Theo Đài Phát thanh Canada (CBC) ngày 9/6, cảnh sát khu vực Peel thuộc tỉnh Ontario đã công bố vụ việc gây chấn động ngành hàng không nước này: một cơ trưởng bị cáo buộc điều khiển máy bay thương mại trong suốt 17 năm dù không sở hữu loại giấy phép bắt buộc theo quy định.
Người này hiện đối mặt với hàng loạt cáo buộc, gồm gian lận, gây cản trở hoạt động của cơ quan công quyền và hai tội danh sử dụng giấy tờ giả mạo. Hãng hàng không Air Canada xác nhận nghi phạm là một phi công của hãng, đồng thời cho biết cơ quan quản lý hàng không Canada đã đưa ra các biện pháp xử lý liên quan.
Điều khiển hơn 900 chuyến bay trong 17 năm
Tại cuộc họp báo ngày 9/6 theo giờ địa phương, cảnh sát cho biết vụ việc được phát hiện trong khuôn khổ cuộc điều tra gian lận quy mô lớn mang tên “Project Icarus”. Ngày 1/6, nhà chức trách đã bắt giữ Geoffrey Wall, 59 tuổi, cư trú tại thành phố Barrie, tỉnh Ontario trước khi ông ta nghỉ hưu.
Theo điều tra, từ năm 2009 đến năm 2025, Geoffrey Wall đã điều khiển hơn 900 chuyến bay nội địa và quốc tế với các dòng máy bay thân rộng như Boeing 767, Boeing 777 và Boeing 787 Dreamliner, phục vụ hàng chục nghìn hành khách. Thu nhập hàng năm của ông được cho là gần 3 triệu USD.
Wall hiện đối mặt với 7 cáo buộc hình sự, bao gồm hành vi lừa đảo với giá trị trên 5.000 đô la Canada, làm giả giấy tờ và cản trở hoạt động tư pháp. Bộ GTVT Can cho biết đã tiến hành điều tra và áp dụng các biện pháp xử phạt hành chính, song không công bố chi tiết. Nhà chức trách nhấn mạnh rằng trong nhiều năm, Wall chịu trách nhiệm bảo đảm an toàn cho hàng ngàn hành khách của Air Canada, dù trên thực tế không đáp ứng đầy đủ các yêu cầu về chứng chỉ hành nghề.
Cảnh sát cho biết Geoffrey Wall bắt đầu sự nghiệp hàng không của mình từ năm 1998 và được thăng chức cơ trưởng vào năm 2009. Ông bị cáo buộc sử dụng giấy phép phi công giả để đánh lừa Air Canada và Bộ Giao thông Vận tải (GTVT) Canada, đồng thời tìm cách che giấu hành vi bằng cách cung cấp thông tin sai lệch cho cơ quan điều tra.
Không có giấy phép cơ trưởng nhưng vẫn vượt qua các kỳ kiểm tra
Geoffrey Wall bị phát hiện không sở hữu Giấy phép phi công vận tải hàng không (Airline Transport Pilot Licence - ATPL), loại chứng chỉ bắt buộc đối với cơ trưởng các chuyến bay thương mại.
Sự việc đã khiến cơ quan quản lý hàng không Canada mở cuộc điều tra, trước khi phát triển thành một vụ án hình sự. Quá trình xác minh sau đó cho thấy giấy phép mà Wall sử dụng là tài liệu giả mạo.
Tuy nhiên, hãng Air Canada nhấn mạnh vụ việc không gây ra nguy cơ trực tiếp đối với an toàn bay, bởi Wall vẫn sở hữu giấy phép phi công thương mại hợp lệ và liên tục vượt qua các bài kiểm tra kỹ năng, năng lực chuyên môn theo quy định. Hãng cũng xác nhận người này không còn làm việc cho Air Canada nữa.
Air Canada cho biết tất cả phi công của hãng đều phải trải qua các cuộc đánh giá nghiêm ngặt và định kỳ. Theo quy định hiện hành, phi công của hãng phải tham gia huấn luyện bắt buộc 6 tháng một lần và trải qua kiểm tra năng lực bay hằng năm do các giám khảo được Bộ GTVT phê chuẩn thực hiện. Ngoài ra, hãng cũng đối chiếu và xác minh hồ sơ giấy phép phi công hai lần mỗi năm.
Sau khi vụ việc bị phanh phui, Air Canada đã tiến hành rà soát nội bộ nhưng hiện chưa phát hiện thêm trường hợp vi phạm tương tự.
Trong khi đó, Hiệp hội phi công hàng không Bắc Mỹ (Air Line Pilots Association, ALPA), tổ chức công đoàn đại diện cho các phi công hãng hàng không, khẳng định an toàn của hành khách và tổ bay luôn là ưu tiên hàng đầu. Hiệp hội nhấn mạnh ngành hàng không vẫn duy trì các tiêu chuẩn nghiêm ngặt về cấp phép, tuân thủ quy định và năng lực chuyên môn.
“Giống bác sĩ gia đình đi mổ não”
Dù vậy, cảnh sát địa phương cho rằng tính chất vụ việc là đặc biệt nghiêm trọng. Ông Nick Milinovich, phó cảnh sát trưởng khu vực Peel, nhận định: “Vụ việc chẳng khác nào một bác sĩ chỉ có giấy phép hành nghề bác sĩ gia đình nhưng lại thực hiện phẫu thuật não trong phòng khám của mình”.
Theo cảnh sát khu vực Peel, nghi vấn xuất hiện vào tháng 3/2025 khi Wall trải qua một cuộc kiểm tra giám sát định kỳ tại Toronto Pearson International Airport và xuất trình các giấy tờ chứng nhận bị cho là có dấu hiệu bất thường. Sự việc đã khiến cơ quan quản lý hàng không Canada mở cuộc điều tra, trước khi phát triển thành một vụ án hình sự. Quá trình xác minh sau đó cho thấy giấy phép mà Wall sử dụng là tài liệu giả mạo.
Toàn bộ chuyên án được đặt mật danh “Project Icarus” (Dự án Icarus). Quá trình xác minh sau đó cho thấy giấy phép mà Wall sử dụng là tài liệu giả mạo. Sau khi bị bắt ngày 1/6, Wall được tại ngoại và dự kiến sẽ ra hầu tòa vào cuối tháng này.
Trong tuyên bố chính thức, Air Canada cho biết các phi công của hãng phải tham gia huấn luyện định kỳ 6 tháng một lần. Hãng khẳng định Wall, người đã có 27 năm làm việc tại đây, luôn “đạt hoặc vượt các yêu cầu trong các đợt huấn luyện định kỳ”, thể hiện đầy đủ năng lực cần thiết để điều khiển các máy bay cỡ lớn một cách an toàn. Theo hãng, không có bằng chứng cho thấy hành vi của Wall đã gây nguy hiểm cho hành khách.
Tuy nhiên, Air Canada nhấn mạnh rằng việc sở hữu giấy phép phù hợp là một mắt xích quan trọng trong hệ thống bảo đảm an toàn nhiều lớp của ngành hàng không. Vì vậy, hãng xem đây là vụ việc đặc biệt nghiêm trọng và cho biết sau cuộc rà soát nội bộ, chưa phát hiện thêm trường hợp vi phạm tương tự.
Dẫu vậy, ông John Gradek, giảng viên ngành quản lý hàng không của McGill University, cho rằng nếu Wall thực sự không có giấy phép phù hợp nhưng vẫn vượt qua các đợt kiểm tra định kỳ và tiếp tục được giao điều khiển máy bay, thì cả Bộ GTVT Canada lẫn Air Canada đều phải chịu một phần trách nhiệm.
“Ông ấy có thể là một phi công rất giỏi,” Gradek nói. “Nhưng điều đó không đồng nghĩa với việc ông ấy có đủ tư cách pháp lý để điều khiển máy bay”.
Theo HK01, UDN
