"Nữ hoàng livestream" Trung Quốc có 32 triệu người theo dõi bị cấm

Nữ hoàng livestream đột ngột bị “cấm theo dõi” toàn mạng

Chiều ngày 16/1 lúc 15h00, một đợt “cấm cửa kỹ thuật số” Lý Tương bất ngờ được kích hoạt, bao phủ bốn nền tảng mạng xã hội lớn: Weibo, Douyin, Xiaohongshu và Kuaishou; trong đó, lý do tài khoản Weibo bị cấm theo dõi là “do vi phạm pháp luật, quy định liên quan hoặc Quy ước cộng đồng Weibo”.

Trang cá nhân của Lý Tương bị hệ thống buộc gắn nhãn “cấm theo dõi” trong cùng thời điểm. Trên giao diện chỉ còn lại dòng thông báo lạnh lẽo, không kèm bất kỳ lời giải thích hay thông báo chính thức nào. Người từng sở hữu hơn 30 triệu fan trên mạng, chỉ trong 5 giờ đã hoàn toàn biến mất khỏi tầm mắt công chúng.

Thật mỉa mai, chỉ 48 giờ trước khi bị đóng tài khoản, ngày 14/1, Lý Tương còn xuất hiện tại Đại sứ quán Pakistan tại Trung Quốc, sánh bước cùng nghệ sĩ Trương Nghệ Hưng, tươi cười tham dự sự kiện “giao lưu văn hóa Trung Quốc – Pakistan”. Từ ánh đèn sân khấu ngoại giao đến vực tối bị xóa tên khỏi Internet, chỉ trong hai ngày. Điều gì đang diễn ra?

Lý Tương được xem là một trong những người nổi tiếng trên mạng đi tiên phong livestream bán hàng tại Trung Quốc, có sức ảnh hưởng xã hội lớn. Cô sở hữu 24,56 triệu người theo dõi trên Weibo, 4,21 triệu trên Douyin và 487.000 trên Xiaohongshu… Hiện các tài khoản của cô tuy không bị “xóa” hoàn toàn nhưng rơi vào trạng thái hạn chế, nghĩa là người dùng cũ vẫn có thể xem các nội dung trước đây, nhưng người dùng mới không thể bấm theo dõi.

Giới trong ngành nhận định, việc nhiều nền tảng lớn đồng thời hành động cho thấy có thể cơ quan quản lý đã ra tay can thiệp.

Theo dữ liệu từ trang web theo dõi doanh nghiệp Qichacha, hiện 14 công ty của Lý Tương đã ở trạng thái giải thể, trong đó có Lixiang Film & TV Studio (Thượng Hải), Hunan Mango Media Co., Ltd.(Hồ Nam)… Các công ty này thuộc các ngành như dịch vụ thương mại – cho thuê, văn hóa – thể thao – giải trí…và Lý Tương từng giữ các vai trò cổ đông, giám đốc điều hành, tổng giám đốc…

Hiện trên mạng xuất hiện ba giả thuyết về nguyên nhân Lý Tương bị cấm: Thứ nhất, phô trương giàu có: Lý Tương nhiều lần dẫn con gái Angela (Vương Thi Lăng) tham dự các sự kiện thời trang và giới thượng lưu, gây tranh cãi vì phong cách xa xỉ.

Điều này giúp tăng sức hút thương mại, nhưng đồng thời cũng tạo ra “hiệu ứng xa cách” với công chúng trong một bối cảnh xã hội ngày càng nhạy cảm với vấn đề bất bình đẳng và chi phí sinh hoạt leo thang. Một số ý kiến cho rằng điều này có thể chạm đến giới hạn trong chiến dịch “Thanh lãng 2025” – chiến dịch chấn chỉnh nội dung khoe giàu, bài trừ chủ nghĩa kim tiền và giá trị lệch chuẩn.

Thứ hai, nghi vấn trốn, lậu thuế: Việc hàng loạt công ty bị giải thể làm dấy lên nghi ngờ về vấn đề tuân thủ chính sách thuế, dù chưa có cáo buộc chính thức.

Thứ ba, liên quan quyền riêng tư: Có tin đồn sự việc dính đến một vụ vi phạm quyền riêng tư, nhưng chưa được xác nhận.

Theo dữ liệu công khai, Lý Tương sinh ngày 10/2/1976 tại thành phố Trường Sa, tốt nghiệp Đại học Truyền thông Trung Quốc, là MC, diễn viên. Năm 2016, cô giữ vị trí Tổng giám đốc giải trí của 360. Cô nổi tiếng từ chương trình “Khoái lạc đại bản doanh” của Hồ Nam TV và từng đóng vai trong ít nhất 9 phim điện ảnh và nhiều phim truyền hình như “Lý Thúy Liên miệng nhanh”, “Tứ Đại Danh Bổ hội kinh sư”… Từ năm 2019, cô bước vào mảng livestream bán hàng, nhanh chóng trở thành “nữ hoàng livestream bán hàng”, đến nay có hơn 32 triệu người theo dõi trên các tài khoản mạng xã hội.

Thỏa sức kiếm tiền, vi phạm và hình ảnh sụp đổ

Tốc độ hút tiền của Lý Tương trong ngành livestream đã sớm được giới trong nghề xem là “trần trên trần”, nhưng phương thức marketing quá mạnh tay của cô cũng thường xuyên phá vỡ giới hạn ngành.

Theo bảng báo giá nội bộ được nhiều nguồn xác nhận: 10 giây đọc quảng cáo của Lý Tương có giá 200.000 NDT; kéo dài trên 1 phút thì nhảy vọt lên từ 300.000 NDT trở lên. Một buổi livestream gộp phí “vị trí + hoa hồng” của cô kiếm một triệu tệ (3,7 tỷ đồng) là chuyện thường.

Thứ khiến cơ quan quản lý phải tung “búa thép” không phải là giá, mà chính là việc cô dùng ngôn từ thần hóa sản phẩm vi phạm luật pháp. Trong buổi livestream chuyên đề về nấm tùng nhung năm 2023, cô nói chắc như đinh đóng cột :“Đây là thực phẩm bổ dưỡng tốt nhất, có thể tăng miễn dịch, thúc đẩy hấp thụ đường ruột, hiệu quả hơn cả tổ yến!”. Phát ngôn này trúng vào ba lệnh cấm của Luật Quảng cáo: dùng từ tuyệt đối hóa (“nhất”), ám thị tác dụng chữa bệnh và so sánh sai lệch gây hiểu lầm.

Khi bán áo lông chồn cao cấp, bị tổ chức bảo vệ động vật chất vấn, đại diện của Lý Tương tuyên bố: “Người có tiền mặc áo da thật là đương nhiên”. Thái độ phô bày rõ ràng phân biệt giai tầng và lệch chuẩn giá trị.

Trong khi đó huyền thoại “quý phu nhân” của cô lại sụp đổ trong sự kiện “trả nhà homestay ở Tam Á”. Video của chủ nhà quay cho thấy căn hộ bị bỏ lại như thảm họa nhỏ: bếp chất đầy đồ ăn thừa mốc, dầu mỡ bám thành mảng; sofa biến dạng; sân đầy rác bốc mùi.

Dù phía Lý Tương tuyên bố đã thuê người dọn và trả phí bồi thường, nhưng tin nhắn công bố sau đó chứng minh cô không trả đồng nào, còn dọa ngược lại: “Có tin tao khiến mày không sống nổi ở Tam Á không?”.

Khi công chúng nhìn thấy người từng nói mỗi tháng chi phí ăn uống 70.000 NDT, lại xấu xa đến mức ấy, hình tượng “quý phu nhân tinh tế” Lý Tương sụp tan tành.

Mở rộng phạm vi quản lý giá trị

Trong vụ Lý Tương bị cấm, điều đáng chú ý là biện pháp được áp dụng không phải là “phong sát toàn diện” như đối với một số nghệ sĩ dính scandal pháp lý như Phạm Băng Băng hay Triệu Vy, mà là biện pháp kỹ thuật: hạn chế theo dõi.

Người dùng cũ vẫn xem được nội dung, còn người dùng mới không thể bấm follow. Điều này tạo ra sự giảm tốc độ mở rộng ảnh hưởng công chúng, đồng thời giảm sức ảnh hưởng thương mại trong tương lai, nhưng không gây sốc xã hội. Giới phân tích trong ngành cho rằng hình thức này phù hợp với mục tiêu “điều chỉnh trật tự”, chứ không phải “đánh quỵ”.

Một chuyên gia tại Thượng Hải được báo địa phương trích dẫn bình luận: “Đây là biện pháp làm nguội ảnh hưởng, thay vì khiến bốc hơi”.

Điểm khiến sự việc trở nên đáng chú ý là cả bốn nền tảng lớn đều hành động cùng lúc, một điều hiếm khi xảy ra trong thị trường thương mại cạnh tranh.

Trong cách vận hành hệ sinh thái kỹ thuật số Trung Quốc, sự đồng bộ này thường được xem là dấu hiệu: có tham vấn của cơ quan quản lý, hoặc có thông tin trước của cấp ra chính sách, hoặc nằm trong khuôn chiến dịch. Điều này đưa vụ Lý Tương vượt khỏi phạm vi một KOL cá nhân, trở thành một tín hiệu thị trường gửi tới toàn ngành livestream và influencer (người có ảnh hưởng, có khả năng dẫn dắt đám đông).

Theo NetEase, Worldjournal