Hoàng gia Na Uy trong tuần này liên tiếp vướng vào bê bối. Một số tổ chức từ thiện đang xem xét cắt hoặc rà soát lại quan hệ với Thái tử phi Mette-Marit, do những tiếp xúc trong quá khứ của bà với Jeffrey Epstein - kẻ phạm tội tình dục đã qua đời. Cùng lúc, nhiều ý kiến cũng đặt câu hỏi về việc bà Mette-Marit có phù hợp để trở thành hoàng hậu trong tương lai hay không.
Vụ việc gây tranh cãi đầu tiên liên quan đến ông Marius Borg Høiby, 29 tuổi, con trai của Thái tử phi Mette-Marit. Đầu tuần này, ông Høiby đã bật khóc ngay trong ngày đầu ra làm chứng tại một tòa án ở Oslo, khi phủ nhận 4 cáo buộc hiếp dâm nhằm vào mình.
Ông Høiby không nằm trong danh sách kế vị ngai vàng, do được sinh ra trước khi mẹ ông kết hôn với Thái tử Haakon vào năm 2001.
Thái tử Haakon đã khẳng định ông Marius Borg Høiby chỉ là một thường dân trong một tuyên bố hiếm hoi được đưa ra trước khi phiên tòa xét xử cáo buộc hiếp dâm bắt đầu vào ngày 10/2. Ông Haakon nhấn mạnh rằng con riêng của mình “không phải là thành viên của Hoàng gia Na Uy và do đó hoạt động với tư cách cá nhân, độc lập”.
Tuy nhiên, nỗ lực bảo vệ hình ảnh Hoàng gia của ông Haakon nhanh chóng bị lu mờ khi bê bối thứ hai nổ ra. Vụ việc lần này liên quan trực tiếp đến vợ ông là Thái tử phi Mette-Marit, mẹ của ông Høiby và là hoàng hậu tương lai của Na Uy.
Những tài liệu mới do Bộ Tư pháp Mỹ công bố cho thấy bà Mette-Marit đã có nhiều thư từ, liên lạc với Jeffrey Epstein, kẻ phạm tội tình dục đã qua đời, trong nhiều năm sau khi Epstein nhận tội dụ dỗ quan hệ tình dục với trẻ vị thành niên. Bà Mette-Marit sau đó bày tỏ sự hối tiếc về những mối liên hệ này.
Ngày 6/2, Hoàng gia Na Uy cho biết bà Mette-Marit “kiên quyết lên án các hành vi lạm dụng và tội ác của ông Jeffrey Epstein”, đồng thời thừa nhận “đã không nhận ra ông ta là người như thế nào”.
Trong tuyên bố của mình, bà Mette-Marit nói: “Một số nội dung trong các tin nhắn giữa ông Epstein và tôi không phản ánh con người mà tôi muốn trở thành. Tôi cũng xin lỗi vì đã khiến Hoàng gia rơi vào tình thế này, đặc biệt là Nhà vua và Hoàng hậu”.
Áp lực từ nhiều phía
Theo các chuyên gia, vụ việc đã châm ngòi cho cuộc tranh luận công khai tại Na Uy về việc bà Mette-Marit có nên trở thành hoàng hậu trong tương lai hay không.
“Niềm tin dành cho Thái tử phi đã sụt giảm mạnh”, bà Tove Taalesen, phóng viên chuyên trách hoàng gia của tờ Nettavisen, nhận định. “Phần đông công chúng vẫn ủng hộ thể chế quân chủ, nhưng mức độ ủng hộ đó đã yếu đi, trong khi sự hoài nghi ngày càng gia tăng”.
Vụ việc đặt ra những câu hỏi khó xử về vị thế của bà Mette-Marit trong Hoàng gia, đặc biệt trong bối cảnh Nhà vua Harald V đã cao tuổi. Ở tuổi 88, ông Harald V hiện là vị quân vương lớn tuổi nhất châu Âu. Tình trạng sức khỏe của ông đã suy giảm trong những năm gần đây, khiến Thái tử Haakon đôi lúc phải đảm nhiệm vai trò nhiếp chính.
Theo bà Tove Taalesen, bà Mette-Marit hiện chưa phải đối mặt với việc chấm dứt ngay vai trò thành viên Hoàng gia đang thi hành công vụ. Tuy nhiên, bà Taalesen cho rằng một khả năng được tính đến là bà Mette-Marit có thể rút lui khỏi các nhiệm vụ hoàng gia với lý do sức khỏe, để Thái tử Haakon sau này trị vì một mình.
Theo Hoàng gia Na Uy, bà Mette-Marit được chẩn đoán mắc bệnh xơ phổi vào năm 2018 - một căn bệnh phổi mạn tính, tiến triển và có tiên lượng xấu - và nhiều khả năng sẽ cần ghép phổi trong tương lai.
Nhiều nhà bình luận Hoàng gia khác cũng đồng tình. Ông Kjetil Alstadheim, biên tập viên chính trị của nhật báo Aftenposten, cho biết các tiết lộ mới đã khiến nhiều người Na Uy thất vọng và làm suy giảm niềm tin của họ đối với bà Mette-Marit.
“Họ nghi ngờ khả năng đánh giá và phán đoán của bà trong tương lai”, ông Alstadheim cho hay.
Cùng quan điểm, ông Ole-Jørgen Schulsrud-Hansen, nhà bình luận Hoàng gia của đài truyền hình TV2 Na Uy, cho rằng cần thêm thời gian để đánh giá mức độ tác động thực sự của vụ việc đối với chế độ quân chủ.
Một nền quân chủ hiện đại
Bà Mette-Marit trở thành Thái tử phi vào năm 2001 sau khi kết hôn với Thái tử Haakon tại Nhà thờ Oslo, trước sự chứng kiến của khoảng 800 khách mời và hàng triệu khán giả theo dõi qua truyền hình. Thời điểm đó, sự thẳng thắn của bà Mette-Marit khi chia sẻ về “tuổi trẻ nổi loạn” của mình đã nhận được nhiều thiện cảm, đặc biệt từ các thế hệ trẻ.
“Điều đó đã thu hút mạnh mẽ các thế hệ trẻ, những người xem đây là một nền quân chủ hiện đại và cảm thấy có thể đồng cảm”, ông Kjetil Alstadheim nói. “Bà khi đó đã tạo dựng được niềm tin và sự tôn trọng”.
Nhưng trong bối cảnh những tranh cãi gần đây, niềm tin và sự tôn trọng ấy gần như đã phai nhạt.
Trong tuần này, trung tâm sức khỏe tình dục lớn nhất Na Uy có trụ sở tại Oslo, Sex and Society, thông báo chấm dứt quan hệ với bà Mette-Marit, cho rằng những tiết lộ mới không phù hợp với tôn chỉ hoạt động của tổ chức.
“Ưu tiên hàng đầu của chúng tôi là lợi ích của bệnh nhân, của tất cả nạn nhân bị xâm hại và của những người đang nỗ lực ngăn chặn bạo lực tình dục”, trung tâm này tuyên bố.
Ba tổ chức văn hóa tại Na Uy - đều do Thái tử phi Mette-Marit bảo trợ - đã gửi thư tới Hoàng gia Na Uy về những tiếp xúc trong quá khứ giữa bà Mette-Marit và Jeffrey Epstein, cho rằng các trao đổi giữa hai người là “nghiêm trọng và đáng lo ngại”.
“Để có thể tiếp tục hợp tác, điều cần thiết là Hoàng gia phải đưa ra một lời giải thích rõ ràng về vấn đề này”, Trung tâm Hamsun Na Uy, Lễ hội Førde và Trung tâm Văn hóa Nynorsk viết trong bức thư mà CNN được tiếp cận.
Giới chính trị Na Uy lên tiếng
Những email gây tranh cãi - cho thấy mối quan hệ giữa bà Thái tử phi và ông Epstein sâu sắc hơn những gì từng được biết trước đây - đã dẫn tới sự can thiệp hiếm hoi từ giới chính trị. Hôm 2/1, Thủ tướng Na Uy Jonas Gahr Støre cho rằng bà Mette-Marit đã có sự phán đoán chưa thận trọng trong vụ việc.
“Bà ấy thừa nhận đã thiếu cân nhắc. Tôi đồng tình”, ông Jonas Gahr Støre nói với báo giới.
Theo các chuyên gia Hoàng gia, dù chỉ lặp lại chính lời của bà Mette-Marit, phát biểu của ông Støre phản ánh áp lực dư luận rất lớn mà Hoàng gia Na Uy đang phải đối mặt.
“Tôi chưa từng thấy trường hợp nào trong lịch sử hiện đại của Na Uy mà một thủ tướng lại công khai phê phán một thành viên Hoàng gia như vậy”, ông Kjetil Alstadheim, biên tập viên chính trị, cho biết.
Các email được gửi từ tài khoản “H.K.H. Kronprinsessen” - tức “Her Royal Highness The Crown Princess” (Đức Thái tử phi) - tới Jeffrey Epstein vào năm 2012 cho thấy bà Mette-Marit gọi kẻ phạm tội tình dục đã qua đời một cách ngọt ngào là “sweetheart” và “soft-hearted”.
Trong một email khác cùng năm, bà mô tả Epstein là “rất quyến rũ”, đồng thời viết: “Liệu có không phù hợp không khi một người mẹ gợi ý hình nền cho con trai 15 tuổi của mình là hình hai phụ nữ khỏa thân đang khiêng một tấm ván lướt sóng?”.
Ở một cuộc trao đổi khác vào năm 2012, Epstein nói với bà Mette-Marit rằng mình đang “tìm vợ”, rồi nói thêm: “Paris khá thú vị, nhưng tôi thích người Scandinavia hơn”. Đáp lại, bà Mette-Marit viết rằng Paris “phù hợp cho ngoại tình”, còn “người Scandinavia thì hợp làm vợ hơn”.
Bà Mette-Marit thừa nhận đã thiếu cân nhắc trong mối quan hệ với ông Epstein, nhưng nhấn mạnh rằng ông Epstein “hoàn toàn phải chịu trách nhiệm về hành vi của mình”.
“Tôi phải chịu trách nhiệm vì đã không tìm hiểu kỹ hơn về quá khứ của ông Epstein, cũng như không sớm nhận ra ông ta là người như thế nào. Tôi vô cùng hối hận về điều đó, và đây là trách nhiệm mà tôi phải chấp nhận”, bà Mette-Marit nói với CNN trong một tuyên bố.
Không chỉ riêng Thái tử phi
Trong bối cảnh áp lực dư luận ngày càng gia tăng đối với bà Mette-Marit, ông Thorbjørn Jagland, cựu Thủ tướng Na Uy, hiện cũng đang bị điều tra với nghi vấn “tham nhũng nghiêm trọng” liên quan đến các mối quan hệ của ông với Jeffrey Epstein, theo thông báo của cơ quan thực thi pháp luật Na Uy ngày 5/2.
Theo Økokrim - cơ quan công tố quốc gia kiêm đơn vị điều tra tội phạm kinh tế của Na Uy - nhà chức trách đang xem xét “liệu có việc nhận quà tặng, các chuyến đi hay các khoản vay liên quan đến vị trí công tác của ông hay không”.
Hồ sơ của Bộ Tư pháp Mỹ cho thấy ông Jagland từng trao đổi email thân mật với Epstein và có kế hoạch nghỉ dưỡng trên hòn đảo riêng của Epstein. Luật sư của ông Jagland nói với CNN rằng thân chủ của mình sẽ hợp tác đầy đủ với cuộc điều tra, đồng thời khẳng định họ “tin tưởng vào kết quả cuối cùng”.
Các tài liệu mới cũng nhắc đến nhiều nhân vật châu Âu khác, trong đó có các thành viên Hoàng gia. Tuy nhiên, việc được nêu tên trong hồ sơ không đồng nghĩa với hành vi sai trái.
Trong một email gửi cho Epstein năm 2010, một người có danh tính bị che giấu đã đính kèm một bức ảnh được cho là chụp Công chúa Sofia của Thụy Điển, khi đó là bà Sofia Kristina Hellqvist, trong một chuyến đi châu Phi.
Email viết: “Đây là ảnh của Sofia của chúng ta - anh còn nhớ chứ - tức Công chúa Sofia trong tương lai…toàn bộ báo chí Thụy Điển đang tìm cô ấy…trong khi cô ấy đang ở châu Phi!”. Bối cảnh của cuộc trao đổi email này hiện chưa rõ.
Tên “Sophia Hellqvist” cũng xuất hiện bên cạnh tên Epstein trong danh sách khách mời năm 2012, được gửi qua email cho Epstein, liên quan tới một sự kiện được cho là buổi biểu diễn vở Les Misérables.
Hoàng gia Thụy Điển cho biết Công chúa Sofia từng gặp Epstein vài lần cách đây khoảng 20 năm, trước khi bà trở thành thành viên Hoàng gia. Tuy nhiên, họ phủ nhận việc bà tham dự sự kiện nói trên vào năm 2012.
“Chúng tôi được biết rằng tên của Công chúa (bị viết sai chính tả) được cho là xuất hiện trong một tài liệu liên quan đến buổi công chiếu năm 2012. Tuy nhiên, Công chúa không rõ vì sao tên mình có trong danh sách đó”, Hoàng gia Thụy Điển cho biết, đồng thời khẳng định bà đang ở Thụy Điển vào thời điểm đó và đã không gặp ông Epstein trong “nhiều năm”.
Năm 2012, Thái tử Đan Mạch khi đó - nay là Nhà vua Frederik X - được liệt kê trong một email gửi Jeffrey Epstein với tư cách “khách mời chính thức” của một bữa tiệc tối. Hiện chưa rõ ông Epstein hay Nhà vua Frederik X có tham dự sự kiện này hay không.
Hoàng tử Andrew của Anh, hiện không còn đảm nhiệm vai trò Hoàng gia, cũng đã xuất hiện nhiều lần trong các tài liệu, cùng với vợ cũ của ông là bà Sarah Ferguson, người từng công khai bày tỏ sự hối tiếc về mối quan hệ với Epstein.
Tại Na Uy, trong bối cảnh phiên tòa xét xử cáo buộc hiếp dâm đối với ông Marius Borg Høiby dự kiến kéo dài nhiều tuần, bà Tove Taalesen nhận định hai bê bối liên quan đến Hoàng gia đang "khuếch đại lẫn nhau".
Theo bà Taalesen, việc đưa tin hàng ngày từ phòng xử án sẽ tiếp tục đẩy Hoàng gia vào tâm điểm chú ý của công chúng, đồng thời làm gia tăng áp lực đối với bà Mette-Marit.
Tuy nhiên, tương tự những hệ lụy từng xảy ra tại Anh, các email liên quan đến Epstein mới là thách thức nghiêm trọng nhất đối với danh tiếng Hoàng gia Na Uy trong nhiều thập kỷ - một thách thức mà, theo bà Taalesen, Hoàng gia không thể phớt lờ.
Theo CNN
