CNN ngày 21/5 theo giờ địa phương dẫn lời hai nguồn tin tình báo cho biết, trong 6 tuần ngừng bắn kể từ đầu tháng 4 đến nay, Iran đã tái khởi động một phần hoạt động sản xuất UAV; đồng thời tình báo Mỹ cũng cho rằng tốc độ tái thiết quân đội Iran vượt xa dự đoán. Trong khi đó, Thượng viện Mỹ vừa thúc đẩy một nghị quyết về quyền phát động chiến tranh, thì Hạ viện lại bất ngờ hủy bỏ cuộc bỏ phiếu liên quan.
Bốn nguồn tin tiết lộ Iran đang khôi phục năng lực quân sự của mình, bao gồm việc tái thiết các căn cứ tên lửa, bệ phóng và năng lực sản xuất các hệ thống vũ khí chủ chốt từng bị Mỹ và Israel phá hủy trong cuộc xung đột trước đó. Điều này đồng nghĩa rằng nếu Tổng thống Mỹ Donald Trump nối lại chiến dịch ném bom, Iran vẫn sẽ là mối đe dọa lớn đối với các đồng minh của Mỹ trong khu vực.
Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian khi gặp Tổng tư lệnh quân đội Amir Hatami, đã tuyên bố chính phủ sẽ toàn lực hỗ trợ các lực lượng vũ trang. Ông Hatami cũng khẳng định quân đội Iran sẽ đáp trả mọi mối đe dọa và hành động xâm lược bằng phản ứng “kiên quyết và khiến đối phương phải hối hận”.
Các quan chức Mỹ nói với CNN rằng thời gian khôi phục sản xuất các loại linh kiện, vũ khí khác nhau là không giống nhau, nhưng đánh giá của cộng đồng tình báo cho thấy Iran có thể khôi phục hoàn toàn năng lực tấn công bằng UAV chỉ trong vòng 6 tháng; Iran “đã vượt xa mọi mốc thời gian tái thiết mà giới tình báo Mỹ từng nêu ra”.
Các cuộc tấn công bằng UAV là mối lo ngại đặc biệt đối với các đồng minh của Mỹ trong khu vực. Nếu xung đột tái diễn, Iran có thể bù đắp cho năng lực sản xuất tên lửa đã bị suy giảm bằng cách tăng cường các đợt tấn công bằng UAV nhằm vào Israel và các quốc gia vùng Vịnh — những nơi đều nằm trong tầm bắn của cả hai loại vũ khí này.
Ông Trump nhiều lần đe dọa sẽ nối lại chiến dịch quân sự chống Iran nếu hai bên không đạt được thỏa thuận chấm dứt chiến tranh. Hôm 19/5 vừa qua, ông còn công khai tuyên bố rằng mình từng “chỉ còn cách việc tái khởi động ném bom đúng một giờ đồng hồ”, cho thấy các năng lực quân sự nói trên của Iran hoàn toàn có thể được sử dụng trở lại.
Theo các nguồn tin, nguyên nhân khiến tốc độ tái thiết của Iran vượt xa dự đoán là nhờ sự hỗ trợ từ Nga và Trung Quốc, cùng với việc các đợt không kích của Mỹ và Israel gây thiệt hại ít hơn dự đoán ban đầu.
Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu trong cuộc phỏng vấn với CBS tuần trước cũng tuyên bố rằng Trung Quốc đang cung cấp cho Iran “các linh kiện để chế tạo tên lửa”. Trong khi đó, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Trung Quốc Quách Gia Côn (Guo Jiakun) bác bỏ cáo buộc này trong một cuộc họp báo, cho rằng đó là thông tin “không dựa trên sự thật”.
Người phát ngôn của Bộ Tư lệnh trung tâm (CENTCOM) từ chối bình luận, nói rằng bộ tư lệnh không thảo luận các vấn đề liên quan đến tình báo. Người phát ngôn chính của Lầu Năm Góc là Sean Parnell thì tuyên bố với CNN rằng: “Quân đội Mỹ là lực lượng mạnh nhất thế giới và có mọi thứ cần thiết để hành động vào thời điểm và địa điểm do Tổng thống lựa chọn”. Ông nói thêm: “Chúng tôi đã thực hiện nhiều chiến dịch thành công tại các bộ tư lệnh tác chiến, đồng thời bảo đảm quân đội Mỹ sở hữu kho năng lực hùng hậu để bảo vệ người dân và lợi ích của mình”.
Theo các đánh giá tình báo Mỹ gần đây, dù chịu thiệt hại nặng nề từ các cuộc không kích Mỹ - Israel, Iran vẫn duy trì được năng lực tên lửa đạn đạo, tấn công UAV và phòng không. Điều này có nghĩa là việc tái thiết năng lực sản xuất quân sự của Iran không phải bắt đầu từ con số 0. Hai nguồn tin trước đó nói với CNN rằng tình báo Mỹ cho thấy Iran vẫn còn hàng nghìn UAV — tương đương khoảng 50% năng lực UAV của nước này.
Tình báo Mỹ cũng cho thấy phần lớn tên lửa hành trình phòng thủ bờ biển của Iran vẫn còn nguyên vẹn. Điều này phù hợp với thực tế Mỹ không tập trung chiến dịch không kích vào các tài sản quân sự ven biển, dù vẫn tấn công tàu thuyền. Các tên lửa này là năng lực then chốt giúp Iran đe dọa hoạt động vận tải hàng hải tại eo Hormuz.
Trước đó vào tháng 4, CNN từng đưa tin rằng cộng đồng tình báo Mỹ tin rằng khoảng một nửa số bệ phóng tên lửa của Iran vẫn còn tồn tại sau các cuộc không kích của quân đội Mỹ. Tuy nhiên, theo các nguồn tin tình báo, một báo cáo gần đây đã nâng tỷ lệ tên lửa tồn tại lên khoảng hai phần ba, một phần vì thời gian ngừng bắn đã giúp Iran có cơ hội đào lại các bệ phóng và tên lửa có thể từng bị chôn vùi do các kho ngầm bị sập cửa sau các đợt không kích của Mỹ và Israel trước đó.
Tư lệnh CENTCOM, Đô đốc Cooper từng phát biểu tại phiên điều trần trước Ủy ban Quân vụ Hạ viện Mỹ rằng: “Chiến dịch Epic Fury đã làm suy yếu nghiêm trọng tên lửa đạn đạo và UAV của Iran, đồng thời phá hủy 90% nền công nghiệp quốc phòng của họ, bảo đảm Iran không thể phục hồi trong nhiều năm”.
Tuy nhiên, phát biểu của ông Cooper lại trái ngược rõ rệt với các đánh giá tình báo Mỹ về khả năng tái thiết quân sự của Iran và thời gian cần thiết để thực hiện điều đó. Hai nguồn tin nói với CNN rằng các đánh giá tình báo không phù hợp với mô tả của vị tư lệnh CENTCOM.
Một nguồn tin nắm rõ các đánh giá tình báo Mỹ gần đây cho biết thiệt hại đối với nền công nghiệp quốc phòng Iran có thể chỉ khiến tiến trình tái thiết chậm lại vài tháng chứ không phải nhiều năm. Ngoài ra, một phần nền công nghiệp quốc phòng Iran vẫn còn nguyên vẹn, điều này có thể giúp đẩy nhanh hơn nữa việc khôi phục một số năng lực quân sự nhất định.
Theo Dongfang, CNA
