Đảng Bhumjaithai của Thủ tướng Thái Lan Anutin Charnvirakul đã giành chiến thắng trong cuộc tổng tuyển cử diễn ra hôm Chủ nhật vừa qua, làm dấy lên triển vọng rằng một liên minh cầm quyền ổn định hơn có thể được hình thành, qua đó khép lại giai đoạn bất ổn chính trị kéo dài tại quốc gia Đông Nam Á này.
Ông Anutin đã đặt nền móng cho cuộc bầu cử bất ngờ hồi giữa tháng 12/2025, trong bối cảnh xảy ra xung đột biên giới giữa Thái Lan và Campuchia. Động thái này, theo các nhà phân tích chính trị, dường như được nhà lãnh đạo bảo thủ tính toán kỹ lưỡng nhằm tận dụng làn sóng chủ nghĩa dân tộc đang gia tăng.
Đó là một phép thử đã mang lại kết quả cho vị Thủ tướng, người lên nắm quyền sau khi bà Paetongtarn Shinawatra của đảng dân túy Pheu Thai bị phế truất vì cuộc khủng hoảng liên quan đến Campuchia, rồi sau đó giải tán Quốc hội chưa đầy 100 ngày sau khi nhậm chức.
“Chiến thắng của đảng Bhumjaithai hôm nay là chiến thắng của tất cả người dân Thái Lan, dù bạn có bỏ phiếu cho Bhumjaithai hay không”, ông Anutin phát biểu tại một cuộc họp báo. “Chúng tôi sẽ làm hết sức mình để phục vụ người dân Thái Lan bằng toàn bộ năng lực”.
Khi gần 95% điểm bỏ phiếu đã được kiểm, kết quả sơ bộ do Ủy ban Bầu cử công bố cho thấy đảng Bhumjaithai giành khoảng 192 ghế, so với 117 ghế của đảng Nhân dân và 74 ghế của đảng từng thống trị chính trường là Pheu Thai.
Một số đảng khác giành tổng cộng 117 ghế trong Quốc hội gồm 500 ghế, theo tính toán của Reuters dựa trên dữ liệu từ Ủy ban Bầu cử.
“Quyền lực để điều hành đất nước”
Khi giải tán Quốc hội vào tháng 12, ông Anutin viện dẫn tình trạng tê liệt và đấu đá giữa các đảng đối địch khiến việc điều hành một chính phủ thiểu số trở nên bất khả thi.
Dù đảng Bhumjaithai khó có thể giành đa số tuyệt đối, kết quả bầu cử cho thấy đảng này đang ở vị thế rất thuận lợi để thúc đẩy các cam kết tranh cử, theo nhận định của ông Napon Jatusripitak, nhà khoa học chính trị tại viện nghiên cứu Thailand Future có trụ sở ở Bangkok. Những cam kết đó bao gồm triển khai chương trình trợ cấp tiêu dùng và hủy bỏ thỏa thuận với Campuchia về các yêu sách hàng hải.
“Lần đầu tiên sau một thời gian dài, chúng ta nhiều khả năng sẽ có một chính phủ sở hữu đủ quyền lực thực chất để điều hành đất nước”, ông nói. “Chúng ta đang chứng kiến điều mà tôi mô tả là một ‘cuộc hôn nhân thuận tiện’ giữa các kỹ trị gia, giới tinh hoa bảo thủ và các chính trị gia truyền thống”.
Theo các nhà phân tích, yếu tố then chốt trong thành công của ông Anutin là việc ông mạnh mẽ theo đuổi chủ nghĩa dân tộc, cùng chiến lược của đảng Bhumjaithai trong việc thu hút các chính trị gia từ những đảng đối thủ ở khu vực nông thôn.
“Quy mô chiến thắng này là điều không được dự báo trước, có lẽ cho thấy môi trường chính trị mang màu sắc dân tộc chủ nghĩa hơn, cũng như khả năng tập hợp cử tri bảo thủ, đã mang lại lợi thế lớn cho họ”, ông Mathis Lohatepanont, một nhà phân tích chính trị độc lập, nhận định.
Đảng Nhân dân từ chối tham gia liên minh
Phát biểu khi kết quả vẫn đang được kiểm phiếu, lãnh đạo đảng Nhân dân, ông Natthaphong Rueangpanyawut, thừa nhận rằng dù vẫn còn một số phiếu chưa được tính, đảng của ông khó có khả năng giành chiến thắng.
Ông Natthaphong cho biết đảng Nhân dân sẽ không tham gia một chính phủ do Bhumjaithai dẫn dắt, nhưng cũng sẽ không đứng ra hình thành một liên minh đối trọng.
“Nếu Bhumjaithai có thể thành lập chính phủ, thì chúng tôi sẽ phải đóng vai trò đối lập”, ông nói tại một cuộc họp báo.
Với thông điệp cải cách cơ cấu và thúc đẩy thay đổi đối với nền kinh tế lớn thứ hai Đông Nam Á, đảng Nhân dân từng dẫn đầu hầu hết các cuộc thăm dò dư luận trong suốt mùa vận động tranh cử.
Tuy nhiên, trong một khảo sát được tiến hành vào tuần cuối cùng của chiến dịch và công bố hôm Chủ nhật vừa qua, Viện Quản lý Phát triển Quốc gia Thái Lan dự báo rằng Bhumjaithai sẽ giành chiến thắng với từ 140 đến 150 ghế trong Hạ viện gồm 500 ghế, vượt qua đảng Nhân dân với 125–135 ghế.
Trả lời Reuters, ông Natthaphong cho biết ông không coi kết quả bầu cử là hệ quả của những sai lầm từ phía đảng mình, mà nhấn mạnh rằng các đối thủ đã không hề chủ quan.
“Tôi không đổ lỗi cho bất kỳ yếu tố nào. Trách nhiệm của chúng tôi lúc này là phải tập trung vào cơ sở quần chúng”, ông nói. “Chúng tôi đã làm được rất nhiều nhưng vẫn chưa thể phá vỡ những gì họ có. Như vậy là chưa đủ tốt”.
Trưng cầu dân ý về Hiến pháp
Cử tri Thái Lan cũng được yêu cầu bỏ phiếu về việc liệu có nên ban hành một bản Hiến pháp mới để thay thế hiến chương năm 2017 do quân đội hậu thuẫn hay không. Các nhà phê bình cho rằng bản hiến pháp này tập trung quyền lực vào các thể chế thiếu tính dân chủ, bao gồm một Thượng viện quyền lực được lựa chọn thông qua quy trình gián tiếp với sự tham gia hạn chế của công chúng.
Kết quả kiểm phiếu ban đầu của Ủy ban Bầu cử cho thấy cử tri ủng hộ cuộc trưng cầu với tỷ lệ gần 2/1.
Kể từ khi chấm dứt chế độ quân chủ tuyệt đối năm 1932, Thái Lan đã có tổng cộng 20 bản Hiến pháp, phần lớn các thay đổi diễn ra sau những cuộc đảo chính quân sự.
Chính phủ mới và các nhà lập pháp có thể bắt đầu quá trình sửa đổi tại Quốc hội, với hai cuộc trưng cầu dân ý nữa được yêu cầu để chính thức thông qua một bản Hiến pháp mới.
Theo Reuters
