Pháp và Ba Lan đang chuẩn bị tiến hành các cuộc tập trận trên khu vực Baltic với sự tham gia của tiêm kích Dassault Rafale mang đầu đạn hạt nhân, nhằm mô phỏng các đòn tấn công vào mục tiêu tại Nga và Belarus. Các máy bay Rafale sẽ được triển khai trên lãnh thổ Ba Lan nhưng vẫn hoàn toàn nằm dưới quyền kiểm soát của Pháp.
Việc triển khai này được cho là liên quan đến kế hoạch thiết lập một thỏa thuận “chia sẻ hạt nhân”, theo đó Ba Lan có thể tiếp cận các đầu đạn hạt nhân của Pháp, thậm chí để trang bị cho các tiêm kích F-16 Fighting Falcon hoặc F-35A Lightning II. Trong nhiều năm, Ba Lan đã kêu gọi một thỏa thuận chia sẻ hạt nhân với Mỹ, trong khi các quốc gia châu Âu ngày càng đề cập đến khả năng Pháp chia sẻ kho vũ khí hạt nhân của mình nhằm giúp Liên minh châu Âu (EU) có năng lực tấn công hạt nhân độc lập với Washington.
Trong tuần đầu tháng 4, Không quân Pháp đã triển khai các tiêm kích Rafale tới căn cứ không quân Siauliai ở Litva, cách lãnh thổ Nga khoảng 130 km, để dẫn đầu nhiệm vụ tuần tra không phận Baltic của NATO. Đến tuần thứ ba của tháng, các tiêm kích này đã chạm trán với máy bay Su-30SM của Nga, được cho là do Hải quân Nga vận hành từ khu vực Kaliningrad. Sau đó, Rafale còn tham gia theo dõi các máy bay ném bom chiến lược Tu-22M3 cùng lực lượng hộ tống của chúng.
Việc triển khai Rafale cho các cuộc tập trận hạt nhân chưa từng có tại Ba Lan diễn ra trong bối cảnh Pháp nhanh chóng mở rộng hiện diện tại Đông Âu, cả trên không lẫn mặt đất, đồng thời các lực lượng Pháp, chủ yếu là nhà thầu, đóng vai trò quan trọng trong nỗ lực chiến tranh chống Nga tại Ukraine. Lực lượng Pháp cũng đảm nhận vai trò chủ chốt trong việc kiểm tra và tiếp quản các tàu hàng dân sự chở hàng hóa Nga, đặc biệt là nhiên liệu hóa thạch, trong khuôn khổ chiến dịch rộng lớn hơn của phương Tây, một chiến dịch đã bị quốc tế chỉ trích vì thiếu cơ sở pháp lý.
Các tiêm kích Rafale thực hiện tấn công hạt nhân bằng tên lửa hành trình tầm trung ASMP-A, nặng khoảng 1.200 kg và có tầm bắn tương đối hạn chế khoảng 300 km. Điểm mạnh nổi bật của loại tên lửa này là tốc độ Mach 3, cho phép xuyên thủng không phận được phòng thủ dày đặc và khó bị đánh chặn hơn so với các tên lửa hành trình cận âm như SCALP. Tên lửa sử dụng hệ dẫn đường quán tính kết hợp radar giai đoạn cuối và mang đầu đạn hạt nhân TN81 với sức công phá lên tới 300 kiloton. ASMP-A hiện là vũ khí hạt nhân phóng từ trên không duy nhất do một quốc gia châu Âu vận hành.
Pháp vẫn là quốc gia sở hữu vũ khí hạt nhân duy nhất chưa có lộ trình rõ ràng để triển khai tiêm kích thế hệ thứ 5. Việc từ chối mua F-35 khiến nước này trở thành lực lượng không quân lớn duy nhất ở châu Âu không có loại máy bay này, đồng nghĩa với việc các hạn chế của Rafale sẽ tiếp tục ảnh hưởng đến hiệu quả tấn công hạt nhân.
Tháng 3/2025, Tổng thống Emmanuel Macron công bố kế hoạch mở thêm một căn cứ không quân thứ tư triển khai tiêm kích có khả năng mang vũ khí hạt nhân, trong đó cuộc chiến tại Ukraine được coi là một yếu tố thúc đẩy quyết định. Phi đội Rafale mang hạt nhân mới đầu tiên dự kiến đạt khả năng tác chiến vào năm 2033, tiếp theo là phi đội thứ hai vào năm 2036.
Trước đó một tháng, chính phủ Pháp xem xét khả năng triển khai các tiêm kích Rafale mang vũ khí hạt nhân tới Đức. Ông Friedrich Merz sau đó đã kêu gọi đàm phán với Anh và Pháp về “chia sẻ hạt nhân hoặc ít nhất là an ninh hạt nhân” tại châu Âu. Do Rafale không được sử dụng rộng rãi tại châu Âu, một thỏa thuận chia sẻ hạt nhân có thể dẫn đến việc các đầu đạn của Pháp được điều chỉnh để tích hợp lên vũ khí dành cho F-16 hoặc F-35 – những loại máy bay đã được Ba Lan và nhiều thành viên NATO khác mua sắm.
Châu Âu hiện là khu vực có nhiều quốc gia sở hữu hoặc tiếp cận vũ khí hạt nhân nhất thế giới, với hai trong số năm cường quốc hạt nhân toàn cầu là Vương quốc Anh và Pháp. Ngoài ra, Bỉ, Đức, Italy, Hà Lan và Thổ Nhĩ Kỳ đều được đảm bảo quyền tiếp cận bom hạt nhân chiến thuật B61 của Mỹ trong khuôn khổ chương trình chia sẻ hạt nhân khi chiến tranh nổ ra – tổng cộng là 7 trong số 15 quốc gia trên thế giới có khả năng tấn công hạt nhân.
Khả năng các quốc gia đã có thỏa thuận chia sẻ hạt nhân với Mỹ đồng thời thiết lập thỏa thuận tương tự với Pháp vẫn còn bỏ ngỏ, nhằm giảm sự phụ thuộc vào Washington. Tuy nhiên, một yếu tố chưa chắc chắn lớn là liệu ngành công nghiệp hạt nhân của Pháp có đủ năng lực sản xuất số lượng đầu đạn cần thiết không chỉ cho nhu cầu trong nước mà còn để chia sẻ với các đồng minh NATO khác.
Bên cạnh việc tích hợp đầu đạn vào vũ khí phóng từ trên không, Tổng thống Macron vào tháng 1 cũng cho biết Pháp và các đối tác châu Âu sẽ thúc đẩy phát triển nhanh các loại vũ khí tầm xa mới, nhấn mạnh nhu cầu xây dựng năng lực tương tự như tên lửa đạn đạo siêu vượt âm tầm trung Oreshnik của Nga. Hệ thống mới này cũng có thể đóng vai trò quan trọng trong các thỏa thuận chia sẻ hạt nhân trong tương lai.
Theo MW
