Ông Donald Trump hôm 13/2 cho biết Mỹ đã phá hủy các mục tiêu quân sự trên đảo Kharg, trung tâm xuất khẩu dầu mỏ chính của Iran, đồng thời cảnh báo Washington có thể tấn công hạ tầng dầu khí nếu Tehran tiếp tục các cuộc tấn công khiến phần lớn hoạt động vận tải qua eo biển Hormuz bị tê liệt.
Đảo Kharg là nơi xuất khẩu khoảng 90% lượng dầu của Iran. Trong một bài đăng trên mạng xã hội, ông Trump viết rằng quân đội Mỹ đã “xóa sổ hoàn toàn mọi mục tiêu QUÂN SỰ” trên đảo này, nhưng không tấn công cơ sở hạ tầng dầu khí.
“Tuy nhiên, nếu Iran – hoặc bất kỳ ai – làm điều gì cản trở việc tàu thuyền đi lại tự do và an toàn qua eo biển Hormuz, tôi sẽ ngay lập tức xem xét lại quyết định này”, ông Trump viết, đưa ra cảnh báo có thể tiếp tục làm rung chuyển thị trường năng lượng vốn đang đối mặt với điều mà Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) gọi là sự gián đoạn nguồn cung dầu lớn nhất trong lịch sử.
Ông Trump cũng cho rằng Iran không có khả năng phòng thủ trước các cuộc tấn công của Mỹ.
“Quân đội Iran và tất cả những lực lượng liên quan tới chế độ khủng bố này nên khôn ngoan mà hạ vũ khí xuống và cứu lấy phần còn lại của đất nước họ – dù giờ đây cũng chẳng còn nhiều”, ông nói.
Giá dầu toàn cầu đã biến động mạnh khi các phát biểu của ông Trump liên tục thay đổi về thời gian có thể kéo dài của cuộc chiến với Iran. Cuộc xung đột đã khiến Tehran tấn công các tàu thuyền tại eo biển Hormuz, tuyến hàng hải vận chuyển khoảng 1/5 lượng dầu của thế giới.
Dù trước đây ông từng nói cuộc chiến có thể chỉ kéo dài vài tuần, ngày thứ Sáu ông Trump từ chối đưa ra mốc thời gian kết thúc xung đột.
“Tôi không thể nói điều đó”, ông nói với các phóng viên. “Tôi có ý tưởng của riêng mình, nhưng nói ra thì có ích gì? Cuộc chiến sẽ kéo dài chừng nào còn cần thiết”.
Đảo Kharg nằm cách bờ biển Iran khoảng 26 km và cách eo biển Hormuz khoảng 483 km về phía tây bắc.
Trong khi nhiều nhà sản xuất dầu vùng Vịnh tạm dừng xuất khẩu do lo ngại các cuộc tấn công của Iran, Tehran vẫn tiếp tục vận chuyển dầu thô ra thị trường.
Ảnh vệ tinh do TankerTrackers.com phân tích cho thấy nhiều tàu chở dầu cỡ rất lớn đã neo đậu và bốc hàng tại đảo Kharg vào ngày thứ Tư. Từ ngày 28/2 – khi chiến tranh bắt đầu – đến giữa tuần này, Iran đã xuất khẩu từ 1,1 đến 1,5 triệu thùng dầu mỗi ngày.
Các thị trường năng lượng hiện đang theo dõi chặt chẽ xem các cuộc không kích của Mỹ có gây thiệt hại cho mạng lưới đường ống, cảng xuất dầu và bể chứa phức tạp trên đảo hay không. Chỉ cần những gián đoạn nhỏ cũng có thể làm nguồn cung toàn cầu thắt chặt hơn, gây thêm áp lực cho một thị trường vốn đã cực kỳ biến động.
Ông Bob McNally, Chủ tịch Rapidan Energy Group, cho rằng phát biểu của ông Trump sẽ khiến thị trường tập trung vào khả năng cuộc khủng hoảng năng lượng – vốn đã lớn nhất lịch sử – có thể mở rộng và kéo dài hơn nữa.
Một số chuyên gia năng lượng lại tỏ ra hoài nghi rằng cơ sở dầu mỏ trên đảo Kharg có thể thực sự được giữ nguyên vẹn.
“Ném bom đảo Kharg mà không đánh vào hạ tầng dầu khí giống như vào cửa hàng McDonald’s gọi một chiếc hamburger nhưng không có thịt”, ông Josh Young, Giám đốc đầu tư của Bison Interests, nói. “Thế thì mục đích là gì?”.
Lãnh tụ mới của Iran tuyên bố tiếp tục phong tỏa Hormuz
Lãnh tụ tối cao mới của Iran, ông Mojtaba Khamenei, trong phát biểu công khai đầu tiên hôm thứ Năm đã tuyên bố tiếp tục đóng cửa eo biển Hormuz và kêu gọi các quốc gia láng giềng đóng cửa các căn cứ quân sự của Mỹ trên lãnh thổ của họ, nếu không sẽ phải đối mặt với nguy cơ bị tấn công.
Ông Trump cho biết Hải quân Mỹ sẽ “sớm” bắt đầu hộ tống các tàu chở dầu đi qua eo biển Hormuz.
Trong khi đó, các cường quốc châu Âu đang tìm cách bảo vệ lợi ích của mình. Pháp đã tham vấn với các quốc gia châu Âu, châu Á và các nước Arab vùng Vịnh trong tuần qua để xây dựng kế hoạch triển khai tàu chiến hộ tống tàu chở dầu qua eo biển này, theo các quan chức Pháp.
Trong bối cảnh giá xăng và dầu diesel tăng mạnh tại Mỹ và nhiều nơi trên thế giới, Mỹ hôm thứ Năm đã cấp giấy phép 30 ngày cho các quốc gia được mua dầu và các sản phẩm dầu mỏ của Russia đang ở trên biển, dù trước đó chúng bị áp lệnh trừng phạt.
Động thái này được hoan nghênh tại Nga, nhưng khiến Ukraine và các đồng minh tức giận vì cho rằng nguồn tiền này có thể giúp Tổng thống Vladimir Putin tài trợ cho cuộc chiến ở Ukraine.
Thủ tướng Đức, ông Friedrich Merz, cho biết 6 thành viên của nhóm G7 đã bày tỏ rõ ràng rằng đây “không phải là tín hiệu đúng đắn”.
Tổng thống Ukraine, ông Volodymyr Zelensky, cảnh báo quyết định này có thể mang lại 10 tỷ USD cho Nga.
“Điều đó chắc chắn không giúp ích cho hòa bình”, ông nói.
Theo Reuters
