Trong cấu trúc Hải quân Mỹ, tàu sân bay hạt nhân là biểu tượng của năng lực triển khai sức mạnh toàn cầu. Một trong những đại diện tiêu biểu là USS Abraham Lincoln (CVN-72), tàu sân bay thuộc lớp Nimitz. Với kích thước khổng lồ, không đoàn hùng hậu và hệ thống phòng thủ nhiều tầng, con tàu này được đánh giá là một trong những mục tiêu khó bị tấn công nhất trên đại dương hiện nay.
"Thành phố nổi" 100.000 tấn
USS Abraham Lincoln được đưa vào biên chế năm 1989, là chiếc thứ 5 trong số 10 tàu sân bay lớp Nimitz. Tàu có lượng giãn nước toàn tải khoảng 100.000 tấn, chiều dài 332,8 m, chiều rộng tối đa (tính cả sàn đáp) gần 76,8 m và mớn nước hơn 12 m. Kích thước này đưa nó vào nhóm tàu chiến lớn nhất từng được chế tạo.
Hệ thống động lực gồm 2 lò phản ứng hạt nhân, cung cấp năng lượng cho 4 turbine hơi nước và 4 trục chân vịt, cho phép tàu đạt tốc độ trên 30 hải lý/giờ. Nhờ sử dụng năng lượng hạt nhân, tàu có thể hoạt động liên tục khoảng 20-25 năm trước khi cần tiếp nhiên liệu hạt nhân. Vòng đời thiết kế của tàu lên tới khoảng 50 năm.
Tổng quân số USS Abraham Lincoln có thể chứa đến 5.000 người, bao gồm khoảng 3.000 thủy thủ vận hành tàu và 2.000-2.500 nhân sự thuộc không đoàn trên hạm. Sàn đáp được trang bị 4 máy phóng hơi nước và 4 dây hãm đà, cho phép triển khai cường độ cao với hàng trăm lượt cất - hạ cánh mỗi ngày trong tình huống tác chiến.
Về chi phí, một tàu lớp Nimitz vào cuối thập niên 1980 có giá đóng mới khoảng 4-5 tỷ USD (theo giá thời điểm đó). Tuy nhiên, giá trị thực tế của USS Abraham Lincoln nằm ở vai trò "căn cứ không quân di động" có thể hiện diện ở bất kỳ khu vực nào có đại dương tiếp cận, không phụ thuộc vào căn cứ trên bộ.
Lớp phòng thủ thứ nhất: Lực lượng máy bay trên tàu và đánh chặn từ xa
Khó khăn lớn nhất đối với bất kỳ đối thủ nào muốn tấn công USS Abraham Lincoln là phải vượt qua vòng phòng thủ từ xa do không đoàn trên tàu đảm nhiệm.
Theo lý thuyết, tàu có thể mang khoảng 60-70 máy bay, bao gồm:
- Khoảng 44-48 tiêm kích đa nhiệm F/A-18.
- 4-5 máy bay cảnh báo sớm E-2C/D Hawkeye.
- 4-6 máy bay tác chiến điện tử EA-18G Growler.
- 6-8 trực thăng MH-60R/S (chống ngầm, vận tải, cứu hộ).
Máy bay E-2 Hawkeye được trang bị radar cảnh báo sớm có khả năng phát hiện mục tiêu trên không ở khoảng cách trên 300 km. Nhờ đó, nhóm tác chiến có thể phát hiện sớm máy bay hoặc tên lửa đối phương, tạo thời gian phản ứng kịp thời.
Các tiêm kích F/A-18 có thể mang tên lửa không đối không tầm trung và tầm xa, thực hiện nhiệm vụ đánh chặn trước khi phương tiện mang tên lửa của đối phương tiếp cận phạm vi phóng hiệu quả. Trong khi đó, EA-18G Growler thực hiện gây nhiễu điện tử, làm suy giảm khả năng hoạt động của radar và hệ thống dẫn đường đối phương.
Nói cách khác, để tiếp cận được tàu sân bay, đối phương trước hết phải vượt qua một "vòm phòng không di động" có bán kính hàng trăm km, được tạo ra bởi chính các máy bay xuất phát từ tàu.
Lớp phòng thủ thứ hai và thứ ba: Tự vệ trên tàu và lá chắn từ nhóm tác chiến
Nếu vượt qua được vòng đánh chặn từ xa, mối đe dọa vẫn phải đối mặt với hệ thống phòng thủ cận chiến của chính tàu và các tàu hộ tống.
Trên USS Abraham Lincoln, cấu hình tiêu chuẩn của lớp Nimitz bao gồm:
- 2-3 bệ phóng tên lửa phòng không tầm ngắn RIM-7 Sea Sparrow hoặc RIM-162 ESSM.
- 2-3 hệ thống pháo phòng thủ tầm cực gần Phalanx CIWS 20 mm, với tốc độ bắn khoảng 4.500 viên/phút, dùng để tiêu diệt mục tiêu ở cự ly rất ngắn.
- Hệ thống mồi bẫy và gây nhiễu nhằm đánh lạc hướng tên lửa dẫn đường bằng radar hoặc hồng ngoại.
Đây là lớp phòng thủ cuối cùng bảo vệ thân tàu trước tên lửa chống hạm hoặc máy bay đột phá.
Tuy nhiên, trên thực tế thì USS Abraham Lincoln hiếm khi hoạt động một mình. Do đó, lớp phòng thủ thứ ba của tàu sân bay này có thể kể đến biên đội tác chiến tàu sân bay, bao gồm:
- Một tàu tuần dương trang bị hệ thống Aegis.
- 2-3 tàu khu trục mang hệ thống Aegis.
- Một tàu ngầm tấn công hạt nhân.
- Các tàu tiếp vận.
Các tàu Aegis sử dụng radar mảng pha và hệ thống ống phóng thẳng đứng (VLS), có thể mang hàng chục đến hơn 90 tên lửa phòng không tầm xa như SM-2 hoặc SM-6. Những tên lửa này tạo lớp đánh chặn ngoài cùng ở khoảng cách hàng trăm km.
Mục tiêu khó bị đánh bại
Như vậy, một tên lửa chống hạm muốn đánh trúng USS Abraham Lincoln phải vượt qua ít nhất ba tầng: tiêm kích đánh chặn trên không, tên lửa phòng không tầm xa của tàu hộ tống và cuối cùng là lớp phòng thủ tầm ngắn cùng CIWS trên chính tàu sân bay.
Bên cạnh đó, thân tàu được chia thành nhiều khoang kín nước, kết hợp với hệ thống kiểm soát hư hại được huấn luyện thường xuyên, giúp tăng đáng kể khả năng sống sót khi bị trúng đòn.
USS Abraham Lincoln không chỉ là một tàu sân bay 100.000 tấn mà là trung tâm của một cấu trúc phòng thủ - tấn công nhiều tầng, trải rộng trên không, mặt biển và dưới biển. Với không đoàn 60-70 máy bay, hệ thống phòng không cận chiến và sự bảo vệ của nhóm tác chiến mang tên lửa tầm xa, con tàu này tạo ra một "pháo đài di động" trên đại dương.
Chính sự kết hợp giữa quy mô, động lực hạt nhân, công nghệ cảm biến - tác chiến điện tử và mạng lưới phòng thủ nhiều lớp đã khiến USS Abraham Lincoln trở thành một trong những mục tiêu khó tấn công nhất trong chiến tranh hải quân hiện đại.
