Các nhà lãnh đạo châu Âu đã đồng loạt phản ứng mạnh mẽ trước lời đe dọa của Tổng thống Mỹ Donald Trump về việc áp đặt các mức thuế quan mới nếu họ phản đối nỗ lực “mua” Greenland, coi tối hậu thư này là “hoàn toàn sai trái” và “không thể chấp nhận”.
Hôm 17/1 vừa qua, ông Trump tuyên bố 8 đồng minh châu Âu sẽ phải đối mặt với các mức thuế ngày càng tăng – khởi điểm 10% từ ngày 1/2 và nâng lên 25% vào ngày 1/6 – nếu không đạt được thỏa thuận để Washington có thể “mua” vùng lãnh thổ Bắc Cực này. Greenland là một vùng lãnh thổ bán tự trị, thuộc Vương quốc Đan Mạch.
Theo tuyên bố của ông Trump trên mạng xã hội Truth Social, hàng hóa của 8 quốc gia thành viên NATO xuất khẩu sang Mỹ sẽ chịu thuế leo thang “cho đến khi đạt được một Thỏa thuận về việc mua lại Hoàn toàn và Trọn vẹn Greenland”.
Danh sách các quốc gia bị nhắm tới gồm Đan Mạch, Na Uy, Thụy Điển, Pháp, Đức, Anh, Hà Lan và Phần Lan.
Các lãnh đạo châu Âu nhanh chóng lên tiếng phản đối. Thủ tướng Anh Keir Starmer hôm 18/1 tuyên bố rằng “việc áp thuế lên các đồng minh chỉ vì họ theo đuổi an ninh tập thể của NATO là hoàn toàn sai trái”. Tổng thống Pháp Emmanuel Macron gọi các biện pháp này là “không thể chấp nhận”.
“Người châu Âu sẽ đáp trả theo cách thống nhất và phối hợp nếu các biện pháp này được xác nhận. Chúng tôi sẽ bảo đảm rằng chủ quyền châu Âu được tôn trọng”, ông Macron viết trên mạng xã hội X.
Chủ tịch Ủy ban châu Âu Ursula von der Leyen và Chủ tịch Hội đồng châu Âu Antonio Costa cũng ra tuyên bố chung, khẳng định Liên minh châu Âu (EU) “hoàn toàn đoàn kết với Đan Mạch và người dân Greenland”. Tuyên bố cho biết EU vẫn cam kết tiếp tục đối thoại, sau các cuộc trao đổi giữa Đan Mạch, Greenland và các quan chức cấp cao Mỹ hồi tuần trước, dù các cuộc đàm phán này chưa mang lại đột phá ngoại giao.
Tuy nhiên, Ngoại trưởng Đan Mạch Lars Løkke Rasmussen cho biết lời đe dọa thuế quan của ông Trump đã đến “như một cú sốc”, đặc biệt sau “cuộc gặp mang tính xây dựng” với Phó Tổng thống Mỹ J.D. Vance và Ngoại trưởng Marco Rubio.
Theo Reuters, EU đã triệu tập một cuộc họp khẩn cấp, dự kiến diễn ra lúc 16h00 giờ London hôm Chủ nhật.
Tổng thống Phần Lan Alexander Stubb – cũng như Thủ tướng Anh Keir Starmer, được cho là có mối quan hệ khá tốt với ông Trump – kêu gọi các bên giữ bình tĩnh và tiếp tục đối thoại. Tuy vậy, ông cảnh báo rằng các mức thuế bổ sung, nếu được áp dụng bên cạnh mức thuế 15% hiện nay đối với hàng xuất khẩu EU sang Mỹ và 10% đối với hàng hóa của Anh, sẽ gây tổn hại nghiêm trọng.
“Giữa các đồng minh, các vấn đề nên được giải quyết bằng thảo luận, chứ không phải bằng sức ép”, ông Stubb viết trên X. “Các quốc gia châu Âu đoàn kết với nhau. Chúng tôi nhấn mạnh các nguyên tắc về toàn vẹn lãnh thổ và chủ quyền. Chúng tôi ủng hộ Đan Mạch và Greenland. Đối thoại với Mỹ vẫn tiếp tục. Thuế quan sẽ làm suy yếu mối quan hệ xuyên Đại Tây Dương và có nguy cơ tạo ra một vòng xoáy suy thoái nguy hiểm”.
Đan Mạch và các nước láng giềng châu Âu đã nhiều lần tìm cách thuyết phục ông Trump từ bỏ ý định thâu tóm Greenland, đặc biệt sau khi Tổng thống Mỹ tuyên bố hồi đầu tháng rằng ông sẽ cân nhắc “mọi lựa chọn” để giành quyền kiểm soát hòn đảo giàu tài nguyên này, bao gồm cả việc sử dụng sức mạnh quân sự.
Ông Trump cho rằng việc Mỹ sở hữu Greenland là yếu tố then chốt đối với an ninh quốc gia Mỹ, đồng thời khẳng định điều này sẽ ngăn Nga và Trung Quốc giành được chỗ đứng tại khu vực. Bắc Kinh và Moscow đã chỉ trích gay gắt các tuyên bố của ông Trump, gọi đây là “cái cớ cho những lợi ích ích kỷ”.
Bản thân Greenland đã nhiều lần bác bỏ các động thái tiếp cận của ông Trump. Dù đa số người dân Greenland, theo các cuộc thăm dò dư luận, mong muốn độc lập khỏi Đan Mạch, phần lớn cũng không muốn trở thành một phần của Mỹ.
Hôm thứ Bảy, các cuộc biểu tình đã nổ ra tại Nuuk, thủ phủ của Greenland. Người biểu tình giương cao các biểu ngữ tái khẳng định lập trường của chính quyền đảo và của Đan Mạch rằng: “Greenland không phải để bán”.
Theo CNBC
