Tổng thống Mỹ Donald Trump hôm 20/1 tuyên bố sẽ “không có đường lui” trong mục tiêu kiểm soát Greenland, đồng thời từ chối loại trừ khả năng dùng vũ lực để giành quyền kiểm soát hòn đảo Bắc Cực này, trong bối cảnh các đồng minh NATO ở châu Âu lúng túng tìm cách phản ứng.
Tuy nhiên, sau đó ông Trump – người tham dự Diễn đàn Kinh tế Thế giới (WEF) tại Thụy Sĩ cùng các lãnh đạo châu Âu – lại nói trong một cuộc họp báo rằng ông tin “chúng tôi sẽ tìm ra được một giải pháp, trong đó NATO sẽ rất hài lòng và chúng tôi cũng sẽ rất hài lòng”.
Tham vọng của ông Trump – được thể hiện công khai qua các bài đăng trên mạng xã hội và cả những hình ảnh AI dàn dựng – nhằm giành chủ quyền Greenland từ Đan Mạch, một đồng minh NATO, đang đe dọa làm rạn nứt nghiêm trọng liên minh quân sự đã là trụ cột an ninh của phương Tây suốt nhiều thập niên.
Động thái này cũng làm dấy lên nguy cơ tái bùng phát một cuộc chiến thương mại với châu Âu, từng khiến thị trường và doanh nghiệp toàn cầu chao đảo hồi năm ngoái, dù Bộ trưởng Tài chính Mỹ ông Scott Bessent tìm cách bác bỏ điều ông gọi là “sự hoảng loạn thái quá” xung quanh vấn đề Greenland.
Trong một bài đăng trên mạng Truth Social hôm thứ Ba, sau khi trao đổi với Tổng thư ký NATO Mark Rutte, ông Trump viết: “Greenland có vai trò sống còn đối với an ninh quốc gia và an ninh toàn cầu. Không có chuyện quay đầu – về điều này, mọi người đều đồng ý!”.
Để nhấn mạnh thông điệp, ông đăng một hình ảnh AI mô tả bản thân đang đứng tại Greenland, tay cầm quốc kỳ Mỹ. Một hình ảnh khác cho thấy ông đang phát biểu trước các lãnh đạo, bên cạnh bản đồ trong đó Canada và Greenland được vẽ như một phần lãnh thổ của Mỹ.
Khi được hỏi sau đó rằng ông sẵn sàng đi xa tới mức nào để có được Greenland, ông Trump trả lời các phóng viên tại Nhà Trắng: “Các anh sẽ sớm biết thôi”.
Tuy vậy, ông cũng cho biết mình có nhiều cuộc gặp được lên lịch tại Thụy Sĩ liên quan đến Greenland và nói thêm: “Tôi nghĩ mọi việc sẽ diễn ra khá suôn sẻ”.
Ở một diễn biến khác, ông Trump tiết lộ các tin nhắn riêng tư, trong đó có tin từ Tổng thống Pháp Emmanuel Macron, người đặt câu hỏi ông Trump đang “làm gì với Greenland”. Trước đó, ông Trump từng đe dọa áp thuế 200% lên rượu vang và champagne của Pháp.
Thủ tướng Đan Mạch Mette Frederiksen thể hiện lập trường cứng rắn, tuyên bố sẽ không nhượng bộ các yêu sách của ông Trump và từ bỏ Greenland.
“Đáng tiếc là Tổng thống Mỹ không loại trừ khả năng sử dụng vũ lực quân sự. Và vì vậy, phần còn lại của chúng tôi cũng không thể loại trừ điều đó”, bà nói với các phóng viên.
Theo Tổng thống Lithuania Gitanas Nauseda, một thỏa thuận chia sẻ trách nhiệm về an ninh Bắc Cực và Bắc Đại Tây Dương có thể là lối thoát cho thế bế tắc hiện nay. Ông đưa ra nhận định này trong cuộc trả lời Reuters bên lề WEF tại Davos.
Các lãnh đạo châu Âu lần lượt xuất hiện tại Davos nhằm thể hiện sức mạnh của lục địa, dù vẫn chưa rõ Liên minh châu Âu cuối cùng sẽ phản ứng ra sao.
Tổng thống Pháp Emmanuel Macron nhấn mạnh EU không nên khuất phục trước “luật của kẻ mạnh”.
“Chúng tôi tin rằng thế giới cần tăng trưởng hơn, cần ổn định hơn, nhưng chúng tôi muốn có sự tôn trọng hơn là những kẻ bắt nạt”, ông Macron phát biểu tại Davos.
Một số lãnh đạo nhấn mạnh tầm quan trọng của việc giảm sự phụ thuộc an ninh của châu Âu vào Mỹ. Chủ tịch Ủy ban châu Âu Ursula von der Leyen mô tả tình hình hiện nay là một “sự thay đổi mang tính địa chấn”, buộc châu Âu phải xây dựng “một hình thức độc lập mới”.
Cũng tại Davos, Thủ tướng Canada Mark Carney tuyên bố ông phản đối mạnh mẽ mọi mức thuế của Mỹ liên quan đến vấn đề Greenland.
EU đã đe dọa sẽ trả đũa bằng các biện pháp thương mại. Một lựa chọn là gói thuế quan trị giá 93 tỷ euro (109 tỷ USD) đối với hàng hóa nhập khẩu từ Mỹ, có thể tự động kích hoạt vào ngày 6/2 sau khi thời hạn đình chỉ sáu tháng kết thúc.
Một phương án khác là công cụ “Chống cưỡng ép” (Anti-Coercion Instrument – ACI), còn được gọi không chính thức là “bazooka thương mại” của EU, cho phép áp dụng các biện pháp mạnh, bao gồm hạn chế các dịch vụ số béo bở của các tập đoàn công nghệ Mỹ tại châu Âu. Công cụ này chưa từng được sử dụng, nhưng ông Macron – người nhiều lần nhắc tới khả năng kích hoạt ACI – khẳng định rằng nó vẫn đang nằm trên bàn.
Khi được hỏi ông sẽ làm gì nếu Tòa án Tối cao Mỹ phán quyết rằng các mức thuế ông đe dọa áp lên các đồng minh châu Âu là trái pháp luật, ông Trump trả lời: “Vậy thì tôi sẽ phải dùng đến thứ khác… chúng tôi có những lựa chọn khác, nhưng những gì chúng tôi đang làm hiện nay là tốt nhất, mạnh nhất, nhanh nhất, dễ nhất và ít phức tạp nhất”.
Ông Bessent, cũng có mặt tại Davos, cho biết một giải pháp sẽ được tìm ra nhằm đảm bảo an ninh quốc gia cho cả Mỹ và châu Âu.
Ngoại trưởng Nga ông Sergey Lavrov, trong bối cảnh Moscow tỏ ra hả hê trước sự rạn nứt ngày càng lớn giữa Mỹ và châu Âu, nhận định: “Greenland không phải là một phần tự nhiên của Đan Mạch”, đồng thời phủ nhận việc Nga có ý đồ gì đối với hòn đảo, như ông Trump từng ám chỉ.
Những đe dọa thuế quan mới của ông Trump cũng làm sống lại làn sóng bàn luận về giao dịch “Sell America” từng xuất hiện sau các biện pháp thuế diện rộng mà ông áp đặt hồi tháng 4 năm ngoái.
Cả ba chỉ số chính của Phố Wall đều đóng cửa giảm mạnh trong hôm thứ Ba, cùng với nhiều thị trường chứng khoán toàn cầu, khi giới đầu tư lo ngại các đe dọa thuế quan mới của ông Trump đối với châu Âu có thể báo hiệu một đợt biến động thị trường mới.
Trong khi đó, giá vàng leo lên mức cao kỷ lục mới, lần đầu tiên vượt mốc 4.700 USD/ounce, khi căng thẳng địa chính trị leo thang thúc đẩy nhu cầu đối với các tài sản trú ẩn an toàn.
Theo Reuters
