Tổng thống Mỹ Donald Trump bất ngờ “hạ nhiệt” những lời đe dọa áp thuế nhằm tạo sức ép để giành Greenland, đồng thời loại trừ khả năng sử dụng vũ lực và gợi ý rằng một thỏa thuận đang ở rất gần nhằm kết thúc tranh chấp về vùng lãnh thổ thuộc Đan Mạch – cuộc đối đầu từng có nguy cơ gây ra rạn nứt nghiêm trọng nhất trong quan hệ xuyên Đại Tây Dương suốt nhiều thập kỷ.
Trong chuyến đi tới Davos, Thụy Sĩ, ông Trump tạm thời nhượng bộ sau nhiều tuần phát ngôn gây chấn động liên minh NATO và làm dấy lên nguy cơ một cuộc chiến thương mại toàn cầu mới. Cuối tuần trước, ông Trump đã đe dọa áp mức thuế ngày càng tăng đối với hàng xuất khẩu sang Mỹ của tám quốc gia châu Âu.
Nhưng sau cuộc gặp với Tổng Thư ký NATO Mark Rutte tại khu nghỉ dưỡng trên dãy Alps, ông Trump nói rằng các đồng minh phương Tây ở vùng Bắc Cực có thể đạt một thỏa thuận mới về hòn đảo chiến lược với dân số 57.000 người. Theo ông, thỏa thuận này sẽ đáp ứng mong muốn của ông về một hệ thống phòng thủ tên lửa “Golden Dome” (Vòm Vàng) và quyền tiếp cận các khoáng sản quan trọng, đồng thời ngăn chặn tham vọng của Nga và Trung Quốc tại Bắc Cực.
“Đây là một thỏa thuận khiến tất cả mọi người đều rất hài lòng”, ông Trump nói với các phóng viên. “Đó là một thỏa thuận dài hạn. Là thỏa thuận dài hạn tối thượng. Nó đặt mọi người vào một vị thế rất tốt, đặc biệt về an ninh và khoáng sản”.
“Đó là một thỏa thuận mãi mãi”, ông nói thêm.
Sau đó, ông Rutte cho biết vấn đề Greenland có tiếp tục thuộc Đan Mạch hay không đã không còn được nhắc tới trong cuộc trao đổi của ông với ông Trump.
“Vấn đề đó đã không còn được đưa ra trong các cuộc trò chuyện tối nay của tôi với Tổng thống”, ông Rutte nói trong chương trình “Special Report with Bret Baier” của Fox News.
“Ông ấy (ông Trump) tập trung rất nhiều vào câu hỏi: chúng ta cần làm gì để đảm bảo rằng khu vực Bắc Cực rộng lớn đó — nơi hiện đang diễn ra những thay đổi, nơi người Trung Quốc và người Nga ngày càng hoạt động mạnh hơn — làm thế nào chúng ta có thể bảo vệ nó”.
Những lời đe dọa mang tính “quở trách” và xem thường
Trước đó trong hôm 21/1, ông Trump đã có hơn một giờ phát biểu với giọng điệu quở trách và những lời đe dọa mang tính xem thường nhằm vào các quốc gia vốn đã bất an trước sức ép của ông về việc chiếm lãnh thổ từ một đồng minh NATO lâu năm của Mỹ.
Các nhà ngoại giao châu Âu nói rằng sự thay đổi giọng điệu đột ngột của ông Trump không giải quyết triệt để tranh chấp, nhưng giúp hạ nhiệt nguy cơ rạn nứt công khai giữa các đồng minh trong lúc họ tìm cách tháo gỡ bất đồng một cách kín đáo.
Tuy vậy, vẫn chưa rõ thỏa thuận kiểu gì có thể đáp ứng yêu cầu của ông Trump về việc “sở hữu” hoàn toàn một vùng lãnh thổ mà cư dân và các nhà lãnh đạo Greenland nhiều lần khẳng định “không bán”.
“Một tiến trình đàm phán giữa Đan Mạch, Greenland và Mỹ sẽ tiếp tục, nhằm đảm bảo rằng Nga và Trung Quốc sẽ không bao giờ có được chỗ đứng, về kinh tế hoặc quân sự, tại Greenland”, một phát ngôn viên NATO nói.
Không có ngày hay địa điểm cụ thể nào được công bố cho các cuộc đàm phán này. Ông Trump nói ông đã giao Phó Tổng thống J.D. Vance, Ngoại trưởng ông Marco Rubio và đặc phái viên Steve Witkoff tham gia các cuộc thảo luận tiếp theo.
“Những gì xảy ra ở Greenland hoàn toàn không có ý nghĩa gì đối với chúng tôi”, Tổng thống Nga ông Vladimir Putin nói, theo trích dẫn của các hãng tin Nga khi ông phát biểu trước Hội đồng An ninh Quốc gia.
Đan Mạch: tôn trọng chủ quyền là then chốt, Greenland mang tính quyết định
Ông Trump viết trên nền tảng Truth Social rằng Mỹ và NATO đã “hình thành khuôn khổ của một thỏa thuận tương lai liên quan tới Greenland và thực tế là toàn bộ khu vực Bắc Cực”, và rằng “dựa trên sự thấu hiểu này, tôi sẽ không áp các mức thuế dự kiến có hiệu lực vào ngày 1/2”.
Đây là động thái mới nhất trong chuỗi đảo chiều chính sách hoặc rút lại lời đe dọa lớn của ông Trump ngay trước các thời hạn do chính ông đặt ra trong nhiệm kỳ Tổng thống thứ hai.
Đan Mạch cho rằng vấn đề này nên được xử lý thông qua ngoại giao kín thay vì trên mạng xã hội.
“Điều then chốt đối với chúng tôi là phải kết thúc việc này với sự tôn trọng đối với toàn vẹn và chủ quyền của vương quốc (Đan Mạch), cũng như quyền tự quyết của người dân Greenland”, Ngoại trưởng Đan Mạch Lars Lokke Rasmussen nói với đài truyền hình công DR.
Ông Rasmussen cho biết ông đã nói chuyện với ông Rutte nhưng từ chối tiết lộ chi tiết về những gì đã được thống nhất.
Trước đó, Tổng thống Mỹ thừa nhận thị trường tài chính không thoải mái với những lời đe dọa của ông, đồng thời loại trừ khả năng dùng vũ lực khi phát biểu trước giới tinh hoa toàn cầu tại cuộc họp thường niên của Diễn đàn Kinh tế Thế giới.
“Mọi người nghĩ rằng tôi sẽ dùng vũ lực, nhưng tôi không cần phải dùng vũ lực”, ông Trump nói. “Tôi không muốn dùng vũ lực. Tôi sẽ không dùng vũ lực”.
Sự thay đổi lập trường đã kích hoạt đà mua vào trên Phố Wall. Chỉ số S&P 500 tăng mạnh nhất trong một ngày theo tỷ lệ phần trăm trong 2 tháng, tăng 1,16%. Những phát biểu cứng rắn hơn của ông Trump về Greenland hôm thứ Ba đã góp phần tạo ra đợt bán tháo cổ phiếu mạnh nhất trong 3 tháng.
Theo Reuters
