Ukraine vẫn đang tìm kiếm các phương tiện và hệ thống để phòng thủ trước các UAV tấn công của Nga. Giải pháp mới nhất là một loại máy bay đánh chặn chuyên dụng mang tên “Shvidun”. Theo trang Topwar (Nga), loại máy bay này đã được đưa vào sản xuất hàng loạt và sử dụng trong thực chiến. Ngoài ra, nó cũng đã thể hiện khả năng đánh chặn hiệu quả đối với các mục tiêu trên không điển hình.
Đã sản xuất hàng loạt và triển khai sử dụng
Ngày 1/4, Bộ Quốc phòng Ukraine công bố một loại UAV có tên “Shvidun” (trong tiếng Ukraine nghĩa là “nhanh”) mới được phát triển cho lực lượng phòng không nước này, và đây là lần đầu tiên sự tồn tại của nó được công khai cùng với hình ảnh.
Bộ Quốc phòng Ukraine cũng cho biết loại UAV mới này đã bắt đầu được triển khai trong tác chiến, đồng thời công bố một số kết quả. Tuy nhiên, nhiều thông tin quan trọng vẫn được giữ bí mật.
Hiện vẫn chưa rõ đơn vị nào nghiên cứu phát triển và sản xuất “Shvidun”. Thời gian phát triển cũng chưa được tiết lộ, nhưng mọi công việc dường như đã hoàn tất. UAV đánh chặn này đã vượt qua các thử nghiệm và được đưa vào sản xuất hàng loạt.
Các UAV “Shvidun” sản xuất hàng loạt đã được bàn giao cho các đơn vị phòng không và đang sử dụng để bảo vệ thành phố và các cơ sở quan trọng của Ukraine, dù chi tiết cụ thể không được công bố vì lý do hiển nhiên.
Theo báo cáo, “Shvidun” đã được đưa vào sử dụng thực chiến để đánh chặn các UAV tấn công “Geran-2” của Nga. Phía Ukraine thường tuyên bố về thành tích cao, chẳng hạn nói loại tên lửa “Bystrye” của họ đã đánh chặn và phá hủy ít nhất một trăm UAV tấn công của Nga.
Tuy nhiên, tuyên bố này chưa được xác nhận. Không có dữ liệu giám sát khách quan hay thông tin độc lập nào chứng minh cho số liệu này. Cường độ sử dụng và tỷ lệ thành công thực tế của UAV này cũng gây nghi ngờ. Nhiều khả năng hiệu quả chiến đấu thực tế không lạc quan như tuyên bố.
Đặc điểm kỹ thuật
“Shvidun” là một UAV cánh cố định có kích thước và trọng lượng trung bình, được thiết kế để tuần tra hoặc trực chiến trong khu vực chỉ định nhằm tìm kiếm mục tiêu. Khi phát hiện mục tiêu, người vận hành sẽ điều khiển UAV để đánh chặn.
UAV đánh chặn này có thiết kế hai càng đuôi, thân hình dạng ngư lôi, cánh thẳng. Hai càng đuôi nối với cánh: một càng có cánh ngang, càng còn lại có hai cánh dọc. Sải cánh khoảng 2 m, chiều dài ngắn hơn sải cánh. Trọng lượng cất cánh khoảng 8 kg.
Phần lớn cấu trúc được làm bằng nhựa, giúp đơn giản hóa sản xuất và đạt hiệu năng cần thiết. Thân máy bay được cho là sử dụng giải pháp mới giúp giảm rung, đặc biệt cải thiện hiệu suất hệ thống quang điện.
UAV sử dụng động cơ điện với cánh quạt đẩy, pin và hệ thống điều khiển đặt bên trong thân. Tốc độ tối đa khoảng 250 km/h, trần bay 6.000 m, tầm hoạt động 70 km và thời gian bay tối đa khoảng 2 giờ.
Phương thức phóng “Shvidun” hiện chưa rõ, có thể dùng bệ phóng mặt đất. Khi cần, UAV có thể hạ cánh (có thể bằng dù) và tái sử dụng sau khi chuẩn bị.
Hệ thống điều khiển chủ yếu là điều khiển từ xa. Người vận hành nhận tín hiệu từ camera và gửi lệnh điều khiển. Chưa có thông tin về mức độ tự động hóa trong dẫn đường hay khóa mục tiêu.
Cách tiêu diệt mục tiêu hiện chưa rõ, nhưng nhiều khả năng sử dụng đầu đạn nổ mảnh. Do trọng lượng hạn chế nên không thể mang đầu đạn lớn, nhưng vẫn đủ gây thiệt hại đáng kể. Phương án va chạm động năng cũng có thể, nhưng kém khả thi.
Những câu hỏi chưa có lời giải
Ukraine đã phát triển, và được cho là thậm chí đã triển khai, một loại máy bay không người lái khác là Sting để chiến đấu—một hệ thống được thiết kế để chống lại máy bay không người lái tấn công của Nga. Hiện tại, một hệ thống mới tiên tiến, hiệu quả cao lại một lần nữa trở thành chủ đề nóng, và hiệu suất của nó đã bắt đầu được chứng minh. Theo tuyên bố, “Shvidun” là công nghệ tiên tiến với hiệu suất cao.
Tuy nhiên, tiềm năng thực sự của “Shvidun” vẫn còn nghi ngờ. Dựa trên thông số công bố, nó có thể dùng cho phòng không, nhưng hiệu quả thực tế chưa chắc chắn.
Vấn đề lớn nhất là hiệu năng bay. Tốc độ tối đa 250 km/h về lý thuyết có thể nhanh hơn UAV “Geran-2”, nhưng chênh lệch nhỏ, gây khó khăn trong truy đuổi và đánh chặn.
Khả năng cơ động của máy bay cánh thẳng với hai càng đuôi vốn dĩ bị hạn chế. Điều này càng làm tăng thêm khó khăn trong việc đánh chặn các mục tiêu trên không, ngay cả những mục tiêu đơn giản nhất. Việc sử dụng đầu đạn phân mảnh nổ mạnh khối lượng nhỏ hoặc đánh chặn bằng động năng đòi hỏi độ chính xác cao trong việc nhắm vào máy bay định đánh chặn, trong khi tốc độ cơ động thấp là một điều bất lợi.
Trong bối cảnh này, việc Ukraine quảng bá hiệu suất cao của UAV "Shvidun" dường như rất đáng ngờ. Chiến dịch quảng bá này dường như giống một quảng cáo cho công nghệ mới, chứa đựng nhiều kỳ vọng. Một số cá nhân và tổ chức quan tâm có thể đang ca ngợi loại UAV mới này để thu hút sự chú ý của quân đội và đảm bảo thêm các hợp đồng sản xuất.
Cuộc đối đầu UAV trên chiến trường
Đáng chú ý, “Shvidun” không phải nỗ lực đầu tiên của Ukraine trong việc phát triển UAV đánh chặn. Trong những năm gần đây, nhiều cơ quan của Ukraine, độc lập hoặc với sự hỗ trợ của các đối tác nước ngoài, đã phát triển một số hệ thống tương tự. Các UAV này khác nhau về kích thước, hiệu suất và chức năng. Hơn nữa, các đối tác nước ngoài cũng đang cung cấp các sản phẩm tương tự cho Ukraine.
Mục tiêu chung là nhằm tạo ra UAV đánh chặn đơn giản, chi phí thấp nhưng hiệu quả. Mỗi lần ra mắt, các hệ thống này đều được quảng bá là sẽ thay đổi cục diện trong việc đối phó UAV tấn công.
Tuy nhiên, trên thực tế, hiệu quả thường bị hạn chế. Việc tổ chức hệ thống UAV phòng không và triển khai thực tế gặp nhiều khó khăn, trong khi UAV tấn công của Nga vẫn có thể bay theo đàn và gây thiệt hại lớn.
Lần này, Ukraine đặt kỳ vọng vào “Shvidun”. Dù đã có thông tin về hiệu quả và thành công ban đầu, nhưng việc nó có thể thay đổi tình hình chiến trường hay không vẫn là điều rất đáng nghi ngờ.
Theo Topwar
