Các cuộc không kích của Mỹ và Israel vào Iran đã đẩy Trung Đông vào khủng hoảng, làm gián đoạn các tuyến vận tải toàn cầu và gây ra hàng loạt khó khăn cho hoạt động kinh doanh xe cũ của ông Umar Ali Hyder Ali tại Nhật Bản.
Ông Hyder Ali, sống tại Nhật Bản hơn 20 năm, chuyên xuất khẩu xe cũ từ quê hương thứ hai của mình sang các khu vực Nam Á, Trung Đông và châu Phi – nơi những chiếc xe Nhật được ưa chuộng nhờ độ bền và tình trạng tốt, nhờ các quy định kiểm định nghiêm ngặt.
Chỉ vài ngày sau khi chiến tranh bùng nổ, ông nhận tin một lô hàng hơn 500 chiếc xe của mình bị mắc kẹt trên biển – tàu không thể cập cảng Sri Lanka vì cảng đã quá tải do hàng hóa chuyển hướng từ Dubai.
“Những chiếc xe chúng tôi đã gửi sang Sri Lanka gần như ‘nằm chờ’ giữa đại dương vì không còn chỗ cập cảng”, ông nói, cho biết lô hàng chỉ được dỡ xuống cảng Hambantota vào tuần trước, chậm hơn hơn 10 ngày.
Khó khăn của ông Hyder Ali phản ánh tác động rộng lớn của khủng hoảng Trung Đông và việc phong tỏa eo biển Hormuz đối với ngành buôn xe cũ tại Nhật Bản và Hàn Quốc – phần lớn là các doanh nghiệp nhỏ nhưng tạo nên một ngành công nghiệp toàn cầu quy mô lớn.
Tắc nghẽn cảng đã gây ra “sự hoảng loạn” trong một số công ty vận tải Nhật Bản. Theo ông Hyder Ali, một số hãng đã hủy chuyến, số khác đề xuất chuyển hàng sang các cảng ở Pakistan hoặc Trung Quốc, thậm chí có hãng yêu cầu đặt cọc 5.000 USD cho mỗi chiếc xe. Một số xe có thể phải đưa ngược trở lại Nhật Bản.
Công ty Kobe Motor của ông tại Yokohama xuất khẩu khoảng 18.000 xe mỗi năm, chủ yếu sang Sri Lanka, nơi các dòng xe Toyota và Honda cỡ nhỏ rất được ưa chuộng. Hiện ông còn khoảng 50 xe sang đã qua sử dụng – gồm Rolls-Royce, Lamborghini và Ferrari – đang bị dỡ hàng tại Sri Lanka và Trung Quốc vì tàu không thể tới Dubai, nơi khách hàng Trung Đông đang chờ.
Vận chuyển bằng đường hàng không có thể là giải pháp, nhưng chi phí quá cao khiến chỉ những khách hàng giàu có nhất mới có thể chấp nhận.
Năm ngoái, Nhật Bản và Hàn Quốc xuất khẩu tổng cộng 19 tỷ USD xe cũ, trong đó Nhật chiếm hơn một nửa. Hơn 1/3 trong số 883.000 xe cũ Hàn Quốc xuất khẩu đã được đưa tới Trung Đông.
UAE là thị trường lớn nhất của xe cũ Nhật Bản, với 224.000 xe – tương đương khoảng 15% tổng lượng xuất khẩu.
Eo biển Hormuz – tuyến hàng hải hẹp giữa Iran và Oman – là điểm nghẽn chính đối với các tuyến vận chuyển qua Dubai. Nếu chiến tranh kéo dài, các nhà xuất khẩu sẽ phải đối mặt với áp lực chồng chất: giá dầu và chi phí vận tải tăng, biến động tỷ giá, giá đấu giá giảm và nguy cơ cắt giảm tuyến vận chuyển.
Xuất khẩu từ Hàn Quốc đình trệ
Tại Hàn Quốc, xung đột đã khiến hoạt động xuất khẩu bị đình trệ đúng vào mùa cao điểm (tháng 3–9), khi nhu cầu thường tăng nhờ hoạt động du lịch và xây dựng tại Trung Đông.
Tại cảng Incheon – nơi khoảng 80% xe được xuất sang Trung Đông – hoạt động đã giảm mạnh, theo ông Kang Tae-yang.
Hơn 70% số xe của ông hiện đang bị tồn kho, trong khi một số tàu đang trên biển phải tạm dừng hoặc đổi hướng. Xe trong kho không thể di chuyển do gián đoạn vận tải, còn những xe đã lên tàu thì chưa tới được điểm đến.
Một số tàu dự kiến dỡ hàng tại các địa điểm thay thế ở Trung Đông hoặc xa hơn để tránh eo biển Hormuz. Các đại lý cho biết đây chủ yếu là quyết định của các hãng vận tải.
“Mỗi khi chiến tranh nổ ra, chúng tôi không còn lựa chọn nào khác ngoài việc chờ đợi”, ông Jin Jae-woong, Chủ tịch Automobile International, nói.
Các mẫu xe như Hyundai Avante MD và Kia K3 rất được ưa chuộng tại Trung Đông.
Ông Jin cho biết xung đột xảy ra đúng thời điểm giá xe thường bắt đầu tăng, và công ty ông đang phải trả khoảng 40 triệu won mỗi tháng để lưu kho các xe đã mua.
Ông dự định tranh thủ mua vào khi giá giảm, đặt cược rằng nhu cầu sẽ phục hồi khi chiến tranh kết thúc.
Một số nhà xuất khẩu đang tìm thị trường thay thế, nhưng lựa chọn rất hạn chế. “Bạn không thể đơn giản chuyển hướng sang châu Phi hay Mỹ Latinh”, ông Yun Seung-hyun nói, cho rằng các thị trường này không đủ sức hấp thụ thêm nguồn cung.
Các container công ty ông gửi từ cuối tháng 1 lẽ ra đã tới cảng Jebel Ali vào đầu tháng 3, nhưng vẫn bị trì hoãn, trong khi các tàu của HMM mắc kẹt gần Mumbai. Giá dầu tăng cũng khiến chi phí vận chuyển leo thang.
Với hơn một nửa trong khoản doanh thu 6,6 tỷ won mỗi năm phụ thuộc vào UAE, sự gián đoạn này là rủi ro lớn, đặc biệt khi không biết hàng hóa trên biển cuối cùng sẽ đi về đâu.
“Hiện tại gần như không có giải pháp nào”, ông Yun nói.
Theo Reuters
