Theo các thống kê quốc tế mới nhất, tổng chi tiêu cho kho vũ khí hạt nhân của 9 quốc gia sở hữu vũ khí hạt nhân trên thế giới trong năm 2025 đã lên mức cao kỷ lục, gần 119 tỷ USD, tăng khoảng 20% so với năm trước (tương đương tăng gần 17 tỷ USD). Riêng Mỹ chi nhiều hơn tổng cộng 8 quốc gia còn lại.
Một báo cáo khác cũng cho biết thế giới đã ghi nhận tới 65 cuộc xung đột trong năm qua – mức cao nhất kể từ khi Thế chiến II kết thúc.
Chi tiêu hạt nhân tăng vọt, AI làm gia tăng rủi ro
Tổ chức Chiến dịch Quốc tế xóa bỏ vũ khí hạt nhân (International Campaign to Abolish Nuclear Weapons - ICAN) - mạng lưới gồm hàng trăm tổ chức phi chính phủ trên thế giới, thành lập năm 2007 với mục tiêu thúc đẩy việc cấm và tiến tới loại bỏ hoàn toàn vũ khí hạt nhân; từng được trao giải Nobel Hòa bình năm 2017 vì những nỗ lực thúc đẩy giải trừ vũ khí hạt nhân trên phạm vi toàn cầu - hôm 9/6 đã công bố báo cáo thường niên, cảnh báo căng thẳng địa chính trị đang làm xuất hiện dấu hiệu của một cuộc chạy đua vũ trang hạt nhân mới. Theo ICAN, nhiều quốc gia không chỉ tăng chi tiêu hiện tại mà còn lên kế hoạch tiếp tục đầu tư mạnh vào năng lực hạt nhân trong nhiều thập niên tới.
Tổ chức này đặc biệt lo ngại việc trí tuệ nhân tạo (AI) ngày càng được tích hợp vào các hệ thống quân sự có thể làm gia tăng nguy cơ sử dụng vũ khí hạt nhân do các quyết định được đưa ra với tốc độ nhanh hơn và ít sự kiểm soát của con người hơn.
Một ngày chi cho vũ khí hạt nhân đủ nuôi sống hơn 2 triệu người
Toàn bộ 9 quốc gia sở hữu vũ khí hạt nhân đều tăng chi tiêu trong năm 2025. Mỹ đứng đầu với 69,2 tỷ USD, vượt tổng mức chi của 8 nước còn lại cộng lại.
ICAN chỉ trích việc ngân sách dành cho vũ khí hạt nhân tiếp tục phình to trong bối cảnh nguồn lực dành cho các hoạt động nhân đạo toàn cầu đang suy giảm. Theo tổ chức này, tổng chi tiêu hạt nhân năm 2025 tương đương ngân sách hoạt động của Liên Hợp Quốc trong 32 năm. Chỉ riêng số tiền chi cho vũ khí hạt nhân trong một ngày cũng đủ để mua lương thực cứu trợ cho hơn 2 triệu người.
Số cuộc xung đột giữa các quốc gia tăng gấp đôi
Báo cáo thường niên “Xu hướng xung đột: Tổng quan toàn cầu giai đoạn 1946–2025” (Conflict Trends: A Global Overview, 1946–2025) do Viện Nghiên cứu hòa bình Oslo (PRIO) công bố ngày 9/6 cho thấy năm 2025 có tới 65 cuộc xung đột liên quan ít nhất một quốc gia, mức cao nhất kể từ năm 1945.
Đáng chú ý, số cuộc đối đầu trực tiếp giữa các quốc gia đã tăng gấp đôi lên 8 cuộc, mức cao nhất trong vòng 80 năm. Các điểm nóng được nêu gồm cuộc chiến giữa Nga và Ukraine, các hoạt động quân sự của Israel tại Syria, cùng các căng thẳng biên giới giữa India và Pakistan, cũng như giữa Thái Lan và Campuchia.
Xét theo khu vực, châu Phi vẫn là nơi chịu ảnh hưởng nặng nề nhất với 29 cuộc xung đột, tiếp theo là châu Á, Trung Đông, châu Mỹ và châu Âu.
Thương vong dân thường tăng đột biến
Báo cáo cho biết năm 2025 là năm có mức độ chết chóc nghiêm trọng thứ ba kể từ khi Chiến tranh Lạnh kết thúc, với khoảng 245.000 người thiệt mạng do giao tranh hoặc bạo lực chính trị.
Đặc biệt, số dân thường thiệt mạng trong các vụ tấn công nhằm vào dân thường đã lên tới 76.500 người, cao gấp hơn 5 lần so với con số 14.200 của năm 2024.
Nhà nghiên cứu Siri Aas Rustad, một trong những người soạn thảo bản báo cáo thường niên nói trên của PRIO nhận định nhiều cuộc xung đột cường độ cao đang diễn ra đồng thời khiến thế giới “hầu như không có thời gian để hồi phục”. Bà cho rằng Israel hiện là một trong những quốc gia có hoạt động quân sự mạnh nhất, khi cùng lúc can dự vào các mặt trận ở Gaza, Syria, Lebanon, Iran và các cuộc đối đầu với lực lượng Houthi.
Bà Rustad cũng cho rằng việc ông Donald Trump trở lại Nhà Trắng đã kéo theo nhiều căng thẳng mới về thương mại và địa chính trị, đồng thời chỉ trích HĐBA Liên Hợp Quốc chưa thể phát huy vai trò trong việc ngăn chặn các cuộc khủng hoảng hiện nay.
Kho vũ khí hạt nhân hiện nay có nguy cơ gia tăng
9 quốc gia sở hữu vũ khí hạt nhân hiện nay trên thế giới bao gồm hai nhóm: Nhóm 5 nước được công nhận là quốc gia hạt nhân theo Hiệp ước Không phổ biến vũ khí hạt nhân (NPT): Mỹ, Nga, Trung Quốc, Anh, Pháp. Đây là những nước đã thử vũ khí hạt nhân trước ngày 1/1/1967 và được NPT công nhận là "quốc gia có vũ khí hạt nhân".
Nhóm 4 nước ngoài NPT hoặc không được NPT công nhận: Ấn Độ (không tham gia NPT), Pakistan (không tham gia NPT), Israel (không tham gia NPT và duy trì chính sách "mập mờ hạt nhân"), Triều Tiên (từng tham gia NPT nhưng tuyên bố rút khỏi hiệp ước năm 2003).
Theo báo cáo SIPRI Yearbook 2025 của Viện Nghiên cứu Hòa bình Quốc tế Stockholm (SIPRI), thế giới hiện sở hữu khoảng 12.241 đầu đạn hạt nhân, trong đó Nga và Mỹ chiếm gần 90% tổng số đầu đạn toàn cầu, với lần lượt khoảng 5.459 và 5.177 đầu đạn; Trung Quốc: khoảng 600 đầu đạn và đang tăng nhanh nhất; Pháp: khoảng 290 đầu đạn; Anh: khoảng 225 đầu đạn; Ấn Độ: khoảng 180 đầu đạn; Pakistan: khoảng 170 đầu đạn; Israel: khoảng 90 đầu đạn; Triều Tiên: khoảng 50 đầu đạn hoặc đủ vật liệu để chế tạo số lượng tương đương.
Điều đáng chú ý là dù tổng số đầu đạn toàn cầu tuy đã giảm mạnh so với đỉnh hơn 70.000 đầu đạn thời Chiến tranh Lạnh, các cường quốc hiện nay lại đang đầu tư mạnh vào hiện đại hóa và nâng cấp kho hạt nhân, khiến nhiều tổ chức như ICAN và SIPRI cảnh báo nguy cơ xuất hiện một cuộc chạy đua vũ trang hạt nhân mới.
Theo Singtao, Thenewslens
