Trung Quốc đang tiến hành điều tra thương vụ Tập đoàn Mỹ Meta mua lại công ty khởi nghiệp AI Manus nhằm xác định liệu thương vụ này có vi phạm các quy định liên quan đến xuất khẩu công nghệ và đầu tư ra nước ngoài của nước này hay không.
Theo các quy định liên quan, một số loại công nghệ khi xuất khẩu phải được chính phủ Trung Quốc phê duyệt, bao gồm hệ thống trí tuệ nhân tạo mang tính tương tác. Công ty Manus đặt trụ sở tại Singapore nhưng do các kỹ sư Trung Quốc sáng lập và công ty mẹ Butterfly Effect lại nằm ở Trung Quốc. Trước đó, Trung Quốc cũng từng viện dẫn lý do tương tự để khẳng định họ có quyền phê duyệt cuối cùng đối với thương vụ bán mảng hoạt động tại Mỹ của TikTok.
Tại cuộc họp báo thường kỳ ngày 8/1, khi trả lời câu hỏi liên quan đến việc xem xét thương vụ Meta mua lại nền tảng trí tuệ nhân tạo Manus, người phát ngôn Bộ Thương mại Trung Quốc Hà Á Đông cho biết, chính phủ Trung Quốc luôn ủng hộ doanh nghiệp tiến hành hoạt động kinh doanh xuyên quốc gia và hợp tác công nghệ quốc tế trên cơ sở tuân thủ pháp luật và cùng có lợi.
Tuy nhiên, ông nói thêm, cần nhấn mạnh rằng các doanh nghiệp khi thực hiện đầu tư ra nước ngoài, xuất khẩu công nghệ, đưa dữ liệu ra nước ngoài hay tiến hành các hoạt động sáp nhập và mua lại xuyên biên giới, đều phải tuân thủ các quy định pháp luật của Trung Quốc và hoàn tất các thủ tục theo luật định.
Ông nói: “Bộ Thương mại sẽ phối hợp với các cơ quan liên quan để đánh giá và điều tra mức độ phù hợp của thương vụ này với các quy định về kiểm soát xuất khẩu, xuất nhập khẩu công nghệ và đầu tư ra nước ngoài”.
Tháng 3 năm ngoái, Manus tung ra một công cụ trí tuệ nhân tạo có khả năng tự xây dựng website và thực hiện các tác vụ lập trình cơ bản, thu hút sự chú ý mạnh từ Thung lũng Silicon. Khi đó, ngành công nghệ Mỹ còn đang chấn động vì việc startup Trung Quốc DeepSeek công bố phát triển được hệ thống AI hiệu năng cao với chi phí thấp hơn nhiều so với các doanh nghiệp hàng đầu của Mỹ. Tính đến tháng 12 năm ngoái, Manus cho biết doanh thu định kỳ hàng năm của họ đã vượt 100 triệu USD.
Manus là một startup về trí tuệ nhân tạo (AI) chuyên phát triển các “AI agents” (tác nhân AI tự động) - tức là AI có thể thực thi các nhiệm vụ phức tạp như nghiên cứu thị trường, phân tích dữ liệu, viết mã, hoặc xử lý tài liệu mà không cần chỉ đạo liên tục từ con người. Mục tiêu công nghệ: AI agent tự động hoàn thành nhiệm vụ thay vì chỉ trả lời câu hỏi như ChatGPT và được xem là một bước tiến mạnh trong lĩnh vực đưa AI vượt ra ngoài chatbot thông thường.
Nhà sáng lập và CEO Manus là Tiêu Hoằng (Xiao Hong). Ban đầu công ty đặt trụ sở chính tại Bắc Kinh (Trung Quốc), nhưng sau đó đã chuyển hoạt động sang Singapore trước khi được Meta mua. Tiêu Hoằng sinh năm 1993 là người Cát An, tỉnh Giang Tây, tốt nghiệp Đại học Khoa học và Công nghệ Hoa Trung, được giới truyền thông đánh giá là một tài năng AI hiếm có sánh ngang ông chủ DeepSeek Lương Văn Phong.
Thương vụ Meta mua lại Manus với giá 2 tỷ USD đã khép lại một năm Meta vung tiền chi cho đội ngũ nghiên cứu AI. Hồi tháng 6/2025, Meta đã thực hiện khoản đầu tư lớn nhất kể từ sau thương vụ mua WhatsApp năm 2014, rót 14,3 tỷ USD vào startup Scale AI — doanh nghiệp chuyên cung cấp dữ liệu huấn luyện cho các hệ thống AI. Meta không tiết lộ các điều khoản cụ thể của thương vụ với Manus.
Việc Trung Quốc mở cuộc điều tra diễn ra trong bối cảnh Mỹ và Trung Quốc đều đang theo sát số phận của mảng hoạt động TikTok tại Mỹ, cũng như câu hỏi liệu cơ quan quản lý có chặn doanh nghiệp Trung Quốc tiếp cận chip AI do Nvidia sản xuất hay không. Giới chức Trung Quốc đã kêu gọi các doanh nghiệp trong nước chuyển sang dùng chip nội địa và cảnh báo chip Nvidia tiềm ẩn rủi ro.
Đối với nhiều startup công nghệ Trung Quốc, việc tạo ra một sản phẩm toàn cầu mang tính bùng nổ như TikTok là khát vọng chung. Tuy nhiên, không công ty nào muốn lặp lại tình cảnh của ByteDance, công ty mẹ TikTok — nơi các lãnh đạo từng phải tham gia điều trần trước Quốc hội Mỹ liên quan tới mối quan hệ với chính phủ Trung Quốc.
Áp lực giám sát gắt gao từ cả Washington và Bắc Kinh đang buộc các nhà khởi nghiệp Trung Quốc phải lựa chọn hai con đường tăng trưởng: hoặc tập trung sâu vào thị trường Trung Quốc, hoặc hướng ra người dùng toàn cầu ngoài Trung Quốc. Với những doanh nghiệp không tiếp cận được nhà đầu tư quốc tế, lựa chọn thứ nhất thường là con đường duy nhất.
Trong một bài viết trên blog, giáo sư Thôi Phàm (Cui Fan) thuộc Đại học Kinh tế & Thương mại Quốc tế Bắc Kinh nhận xét rằng khi xây dựng các quy tắc kiểm soát xuất khẩu công nghệ, giới chức Trung Quốc cần cân nhắc triển vọng tăng trưởng của các doanh nghiệp này.
Hiện cả Meta và Manus đều chưa đưa ra bình luận về thông tin thương vụ mua Manus bị điều tra.
Trong quá trình huấn luyện hệ thống AI của mình, Manus đã sử dụng các mô hình do nhiều công ty phát triển, trong đó có Alibaba (Trung Quốc) và Anthropic (Mỹ). Các nhà đầu tư ban đầu của Manus bao gồm hai cựu nhân viên từng đầu tư cho ứng dụng Robinhood.
Theo Wforum, Cls
