tăng trưởng kinh tế lại có xu hướng thu hẹp.
Các chuyên gia cho rằng sự suy giảm vai trò của công đoàn, quá trình tự động hóa và phổ cập AI, làn sóng dịch chuyển sản xuất ra nước ngoài, cùng với các chính sách thuế ưu đãi dành cho thu nhập từ đầu tư đã khiến tốc độ gia tăng tài sản từ vốn vượt xa tốc độ tăng lương của người lao động.
The New York Times nhận định việc Mỹ cắt giảm thuế doanh nghiệp trong những năm gần đây đã giúp lợi nhuận doanh nghiệp tăng lên đáng kể. Các công ty cũng đẩy mạnh mua lại cổ phiếu quỹ, qua đó hỗ trợ giá cổ phiếu tăng cao hơn và tiếp tục làm giàu cho các cổ đông lớn.
Lo ngại sự hình thành tầng lớp tài phiệt cha truyền con nối
Ngày càng nhiều học giả cảnh báo rằng nếu khối tài sản khổng lồ tiếp tục được tích lũy thông qua lợi nhuận đầu tư và thừa kế, trong khi thiếu các cơ chế đánh thuế hiệu quả, xã hội có thể chứng kiến sự hình thành của một tầng lớp siêu giàu mang tính cha truyền con nối và rất khó bị phá vỡ.
Theo các chuyên gia, đây có thể trở thành một trong những thách thức lớn nhất đối với bất bình đẳng kinh tế toàn cầu trong kỷ nguyên AI, khi công nghệ vừa tạo ra lượng của cải chưa từng có, vừa làm gia tăng khoảng cách giữa người sở hữu vốn và người lao động.
Theo Worldjournal
