Các nỗ lực nhằm chấm dứt cuộc chiến giữa Mỹ và Iran dường như rơi vào bế tắc khi hai bên tiếp tục đọ hỏa lực tại Vịnh Ba Tư trong hôm 8/5, trong khi một đánh giá tình báo Mỹ kết luận rằng Tehran có thể chịu đựng được lệnh phong tỏa hải quân trong nhiều tháng.
Một đánh giá của Cơ quan Tình báo Trung ương Mỹ (CIA) cho thấy Iran sẽ chưa phải chịu áp lực kinh tế nghiêm trọng từ lệnh phong tỏa các cảng của Mỹ trong khoảng 4 tháng nữa, theo một quan chức Mỹ nắm rõ vấn đề. Điều này cho thấy đòn bẩy của Washington đối với Tehran vẫn còn hạn chế trong bối cảnh hai bên tìm cách chấm dứt cuộc xung đột vốn không được cử tri Mỹ ủng hộ.
Tờ Washington Post là đơn vị đầu tiên đưa tin về đánh giá này.
Một quan chức tình báo cấp cao gọi bản phân tích của CIA là “sai sự thật”, cho rằng lệnh phong tỏa “đang gây ra thiệt hại thực sự và ngày càng nghiêm trọng — cắt đứt thương mại, làm sụt giảm nguồn thu và đẩy nhanh sự sụp đổ có hệ thống của nền kinh tế.”
Những ngày gần đây chứng kiến các đợt giao tranh dữ dội nhất trong và quanh eo biển Hormuz kể từ khi lệnh ngừng bắn bắt đầu cách đây một tháng, trong khi Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE) tiếp tục bị tấn công trở lại vào thứ Sáu.
Washington đang chờ phản hồi của Tehran đối với đề xuất của Mỹ nhằm chính thức chấm dứt chiến tranh trước khi bước vào các cuộc đàm phán về những vấn đề gây tranh cãi hơn, bao gồm chương trình hạt nhân của Iran.
“Chúng ta sẽ biết điều gì đó ngay hôm nay,” Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio nói với các phóng viên tại Rome trước đó trong ngày. “Chúng tôi đang chờ phản hồi từ họ.”
Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran cho biết Tehran vẫn đang cân nhắc phản hồi của mình và chưa có thông báo nào được đưa ra tính đến giữa buổi chiều tại Washington, tức gần nửa đêm ở Tehran.
Giao tranh tiếp diễn trên eo biển
Trong khi đó, các cuộc đụng độ lẻ tẻ giữa lực lượng Iran và tàu Mỹ tiếp tục diễn ra tại eo biển Hormuz, hãng tin bán chính thức Fars đưa tin. Hãng Tasnim sau đó dẫn lời một nguồn tin quân sự Iran cho biết tình hình đã dịu xuống, nhưng cảnh báo vẫn có thể xảy ra thêm các vụ đụng độ.
Quân đội Mỹ cho biết họ đã tấn công hai tàu có liên hệ với Iran đang cố tiến vào một cảng của Iran, với một tiêm kích Mỹ bắn trúng ống khói của các tàu này và buộc chúng phải quay đầu.
Iran phần lớn đã chặn hoạt động vận tải không thuộc Iran qua eo biển kể từ khi chiến tranh bắt đầu bằng các cuộc không kích phối hợp Mỹ–Israel trên khắp Iran vào ngày 28/2. Mỹ áp đặt phong tỏa đối với các tàu Iran từ tháng trước.
Giá dầu tăng trở lại, với dầu Brent vượt mốc 101 USD/thùng, dù vẫn giảm hơn 6% trong cả tuần.
Ông Donald Trump hôm thứ Năm nói rằng lệnh ngừng bắn vẫn được duy trì bất chấp các vụ đấu hỏa lực tại eo biển — nơi trước chiến tranh vận chuyển khoảng 1/5 nguồn cung dầu toàn cầu.
Cuộc đối đầu còn lan rộng ra ngoài tuyến hàng hải này. UAE cho biết hệ thống phòng không của họ đã đánh chặn hai tên lửa đạn đạo và ba UAV từ Iran hôm thứ Sáu, khiến 3 người bị thương ở mức độ trung bình.
Trong thời gian chiến tranh, Iran liên tục nhắm mục tiêu vào UAE và các quốc gia vùng Vịnh khác có đặt căn cứ quân sự Mỹ. Trong điều mà UAE gọi là “sự leo thang lớn”, Iran đã tăng cường tấn công trong tuần này để đáp trả tuyên bố của ông Trump về “Dự án Tự do” nhằm hộ tống tàu thuyền qua eo biển — chiến dịch mà ông đã tạm dừng sau 48 giờ.
Iran tố Mỹ phá vỡ lệnh ngừng bắn
Iran cáo buộc Mỹ vi phạm lệnh ngừng bắn vốn phần lớn được duy trì kể từ khi công bố ngày 7/4 nhưng đã chịu áp lực lớn trong tuần này.
“Mỗi khi có giải pháp ngoại giao trên bàn đàm phán, Mỹ lại lựa chọn một cuộc phiêu lưu quân sự liều lĩnh,” Ngoại trưởng Abbas Araghchi nói hôm thứ Sáu. Hãng tin Mehr của Iran đưa tin một thủy thủ thiệt mạng, 10 người bị thương và bốn người mất tích sau vụ hải quân Mỹ tấn công một tàu thương mại Iran vào cuối ngày thứ Năm.
Ông Rubio, sau cuộc gặp với Thủ tướng Ý Giorgia Meloni, đặt câu hỏi vì sao Italy và các đồng minh khác không ủng hộ nỗ lực của Washington nhằm mở lại eo biển.
“Các vị có định bình thường hóa việc một quốc gia tuyên bố kiểm soát một tuyến đường thủy quốc tế không? Bởi nếu chấp nhận điều đó, các vị đang tạo ra tiền lệ sẽ lặp lại ở hàng chục nơi khác,” ông nói.
Mỹ tăng cường trừng phạt
Trong khi theo đuổi giải pháp ngoại giao, Mỹ cũng tăng cường trừng phạt nhằm gây sức ép lên Iran.
Bộ Tài chính Mỹ hôm thứ Sáu thông báo áp đặt trừng phạt đối với 10 cá nhân và công ty, bao gồm một số thực thể tại Trung Quốc và Hong Kong, vì hỗ trợ quân đội Iran mua vũ khí và nguyên liệu dùng để chế tạo UAV Shahed của Tehran.
Bộ Tài chính Mỹ tuyên bố họ sẵn sàng thực hiện các biện pháp kinh tế nhằm vào nền tảng công nghiệp quân sự của Iran để ngăn Tehran khôi phục năng lực sản xuất và mở rộng ảnh hưởng ra nước ngoài.
Cơ quan này cũng cho biết đã chuẩn bị hành động chống lại bất kỳ công ty nước ngoài nào hỗ trợ hoạt động thương mại bất hợp pháp của Iran và có thể áp đặt các biện pháp trừng phạt thứ cấp đối với các tổ chức tài chính nước ngoài, bao gồm cả những đơn vị liên quan tới các nhà máy lọc dầu “teapot” (ấm trà, ám chỉ các nhà máy lọc dầu tư nhân, quy mô nhỏ và độc lập) của Trung Quốc.
Thông báo này được đưa ra chỉ vài ngày trước khi ông Trump dự kiến tới Trung Quốc để gặp Chủ tịch Tập Cận Bình.
Theo Reuters
